ఒక్కరికి రెండేసి ఓట్లు.. సర్ సర్వేకు సరిహద్దు గ్రామాల సవాల్

ఒక్క పౌరుడికి ఒక్క ఓటు మాత్రమే ఉండాలనే ప్రజాస్వామ్య సూత్రాన్ని అమలు చేయాలనే లక్ష్యంతో ప్రత్యేక సమగ్ర ఓటరు సవరణ ప్రక్రియ కొనసాగుతున్న వేళ తెలంగాణ–మహారాష్ట్ర సరిహద్దులోని కొన్ని గ్రామాలు అధికార యంత్రాంగానికి కొత్త సవాలుగా మారాయి. కుమురం భీం ఆసిఫాబాద్ జిల్లా కెరమెరి మండల పరిధిలో ఉన్న 14 గ్రామాల్లో దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న సరిహద్దు వివాదం కారణంగా ఒకే వ్యక్తికి రెండు రాష్ట్రాల్లో ఓటు హక్కు కొనసాగుతోంది. ఇప్పుడు ఓటరు జాబితా సవరణ ప్రక్రియ ప్రారంభమైన నేపథ్యంలో ఈ సమస్య మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది.

ప్రస్తుతం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఓటరు జాబితాలను ప్రక్షాళన చేయడానికి అధికారులు ఇంటింటికీ వెళ్లి వివరాలు సేకరిస్తున్నారు. ఒక వ్యక్తి పేరు ఒకటి కంటే ఎక్కువ చోట్ల ఉంటే వాటిని గుర్తించి తొలగించే ప్రక్రియ చేపడుతున్నారు. అయితే కెరమెరి మండలంలోని ఈ 14 గ్రామాల విషయంలో పరిస్థితి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంది. అక్కడి ప్రజలు తెలంగాణలోనూ, మహారాష్ట్రలోనూ ఓటర్లుగా నమోదు కావడం వల్ల రెండు రాష్ట్రాల్లో ఎన్నికల్లో పాల్గొనే పరిస్థితి ఏర్పడింది.

ఈ సమస్యకు చరిత్ర చాలా పాతది. ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతమంతా నిజాం పాలనలో ఉండేది. అనంతరం భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ జరిగినప్పుడు ఈ గ్రామాల భవిష్యత్తుపై స్పష్టత రాలేదు. భౌగోళికంగా ఒక రాష్ట్రానికి, సాంస్కృతికంగా మరో రాష్ట్రానికి అనుబంధంగా ఉన్నాయని వివిధ నివేదికలు సూచించాయి. అయితే తుది నిర్ణయం తీసుకోవడంలో ఆలస్యం జరగడంతో ఈ గ్రామాల భౌగోళిక హోదాపై వివాదం కొనసాగింది.

1960లో మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత ఆ రాష్ట్రం ఈ గ్రామాలను తన పరిపాలనా పరిధిలో చేర్చుకునే ప్రయత్నం చేసింది. అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం దీనిపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. తర్వాతి కాలంలో వివిధ కమిటీలు, న్యాయస్థానాలు ఈ అంశాన్ని పరిశీలించాయి. కొన్ని నివేదికలు, తీర్పులు గ్రామాలు తెలుగు రాష్ట్ర పరిధిలోకే వస్తాయని పేర్కొన్నప్పటికీ వివాదం పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు. ఫలితంగా ఈ గ్రామాలు రెండు రాష్ట్రాల పరిపాలనా ప్రభావంలోనే కొనసాగాయి.

కాలక్రమేణా పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా మారింది. రెండు రాష్ట్రాలు తమ తమ ఎన్నికలను నిర్వహించడంతో గ్రామస్తులు రెండు చోట్లా ఓటు హక్కు వినియోగించడం ప్రారంభించారు. దీంతో ఒకే వ్యక్తి రెండు రాష్ట్రాల ఓటరు జాబితాల్లో నమోదై ఉండే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం కూడా ఈ వ్యవస్థ కొనసాగుతుండటం విశేషం.

ఈ గ్రామాల్లో నివసించే ప్రజలకు రెండు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వ వ్యవస్థలతో సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఒకవైపు తెలంగాణలో ఓటు వేస్తూనే మరోవైపు మహారాష్ట్ర ఎన్నికల్లో కూడా పాల్గొంటున్నారు. గ్రామ స్థాయి నుంచి రాష్ట్ర స్థాయి వరకు రెండు రాష్ట్రాలకు చెందిన ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు తమ తమ పరిధిలో సేవలు అందిస్తున్నట్లు పరిస్థితి ఉంది. కొన్ని చోట్ల రెండు రాష్ట్రాలకు చెందిన పాఠశాలలు, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు కూడా కనిపిస్తాయి.

