చెరువుల పునరుద్ధరణతో నీటి నిల్వకు రైతుల సమష్టి కృషి

కరీంనగర్‌ జిల్లా రామడుగు మండలంలోని వెలిచాల గ్రామ రైతులు నీటి సంరక్షణకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారు. చుట్టుపక్కల గాయత్రి పంప్‌హౌస్‌, ఎస్సారెస్పీ వరద కాలువ, కాకతీయ కాలువలు ఉన్నప్పటికీ పంటలకు నేరుగా నీటి సదుపాయం లేకపోవడంతో రైతులు ఎన్నో ఏళ్లుగా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. కాలువల ద్వారా నీరు ఇతర ప్రాంతాలకు చేరుతున్నా తమ పొలాలకు ఉపయోగపడకపోవడంతో రైతులు ప్రధానంగా బోర్లు, వ్యవసాయ బావులపైనే ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. మండలంలోని అనేక గ్రామాల్లో చెరువులు సరైన విధంగా నిండకపోవడం కూడా రైతాంగాన్ని మరింత ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది.

ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు వెలిచాల గ్రామ రైతులు, గ్రామపంచాయతీ ప్రతినిధులు కలిసి నెల రోజుల క్రితం ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. వర్షపు నీటిని పూర్తిస్థాయిలో నిల్వ చేయాలనే లక్ష్యంతో గ్రామంలోని పెద్ద చెరువు, చిన్న చెరువు పునరుద్ధరణ పనులను చేపట్టారు. దశాబ్దకాలంగా చెరువుల్లో, కాలువల్లో పెరిగిన పాలసముద్రం చెట్లు, తుమ్మ చెట్లు, పిచ్చిమొక్కలను తొలగించారు. దీంతో వర్షపు నీరు చెరువుల్లోకి సులభంగా చేరే పరిస్థితి ఏర్పడింది.

గ్రామపంచాయతీ పాలకవర్గం ప్రత్యేక తీర్మానం చేసి చెరువుల అభివృద్ధికి చర్యలు ప్రారంభించింది. పెద్ద చెరువులోని నల్లమట్టి విక్రయం ద్వారా వచ్చిన ఆదాయాన్ని ఈ పనులకు వినియోగిస్తున్నారు. రైతులు కూడా తమవంతు శ్రమదానం చేస్తూ పనుల్లో భాగస్వాములయ్యారు. వరద కాలువలో సుమారు రెండు కిలోమీటర్ల మేర, చిన్న చెరువు దిగువ ప్రాంతంలోని పారకం కాలువలో నాలుగు కిలోమీటర్ల మేర శుభ్రపరిచే పనులు చేపట్టారు. కాలువలు పూర్తిగా శుభ్రం కావడంతో వర్షపు నీటి ప్రవాహం సక్రమంగా చెరువులకు చేరే అవకాశాలు మెరుగుపడ్డాయి.

చెరువుల కట్టలను కూడా బలపరిచే పనులు కొనసాగుతున్నాయి. భారీ వర్షాలు కురిసినా నీరు వృథాగా బయటకు వెళ్లకుండా నిల్వ ఉండేలా మరమ్మతులు చేస్తున్నారు. గ్రామస్థుల సమిష్టి కృషితో జరుగుతున్న ఈ కార్యక్రమం ఇతర గ్రామాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది. ప్రభుత్వ సహాయం లేకుండానే ప్రజల భాగస్వామ్యంతో చేపట్టిన ఈ పనుల విలువ సుమారు యాభై లక్షల రూపాయల వరకు ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు.

ఈ కార్యక్రమం వల్ల భూగర్భ జలాలు పెరగడంతో పాటు వ్యవసాయ బావుల్లో నీటి లభ్యత మెరుగుపడుతుందని రైతులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. వర్షాకాలంలో నిల్వ అయ్యే నీరు ఎండాకాలంలో కూడా ఉపయోగపడేలా చెరువులను అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. వ్యవసాయానికి నీటి కొరత తగ్గి పంటల దిగుబడులు పెరగడంతో పాటు రైతుల ఆర్థిక పరిస్థితి కూడా మెరుగుపడే అవకాశాలు ఉన్నాయి.

గ్రామ సర్పంచి నర్సింగారావు మాట్లాడుతూ చెరువుల్లో పూర్తి స్థాయిలో నీటి నిల్వ ఉండేలా ఎగువ ప్రాంత కాలువలను శుభ్రం చేశామని తెలిపారు. ఎండాకాలంలో కూడా నీరు నిల్వ ఉండే విధంగా చర్యలు తీసుకుంటున్నామని చెప్పారు. ఇంకా చెరువుల మత్తడి వద్ద సిమెంట్ నిర్మాణ పనులు చేపట్టాల్సి ఉందని, అవి పూర్తయితే నీటి నిల్వ సామర్థ్యం మరింత పెరుగుతుందని వివరించారు.

ప్రభుత్వ సహకారం లేకుండానే గ్రామస్థులు స్వచ్ఛందంగా చేపట్టిన ఈ కార్యక్రమం నీటి సంరక్షణలో ప్రజల భాగస్వామ్యం ఎంత ముఖ్యమో చాటిచెబుతోంది. వర్షపు నీటిని ఒడిసిపట్టడం ద్వారా భవిష్యత్ తరాలకు నీటి భద్రత కల్పించవచ్చనే సందేశాన్ని వెలిచాల గ్రామం ఆచరణలో చూపిస్తోంది. రైతుల ఐక్యత, గ్రామపంచాయతీ చొరవ, ప్రకృతి వనరుల పరిరక్షణపై ఉన్న అవగాహన కలిసివస్తే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో స్థిరమైన నీటి వనరులను అభివృద్ధి చేయడం సాధ్యమవుతుందని ఈ కార్యక్రమం నిరూపిస్తోంది.