వర్షాకాలం రాగానే జింకలు, నెమళ్లకు పెరుగుతున్న ప్రాణహాని

గోదావరి నది పరీవాహక ప్రాంతం వేసవికాలంలో వన్యప్రాణులకు స్వర్గధామంలా మారుతుంది. పచ్చిక బయళ్లు, విశాలమైన మైదానాలు, సమృద్ధిగా లభించే ఆహారంతో జింకలు, నెమళ్లు, ఇతర అడవి జంతువులు పెద్ద సంఖ్యలో సంచరిస్తూ ప్రకృతి అందాలను మరింత పెంచుతాయి. అయితే వర్షాకాలం ప్రారంభమైన వెంటనే వీటి పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోతోంది. జలాశయాల్లో నీటి మట్టం పెరగడం, సంచార ప్రాంతాలు నీట మునగడం, గ్రామాల వైపు తరలివెళ్లాల్సిన పరిస్థితులు ఏర్పడటంతో వన్యప్రాణుల ప్రాణాలకు ముప్పు పెరుగుతోంది.

ఎస్సారెస్పీ ప్రాజెక్టులో వరద నీరు చేరడం ప్రారంభమైన తర్వాత పరిసర ప్రాంతాల్లోని తక్కువ ఎత్తున్న భూములు నీటితో నిండిపోతాయి. దీంతో అక్కడ సంచరించే జింకలు, నెమళ్లు, ఇతర వన్యప్రాణులు సురక్షిత ప్రాంతాల కోసం గ్రామాల శివార్లకు, పంట పొలాలకు చేరుకుంటాయి. సహజ ఆవాసాలను కోల్పోయిన ఈ జంతువులు కొత్త ప్రదేశాల్లో ఆహారం, ఆశ్రయం కోసం తిరుగుతుండగా అనేక ప్రమాదాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి.

గ్రామాల సమీపంలోకి వచ్చిన వన్యప్రాణులపై వీధి కుక్కల దాడులు ప్రధాన సమస్యగా మారాయి. గుంపులుగా తిరిగే కుక్కలు జింకలపై దాడి చేసి చంపేస్తున్న ఘటనలు తరచుగా చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ముఖ్యంగా చిన్న వయసు జింకలు, బలహీనమైన జంతువులు ఈ దాడుల్లో ఎక్కువగా మృత్యువాత పడుతున్నాయి. గత సంవత్సరాల్లో ఇలాంటి ఘటనలు అనేకం నమోదయ్యాయి. ఒకే ఘటనలో పదుల సంఖ్యలో జింకలు కుక్కల దాడికి బలైన సందర్భాలు స్థానికులను కలచివేశాయి.

వర్షాకాలంలో మరో ప్రధాన ప్రమాదం అక్రమ వేట. సహజ ఆవాసాల నుంచి బయటకు వచ్చిన జంతువులు వేటగాళ్లకు సులభంగా కనిపిస్తాయి. ఈ అవకాశాన్ని కొందరు దుర్వినియోగం చేస్తూ వేటకు పాల్పడుతున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. జింకలు, నెమళ్లు, ఇతర అడవి జీవులు అక్రమ వేట కారణంగా ప్రాణాలు కోల్పోతున్నాయని స్థానికులు చెబుతున్నారు. గతంలో ఇలాంటి ఘటనలపై కేసులు నమోదైనా పూర్తిస్థాయిలో అరికట్టలేకపోతున్నారనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

పక్షుల పరిస్థితి కూడా అంతే ఆందోళనకరంగా ఉంది. వర్షాకాలంలో చేపల వేట కోసం ఏర్పాటు చేసే వలల్లో నెమళ్లు, ఇతర పక్షులు చిక్కుకుని ప్రాణాలు కోల్పోతున్నాయి. సరైన పర్యవేక్షణ లేకపోవడం వల్ల ఇలాంటి సంఘటనలు పునరావృతమవుతున్నాయని గ్రామస్థులు చెబుతున్నారు. ప్రకృతి సంపదగా భావించే ఈ పక్షుల మరణాలు పర్యావరణ సమతుల్యతపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

వన్యప్రాణుల రక్షణ కోసం ప్రత్యేక సంరక్షణ ప్రాంతాలు ఏర్పాటు చేయాలన్న ప్రతిపాదనలు గతంలో వచ్చినప్పటికీ అవి అమలుకు నోచుకోలేదని స్థానికులు పేర్కొంటున్నారు. కొన్ని గ్రామాల సమీపంలోని ఎత్తయిన ప్రాంతాల్లో కంచెలు వేసి జంతువులు సురక్షితంగా జీవించేలా చర్యలు తీసుకుంటామని ప్రకటించినప్పటికీ ఇప్పటి వరకు గణనీయమైన పురోగతి కనిపించలేదని వారు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. వర్షాకాలంలో నీట మునగని భూభాగాలను గుర్తించి వాటిని తాత్కాలిక ఆశ్రయ కేంద్రాలుగా అభివృద్ధి చేస్తే వన్యప్రాణులకు ఎంతో మేలు జరుగుతుందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

అటవీ శాఖ అధికారులు కూడా పరిస్థితి తీవ్రతను అంగీకరిస్తున్నారు. వర్షాకాలంలో వన్యప్రాణులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై ఉన్నతాధికారులకు నివేదికలు పంపిస్తామని, వేటగాళ్లపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని చెబుతున్నారు. గ్రామాల్లో అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించి వేటను నిరోధించే ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయని పేర్కొంటున్నారు. అయినప్పటికీ స్థిరమైన రక్షణ చర్యలు లేకపోతే పరిస్థితి మరింత దిగజారే ప్రమాదం ఉందని పర్యావరణవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు.

గోదావరి పరీవాహక ప్రాంతం జీవవైవిధ్యానికి నిలయంగా పేరుగాంచింది. ఇక్కడి వన్యప్రాణులు ప్రకృతి సమతుల్యతలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అందువల్ల వాటి సంరక్షణను కేవలం అటవీ శాఖ బాధ్యతగా కాకుండా సమాజం మొత్తం బాధ్యతగా భావించాల్సిన అవసరం ఉంది. గ్రామస్థులు, ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు కలిసి సమన్వయంతో పనిచేస్తేనే వర్షాకాలంలో జింకలు, నెమళ్లు మరియు ఇతర వన్యప్రాణుల ప్రాణాలను కాపాడడం సాధ్యమవుతుంది. పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు జీవవైవిధ్య సంరక్షణకు ఇది కీలకమైన అడుగుగా నిలుస్తుంది.