విపత్తుల్లో ప్రాణరక్షక డ్రోన్.. అమెరికాలో భారత్‌కు గర్వకారణం

సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని మానవ సేవకు వినియోగించే దిశగా భారత యువత మరో అద్భుత విజయాన్ని నమోదు చేసింది. మధ్యప్రదేశ్‌లోని Madhav Institute of Technology and Science విద్యార్థులు కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారంగా పనిచేసే అత్యాధునిక డ్రోన్‌ను రూపొందించి దేశానికి గర్వకారణంగా నిలిచారు. ‘త్రినేత్ర’ అనే పేరుతో రూపొందించిన ఈ డ్రోన్ ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో ప్రాణాలను కాపాడే సామర్థ్యంతో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. వరదలు, భూకంపాలు, తుపాన్లు, కొండచరియలు విరిగిపడే ఘటనలు వంటి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో బాధితులను గుర్తించి వారికి తక్షణ సహాయాన్ని అందించేందుకు ఈ డ్రోన్‌ను రూపొందించారు.

ఈ వినూత్న ప్రాజెక్టును ఇంజినీరింగ్ ద్వితీయ సంవత్సరం విద్యార్థులు కేవలం మూడు నెలల్లో పూర్తి చేయడం విశేషం. తమ అధ్యాపకుడు డాక్టర్ యశ్వంత్ సావ్లే మార్గదర్శకత్వంలో పనిచేసిన విద్యార్థులు డ్రోన్‌కు అవసరమైన ప్రతి భాగాన్ని స్వయంగా రూపొందించారు. హార్డ్‌వేర్, సాఫ్ట్‌వేర్, నియంత్రణ వ్యవస్థ, కృత్రిమ మేధస్సు మాడ్యూల్, బ్యాటరీ వ్యవస్థ వంటి కీలక విభాగాలన్నింటినీ విద్యార్థులే అభివృద్ధి చేశారు.

ఈ డ్రోన్ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఇది కేవలం గాలిలో ఎగిరే యంత్రం మాత్రమే కాదు. ప్రమాద ప్రాంతాల్లో చిక్కుకుపోయిన వ్యక్తులను స్వయంగా గుర్తించే సామర్థ్యం దీనికి ఉంది. కృత్రిమ మేధస్సు సహాయంతో మనుషులను, తాత్కాలిక ఆశ్రయాలను, ప్రమాద ప్రాంతాలను గుర్తించగలదు. బాధితుల స్థానాన్ని ఖచ్చితంగా గుర్తించి రక్షణ బృందాలకు సమాచారాన్ని అందించగలదు. దీంతో సహాయక చర్యలు వేగంగా చేపట్టేందుకు వీలు కలుగుతుంది.

‘త్రినేత్ర’ డ్రోన్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందింది. అమెరికాలో నిర్వహించే ప్రతిష్ఠాత్మక అంతర్జాతీయ డ్రోన్ పోటీ "AUVSI SUAS"లో పాల్గొనేందుకు ఎంపికైంది. ప్రపంచంలోని 94 బృందాలు పోటీపడుతున్న ఈ పోటీలో భారత బృందం టాప్-50లో స్థానం సంపాదించడం గొప్ప విజయంగా భావిస్తున్నారు. వచ్చే నెల అమెరికాలోని Tulsa నగరంలో జరగనున్న తుది పోటీలో ఈ బృందం భారత్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించనుంది.

టీమ్ నాయకుడు పార్థ్ సోనీ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ఈ డ్రోన్ "ఎక్స్-ఫ్రేమ్" నమూనాలో రూపొందించిన క్వాడ్‌కాప్టర్ వ్యవస్థతో పనిచేస్తుంది. దీని బరువు కేవలం ఆరు కిలోగ్రాములే అయినప్పటికీ తన బరువుకంటే ఎక్కువ లోడ్‌ను మోయగలదు. ఇందులో పొందుపరిచిన కృత్రిమ మేధస్సు వ్యవస్థ అత్యంత ఆధునికంగా రూపొందించబడింది. వస్తువులను గుర్తించే సాంకేతికత, స్థానం గుర్తించే వ్యవస్థలు దీనిలో ఉన్నాయి.

ఈ డ్రోన్ అభివృద్ధి వెనుక ఉన్న మరో ముఖ్యమైన అంశం స్వదేశీ సాంకేతికత. విదేశీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానంపై పూర్తిగా ఆధారపడకుండా భారతీయ విద్యార్థులే దీనిని రూపొందించడం విశేషం. డ్రోన్ తయారీకి అవసరమైన నియంత్రణ వ్యవస్థల నుంచి కృత్రిమ మేధస్సు వరకు ప్రతి అంశంలో భారతీయ ప్రతిభ ప్రతిఫలించింది.

