ప్యాకెట్లపై హెచ్చరికల కోసం భారత్‌.. బిగ్‌ ఫుడ్‌ వెనుకడుగు

న్యూఢిల్లీ/లండన్‌: ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార పదార్థాలు, శీతల పానీయాలపై వినియోగదారులను అప్రమత్తం చేసేందుకు రంగురంగుల ఆరోగ్య హెచ్చరికలను ప్యాకెట్ల ముందుభాగంలో ముద్రించాలన్న భారత ప్రయత్నానికి పెద్ద ఆహార సంస్థల నుంచి తీవ్ర ప్రతిఘటన ఎదురవుతున్నట్లు సమాచారం. చిప్స్‌ ప్యాకెట్లు, శీతల పానీయాలు, ఇతర ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార పదార్థాల్లో అధిక చక్కెర, ఉప్పు, కొవ్వు వంటి పదార్థాల పరిమాణాన్ని వినియోగదారులకు సులభంగా అర్థమయ్యేలా చూపించేందుకు స్పష్టమైన హెచ్చరికలను తప్పనిసరి చేయాలన్న ఆలోచనపై పరిశ్రమ, నియంత్రణ సంస్థల మధ్య విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి.

భారత్‌లో ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార రంగం వేగంగా విస్తరిస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ చర్చకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. పట్టణ ప్రాంతాల్లోనే కాకుండా చిన్న నగరాలు, పట్టణ పరిసర ప్రాంతాల్లో కూడా ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహారం, శీతల పానీయాల వినియోగం పెరుగుతోంది. వినియోగదారుల ఆహారపు అలవాట్లు మారుతున్న కొద్దీ, ఉత్పత్తుల్లో ఉండే చక్కెర, ఉప్పు, కొవ్వు, కృత్రిమ రంగులు వంటి పదార్థాల గురించి స్పష్టమైన సమాచారం అందుబాటులో ఉండాలనే డిమాండ్‌ కూడా పెరుగుతోంది.

భారత నియంత్రణ సంస్థ ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార ఉత్పత్తులపై ముందుభాగంలో ఆరోగ్య హెచ్చరికలను మరింత స్పష్టంగా చూపించే విధానం తీసుకురావాలని ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే ఈ ప్రతిపాదనపై పరిశ్రమ వర్గాలు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. మార్చిలో జరిగిన కీలక సమావేశంలో ఆహార, పానీయాల రంగానికి చెందిన కంపెనీలు నియంత్రణ సంస్థతో ఈ అంశంపై తీవ్రంగా చర్చించినట్లు సమాచారం. వినియోగదారులకు సమాచారాన్ని అందించే విధానంపై పరిశ్రమ, నియంత్రణ వ్యవస్థ మధ్య విభేదాలు ఉన్నట్లు ఈ సమావేశం స్పష్టం చేసింది.

ఈ వివాదానికి ఒక ఉదాహరణగా ఫాంటా శీతల పానీయాన్ని తీసుకోవచ్చు. లండన్‌లో విక్రయించే అదే బ్రాండ్‌ ఫాంటాలో ఒక క్యాన్‌కు 63 కేలరీలు ఉన్నప్పటికీ, భారత్‌లో విక్రయించే ఉత్పత్తిలో చక్కెర పరిమాణం దాదాపు మూడు రెట్లు ఎక్కువగా ఉందని నివేదిక పేర్కొంది. అంతేకాకుండా భారత్‌లో విక్రయించే ఉత్పత్తిలో కృత్రిమ రంగును కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.

యూరప్‌లో కొన్ని ఆహార ఉత్పత్తుల్లో ఉపయోగించే కృత్రిమ రంగుల విషయంలో వినియోగదారులను అప్రమత్తం చేసే ఆరోగ్య హెచ్చరికలను ప్రముఖంగా చూపించాల్సిన నిబంధనలు ఉన్నాయి. అయితే భారత్‌లో అదే రంగు పదార్థం ఉన్న విషయం ప్యాక్‌ వెనుక భాగంలో చిన్న అక్షరాల్లో మాత్రమే పేర్కొంటున్నారు. దీంతో వినియోగదారులు ఉత్పత్తి ముందుభాగాన్ని చూసిన వెంటనే దానిలోని కొన్ని ముఖ్యమైన ఆరోగ్య సంబంధిత అంశాలను గుర్తించే అవకాశం తక్కువగా ఉంటుంది.

ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహార ఉత్పత్తులపై ముందుభాగంలో స్పష్టమైన హెచ్చరికలను ముద్రించాలన్న డిమాండ్‌ వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం ఇదే. సాధారణ వినియోగదారుడు ప్యాకెట్‌ వెనుక భాగంలోని చిన్న అక్షరాల్లో ఉన్న పోషక విలువల పట్టికను చదవకపోయినా, ముందుభాగంలో ఉన్న స్పష్టమైన హెచ్చరిక ద్వారా ఉత్పత్తిలో అధిక చక్కెర, ఉప్పు లేదా కొవ్వు ఉందా అన్న విషయాన్ని వెంటనే తెలుసుకోగలగాలి.

ఆరోగ్య కార్యకర్తలు, వినియోగదారుల హక్కుల సంఘాలు, ప్రజారోగ్య కార్యకర్తలు ఇలాంటి స్పష్టమైన లేబుళ్లకు మద్దతు ఇస్తున్నారు. ప్యాకేజ్డ్‌ ఆహారం ఎక్కువగా వినియోగించే ప్రజలకు ఉత్పత్తుల అసలు పోషక విలువలు సులభంగా అర్థమయ్యేలా సమాచారం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని వారు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా అధిక చక్కెర, ఉప్పు, కొవ్వు ఉన్న ఉత్పత్తులను తరచుగా తీసుకోవడం వల్ల ఆరోగ్యంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు ఉండవచ్చని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.

అయితే ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ఆహార, పానీయాల కంపెనీలకు ఈ తరహా ముందుభాగ ఆరోగ్య హెచ్చరికలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ప్యాకేజింగ్‌పై పెద్దగా కనిపించే హెచ్చరికలు ఉత్పత్తులపై వినియోగదారుల అభిప్రాయాన్ని ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది. ఒక ఉత్పత్తి కొనుగోలు చేయడానికి ముందు వినియోగదారులు దాని ఆరోగ్య సంబంధిత అంశాలను స్పష్టంగా గమనిస్తే అధిక చక్కెర లేదా ఇతర పదార్థాలు ఉన్న ఉత్పత్తుల విక్రయాలపై ప్రభావం పడవచ్చని పరిశ్రమ భావించే అవకాశం ఉంది.