సూర్యుడి భారీ జ్వాలలకు ముందే హెచ్చరికలు గుర్తించిన ఆదిత్య ఎల్‌1

భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థకు చెందిన ఆదిత్య ఎల్‌1 ఉపగ్రహం సూర్యుడిపై సంభవించే భారీ సౌర జ్వాలలకు ముందే కనిపించే కీలక సంకేతాలను గుర్తించినట్లు ఇస్రో వెల్లడించింది. భారతదేశపు తొలి ప్రత్యేక సౌర పరిశీలనా మిషన్‌గా కొనసాగుతున్న ఆదిత్య ఎల్‌1 ద్వారా సూర్యుడి వాతావరణంలో సంభవించే సూక్ష్మ మార్పులను శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలిస్తున్నారు. ఈ పరిశీలనల్లో ప్రధాన సౌర జ్వాలలు ఉద్భవించడానికి కొన్ని గంటల ముందే సూర్యుడి వాతావరణంలో చిన్న పరిమాణంలో, స్వల్పకాలికంగా ప్రకాశించే ప్రాంతాలు ఏర్పడుతున్నట్లు గుర్తించారు. ఈ ప్రకాశవంతమైన ప్రాంతాలు కొన్ని ప్రత్యేక ప్రాంతాల చుట్టూ సమూహంగా ఏర్పడుతున్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గమనించారు. సౌర జ్వాలలు అకస్మాత్తుగా సంభవించే సంఘటనలుగా కనిపించినప్పటికీ, వాటికి ముందు సూర్యుడి వాతావరణంలో చోటుచేసుకునే సూక్ష్మ మార్పులను గుర్తించడం ద్వారా భవిష్యత్తులో సౌర జ్వాలలను ముందుగానే అంచనా వేసే అవకాశాలు మెరుగుపడవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.

సూర్యుడు నిరంతరం శక్తిని విడుదల చేసే అత్యంత చురుకైన నక్షత్రం. దాని ఉపరితలం, వాతావరణంలో అనేక రకాల భౌతిక ప్రక్రియలు నిరంతరం జరుగుతుంటాయి. వాటిలో సౌర జ్వాలలు అత్యంత శక్తివంతమైన సంఘటనల్లో ఒకటి. సూర్యుడి వాతావరణంలో ఒక్కసారిగా భారీ స్థాయిలో శక్తి విడుదలైనప్పుడు సౌర జ్వాల ఏర్పడుతుంది. ఇలాంటి సంఘటనల సమయంలో విద్యుదయస్కాంత వికిరణం తీవ్రంగా పెరగవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో సౌర జ్వాలలతో పాటు సూర్యుడి నుంచి భారీగా ఆవేశిత కణాలు, ప్లాస్మా అంతరిక్షంలోకి విడుదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. ఇవి భూమి చుట్టూ ఉన్న అంతరిక్ష వాతావరణంపై ప్రభావం చూపగలవు.

ఆదిత్య ఎల్‌1 పరిశీలనల్లో గుర్తించిన చిన్న, స్వల్పకాలిక ప్రకాశవంతమైన ప్రాంతాలు సౌర జ్వాలల ఏర్పాటుకు ముందు కనిపించే సంకేతాలుగా శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలిస్తున్నారు. సౌర జ్వాల ప్రారంభమయ్యే కొన్ని గంటల ముందు సూర్యుడి వాతావరణంలోని నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి ప్రకాశ మార్పులు చోటుచేసుకున్నట్లు పరిశోధనలో గుర్తించారు. ఈ మార్పులు చాలా చిన్నవిగా, తక్కువ సమయం మాత్రమే కొనసాగుతుండటంతో వాటిని గుర్తించడానికి అత్యంత సున్నితమైన పరిశీలనా పరికరాలు అవసరం. ఆదిత్య ఎల్‌1లోని పరికరాల ద్వారా లభిస్తున్న సమాచారంతో ఇలాంటి సూక్ష్మ మార్పులను శాస్త్రవేత్తలు విశ్లేషిస్తున్నారు.

