ఏడాదిలో భారత్‌లో 3,282 ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు తగ్గాయి

దేశవ్యాప్తంగా ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల సంఖ్యను తగ్గించేందుకు చర్యలు తీసుకున్నప్పటికీ, కొన్ని రాష్ట్రాల్లో మాత్రం ఇలాంటి పాఠశాలల సంఖ్య వేలల్లో పెరగడం విద్యా వ్యవస్థలో ఉన్న అసమానతలను మరోసారి బయటపెట్టింది. ఒకే ఉపాధ్యాయుడితో నడిచే పాఠశాలలు పిల్లలకు ప్రాథమిక విద్య అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ, ఉపాధ్యాయుల కొరత, ఖాళీ పోస్టులు, విద్యార్థుల సంఖ్య తక్కువగా ఉండటం, పాఠశాలల విలీనం లేదా మూసివేత వంటి కారణాల వల్ల వాటి సంఖ్యలో మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. అందుబాటులోకి వచ్చిన అధికారిక వివరాల ప్రకారం, ఒక్క ఏడాదిలో దేశవ్యాప్తంగా 3,282 ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు తగ్గాయి. అయితే ఇదే సమయంలో ఐదు రాష్ట్రాల్లో మాత్రం వేల సంఖ్యలో ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు పెరిగినట్లు సమాచారం. దీంతో దేశవ్యాప్తంగా ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గిందనే గణాంకం వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలు ఏమిటనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. ముఖ్యంగా తగ్గిన పాఠశాలల్లో ఎన్ని కొత్త ఉపాధ్యాయుల నియామకాల వల్ల తగ్గాయి, ఎన్ని పాఠశాలల విలీనం, మూసివేత లేదా వర్గీకరణ మార్పుల వల్ల తగ్గాయి అనే విషయం స్పష్టంగా తెలియడం లేదు.

ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాల అంటే సాధారణంగా ఒకే ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులందరికీ బోధన చేయాల్సి వచ్చే పాఠశాల. ఒకే తరగతిలో కాకుండా వేర్వేరు తరగతుల విద్యార్థులను ఒకే ఉపాధ్యాయుడు నిర్వహించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు, దూర ప్రాంతాలు, తక్కువ జనాభా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి పాఠశాలలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ఒకే ఉపాధ్యాయుడు బోధనతో పాటు హాజరు, పాఠశాల నిర్వహణ, విద్యార్థుల రికార్డులు, ప్రభుత్వ పథకాల అమలు వంటి అనేక బాధ్యతలను కూడా నిర్వహించాల్సి రావచ్చు. దీనివల్ల బోధనకు కేటాయించాల్సిన సమయం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.

ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడం సాధారణంగా సానుకూల పరిణామంగా పరిగణించవచ్చు. ఒక పాఠశాలలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ మంది ఉపాధ్యాయులు ఉంటే తరగతుల వారీగా బోధన నిర్వహించడం, విద్యార్థులపై వ్యక్తిగత దృష్టి పెట్టడం, బోధనేతర బాధ్యతలను పంచుకోవడం సులభమవుతుంది. విద్యార్థుల అభ్యసన ఫలితాలను మెరుగుపరచడానికి కూడా ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య కీలకమైన అంశంగా ఉంటుంది. అందువల్ల దేశవ్యాప్తంగా ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు తగ్గడం విద్యా రంగంలో మెరుగుదలకు సంకేతంగా కనిపించవచ్చు.

అయితే కేవలం పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గిందనే గణాంకంతో పరిస్థితి మెరుగుపడిందని నిర్ధారించడం సాధ్యం కాదు. ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గడానికి అనేక కారణాలు ఉండవచ్చు. కొత్త ఉపాధ్యాయులను నియమించడం వల్ల ఒకే ఉపాధ్యాయుడితో ఉన్న పాఠశాల మరో ఉపాధ్యాయుడిని పొందవచ్చు. మరోవైపు తక్కువ విద్యార్థులున్న పాఠశాలను సమీపంలోని మరో పాఠశాలలో విలీనం చేయడం వల్ల కూడా ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల సంఖ్య తగ్గవచ్చు. కొన్నిచోట్ల విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గిపోవడంతో పాఠశాలను పూర్తిగా మూసివేసే అవకాశం ఉంటుంది. మరికొన్ని సందర్భాల్లో పాఠశాల వర్గీకరణలో మార్పు రావడం వల్ల గణాంకాల్లో ఆ పాఠశాల ఇక ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలగా కనిపించకపోవచ్చు.

ఇక్కడే తాజా గణాంకాలపై ప్రధాన సందేహం ఏర్పడుతోంది. సంబంధిత అధికారిక సమాధానంలో మంజూరైన ఉపాధ్యాయ పోస్టుల సంఖ్య, ఖాళీగా ఉన్న పోస్టుల వివరాలు అందించలేదు. దీంతో దేశవ్యాప్తంగా తగ్గిన 3,282 ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల్లో ఎన్ని కొత్త ఉపాధ్యాయుల నియామకాల కారణంగా తగ్గాయి, ఎన్ని పాఠశాలల విలీనం లేదా మూసివేత వల్ల తగ్గాయి అనే విషయాన్ని ఖచ్చితంగా నిర్ధారించడం సాధ్యం కాలేదు. ఈ సమాచారం లేకుండా కేవలం తగ్గిన పాఠశాలల సంఖ్య ఆధారంగా ఉపాధ్యాయుల కొరత పరిష్కారమైందని చెప్పడం సరికాదనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

మంజూరైన పోస్టులు అంటే ప్రభుత్వ విద్యాశాఖ ఒక పాఠశాల లేదా విద్యా వ్యవస్థకు అవసరమని అధికారికంగా నిర్ణయించిన ఉపాధ్యాయ పోస్టుల సంఖ్య. వాటిలో ఎన్ని పోస్టులు భర్తీ అయ్యాయి, ఎన్ని ఖాళీగా ఉన్నాయి అనే వివరాలు విద్యా వ్యవస్థలో వాస్తవ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవడానికి చాలా ముఖ్యం. ఒక పాఠశాలలో పోస్టులు మంజూరై ఉన్నప్పటికీ ఉపాధ్యాయులు లేకపోతే ఆ పాఠశాల ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలగానే కొనసాగవచ్చు. అదే సమయంలో ఒక ఉపాధ్యాయుడిని కొత్తగా నియమిస్తే అది ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాల వర్గం నుంచి బయటపడవచ్చు. అందువల్ల ఉపాధ్యాయ నియామక గణాంకాలు లేకుండా ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల తగ్గుదలను అర్థం చేసుకోవడం అసంపూర్ణంగా ఉంటుంది.