ఇప్పుడు ఓటరు సవరణ ప్రక్రియ ప్రారంభమైన తర్వాత అధికారులు గ్రామాల్లోకి వెళ్లి వివరాలు సేకరించేందుకు ప్రయత్నించారు. అయితే స్థానికులు తమ సమస్యను ముందుగా పరిష్కరించాలని డిమాండ్ చేశారు. ఎన్నో దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న సరిహద్దు వివాదాన్ని పట్టించుకోకుండా కేవలం ఓటర్ల వివరాలు మాత్రమే అడగడం సరైంది కాదని అభిప్రాయపడ్డారు. తమ సమస్యల పరిష్కారంపై స్పష్టత ఇవ్వకపోతే సహకరించబోమని కొందరు గ్రామస్థులు స్పష్టం చేశారు.

గ్రామస్తుల ఆవేదన వెనుక బలమైన కారణాలున్నాయని స్థానిక వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఎన్నికల సమయంలో రాజకీయ నాయకులు గ్రామాలకు వచ్చి హామీలు ఇస్తారని, ఎన్నికలు ముగిసిన తర్వాత సమస్యను మర్చిపోతారని వారు ఆరోపిస్తున్నారు. సరిహద్దు వివాదం కారణంగా అభివృద్ధి పనులు కూడా అనేక సందర్భాల్లో ప్రభావితమవుతున్నాయని చెబుతున్నారు. రెండు రాష్ట్రాల మధ్య చిక్కుకుపోయిన తమ పరిస్థితికి శాశ్వత పరిష్కారం కావాలని కోరుతున్నారు.

ఈ పరిస్థితి అధికార యంత్రాంగాన్ని కూడా ఇబ్బందుల్లోకి నెట్టింది. ఒక వ్యక్తికి ఒకే ఓటు ఉండాలనే ఎన్నికల నిబంధనను అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. మరోవైపు దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న సరిహద్దు వివాదం కారణంగా ప్రజల హక్కులు, భావోద్వేగాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంది. దీంతో ఈ గ్రామాల్లో సర్వే ప్రక్రియ ఎలా కొనసాగించాలనే అంశంపై అధికారులు తర్జనభర్జన పడుతున్నారు.

ప్రస్తుతం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సజావుగా సాగుతున్న ఓటరు సవరణ కార్యక్రమానికి ఈ 14 గ్రామాలు ప్రత్యేక ఉదాహరణగా నిలుస్తున్నాయి. ఇతర ప్రాంతాల్లో ద్వంద్వ ఓట్లను తొలగించే ప్రక్రియ సులభంగా సాగుతున్నప్పటికీ ఇక్కడ మాత్రం చారిత్రక, పరిపాలనా, న్యాయపరమైన అంశాలు కలగలిసి ఉండటంతో నిర్ణయం తీసుకోవడం క్లిష్టంగా మారింది.

స్థానికులు మాత్రం రెండు రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు, కేంద్ర ప్రభుత్వం కలిసి ఈ సమస్యపై చర్చించి తుది పరిష్కారం చూపాలని కోరుతున్నారు. సరిహద్దు వివాదం ముగిసిన తర్వాతే ఓటరు హక్కుల విషయంలో స్పష్టత వస్తుందని భావిస్తున్నారు. లేకపోతే ప్రతి ఎన్నికల సమయంలో ఇదే సమస్య పునరావృతమవుతుందని అంటున్నారు.

ప్రస్తుతం ఓటరు జాబితా సవరణ ప్రక్రియ నేపథ్యంలో ఈ సమస్య మళ్లీ వెలుగులోకి రావడం విశేషం. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఒక్కరికి ఒక్క ఓటు అనే సూత్రం అత్యంత కీలకం. అయితే చారిత్రక కారణాలతో ఏర్పడిన ఈ ప్రత్యేక పరిస్థితిని ఎలా పరిష్కరిస్తారనేది ఇప్పుడు ఆసక్తికర అంశంగా మారింది. సరిహద్దు గ్రామాల భవిష్యత్తు, ఓటర్ల హక్కులు, రెండు రాష్ట్రాల పరిపాలనా బాధ్యతలు అన్నీ కలిపి ఈ అంశాన్ని మరింత ప్రాధాన్యమైనదిగా మార్చాయి.

ఈ నేపథ్యంలో కెరమెరి మండలంలోని 14 గ్రామాల సమస్యకు త్వరలోనే స్పష్టమైన పరిష్కారం లభిస్తుందా లేదా అన్నది ఇప్పుడు స్థానికులతో పాటు రాజకీయ, పరిపాలనా వర్గాల్లో కూడా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఒక్కరికి ఒక్క ఓటు అనే నిబంధన అమలులో ఈ గ్రామాల ఉదాహరణ ప్రత్యేక అధ్యాయంగా నిలిచే అవకాశం కనిపిస్తోంది.