సౌర జ్వాలలకు ముందు కనిపించే సంకేతాలను గుర్తించడం అంతరిక్ష వాతావరణ పరిశోధనలో ఎంతో ముఖ్యమైన పరిణామం. ప్రస్తుతం సౌర జ్వాలలు ఎప్పుడు, ఎంత తీవ్రతతో సంభవిస్తాయో ఖచ్చితంగా ముందుగానే చెప్పడం సవాలుతో కూడుకున్న పని. సూర్యుడి చురుకుదనం నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది. సూర్యుడి అయస్కాంత క్షేత్రంలో మార్పులు, సూర్యకళంకాల చుట్టూ ఏర్పడే పరిస్థితులు, వాతావరణంలోని ప్లాస్మా కదలికలు వంటి అనేక అంశాలు సౌర జ్వాలల ఉద్భవంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. ఈ ప్రక్రియలను మరింత లోతుగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఆదిత్య ఎల్‌1 నుంచి లభిస్తున్న సమాచారం శాస్త్రవేత్తలకు ఉపయోగపడుతోంది.

భారతదేశపు తొలి ప్రత్యేక సౌర పరిశీలనా ఉపగ్రహమైన ఆదిత్య ఎల్‌1ను సూర్యుడిని నిరంతరం పరిశీలించే లక్ష్యంతో ప్రయోగించారు. ఇది భూమి నుంచి సూర్యుడి దిశలో ఉన్న ఎల్‌1 ప్రాంతం సమీపంలో పనిచేస్తోంది. ఈ స్థానం నుంచి సూర్యుడిని దాదాపు నిరంతరం పరిశీలించడానికి అనుకూలమైన పరిస్థితులు లభిస్తాయి. భూమి నుంచి సూర్యుడిని పరిశీలించే సమయంలో భూమి వాతావరణం లేదా ఇతర పరిమితుల వల్ల ఏర్పడే కొన్ని సమస్యలను తగ్గించుకుని సూర్యుడి కార్యకలాపాలను నిరంతరంగా గమనించేందుకు ఈ మిషన్‌ సహాయపడుతోంది.

ఆదిత్య ఎల్‌1ను పీఎస్‌ఎల్‌వీ సీ57 రాకెట్‌ ద్వారా 2023 సెప్టెంబర్‌ 2న ప్రయోగించారు. ఇది పీఎస్‌ఎల్‌వీ రాకెట్‌ ప్రయోగాల్లో 59వ ప్రయోగం కాగా, పీఎస్‌ఎల్‌వీ ఎక్స్‌ఎల్‌ ఆకృతిని ఉపయోగించిన 25వ మిషన్‌గా నిలిచింది. శ్రీహరికోటలోని సతీశ్‌ ధావన్‌ అంతరిక్ష కేంద్రంలోని రెండో ప్రయోగ వేదిక నుంచి రాకెట్‌ ప్రయోగం జరిగింది. ప్రారంభ దశలో ఆదిత్య ఎల్‌1ను భూమి చుట్టూ ఉన్న అత్యంత దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు. అనంతరం దశలవారీగా కక్ష్యను పెంచుతూ అంతరిక్ష నౌకను ఎల్‌1 ప్రాంతం వైపు ప్రయాణింపజేశారు.

ఎల్‌1 ప్రాంతానికి చేరుకున్న తర్వాత ఆదిత్య ఎల్‌1 తన శాస్త్రీయ పరిశీలనలను కొనసాగిస్తోంది. సూర్యుడి ఫోటోస్ఫియర్‌, క్రోమోస్ఫియర్‌, కరోనా వంటి వేర్వేరు పొరలను పరిశీలించడం ఈ మిషన్‌ ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. సూర్యుడి వాతావరణంలో జరిగే చురుకైన ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా సౌర కార్యకలాపాలపై శాస్త్రీయ అవగాహన పెంచుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా సూర్యుడి నుంచి వెలువడే శక్తి, కణాలు మరియు అయస్కాంత ప్రభావాలు భూమి పరిసర అంతరిక్ష వాతావరణాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో తెలుసుకోవడంలో ఈ మిషన్‌ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.