డ్రోన్‌లో జెట్సన్ ఓరిన్ ఎన్‌ఎక్స్ కంప్యూటింగ్ వ్యవస్థ, అధునాతన కెమెరాలు, YOLOv8 విజన్ మోడల్ వంటి ఆధునిక సాంకేతికతలను వినియోగించారు. ఈ సాంకేతికతల సహాయంతో డ్రోన్ గాలిలో నుంచే బాధితులను గుర్తిస్తుంది. బాధితుల సమీపంలో ప్రత్యేక ట్రాకర్‌ను వదిలి వారి స్థానాన్ని గుర్తిస్తుంది. ఆ తరువాత ఆ సమాచారం రక్షణ బృందాలకు చేరుతుంది. దీంతో సహాయక చర్యలు మరింత వేగంగా, సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు.

డ్రోన్ అభివృద్ధి సమయంలో విద్యార్థులు అనేక సాంకేతిక సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా పేలోడ్ విడుదల వ్యవస్థ, గాలిలో డ్రోన్ స్థిరత్వాన్ని కాపాడటం వంటి అంశాలు పెద్ద సవాళ్లుగా నిలిచాయి. ఈ సమస్యలను అధిగమించేందుకు కార్బన్ ఫైబర్ భాగాలను ఉపయోగించారు. దీంతో డ్రోన్ బరువు తగ్గడంతో పాటు స్థిరత్వం కూడా పెరిగింది.

ప్రస్తుతం ఈ డ్రోన్ ఒకసారి చార్జింగ్‌తో 45 నిమిషాల నుంచి గంట వరకు నిరంతరాయంగా ఎగరగలదు. ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన 6S3P బ్యాటరీ దీనికి శక్తినిస్తుంది. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఎక్కువసేపు గాలిలో ఉండే సామర్థ్యం దీనికి అదనపు ప్రయోజనం.

మెకానికల్ డిజైనర్ కుల్దీప్ సికర్వార్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, డ్రోన్ బరువు ఏడు కిలోలలోపే ఉన్నప్పటికీ దీని మోటార్లు 22 కిలోల వరకు థ్రస్ట్‌ను ఉత్పత్తి చేయగలవు. ఫలితంగా 15 కిలోగ్రాములకుపైగా సహాయక సామగ్రిని మోయగల సామర్థ్యం దీనికి లభించింది. వరద ప్రాంతాల్లో నీటి సీసాలు, ఆహార పొట్లాలు, ప్రథమ చికిత్స కిట్లు వంటి అవసరమైన వస్తువులను బాధితులకు చేరవేయగలదు.

సుమారు 150 అడుగుల ఎత్తులో ప్రయాణిస్తూ ప్రమాద ప్రాంతాలను పరిశీలించే ఈ డ్రోన్, బాధితులను గుర్తించిన వెంటనే సహాయక సామగ్రిని కచ్చితంగా జారవిడుస్తుంది. భూకంపాలు, వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడే ఘటనలు వంటి విపత్తుల సమయంలో ఇది ప్రాణరక్షక సాధనంగా మారే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

ఈ ప్రాజెక్టు అభివృద్ధికి ఆర్థిక సహకారం కూడా కీలక పాత్ర పోషించింది. పోటీలో పాల్గొనేందుకు అవసరమైన నమోదు రుసుముతో పాటు నిర్మాణ ఖర్చుల కోసం సుమారు రూ.5 లక్షల వరకు వ్యయం అయింది. ఈ వ్యయాన్ని భరించేందుకు పరిశ్రమల నుంచి సహకారం లభించడం విద్యార్థులకు ఊరటనిచ్చింది.

ప్రస్తుతం ‘టీమ్ త్రినేత్ర’ అమెరికా పర్యటనకు సిద్ధమవుతోంది. ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ బృందాలతో పోటీపడుతూ భారత ప్రతిభను అంతర్జాతీయ వేదికపై చాటాలని విద్యార్థులు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. భవిష్యత్తులో ఈ డ్రోన్‌ను విపత్తు నిర్వహణ విభాగాలు, రక్షణ బృందాలు, అత్యవసర సేవల్లో వినియోగించేలా అభివృద్ధి చేయాలని కూడా భావిస్తున్నారు.

మొత్తంగా చూస్తే, ‘త్రినేత్ర’ డ్రోన్ కేవలం ఒక సాంకేతిక ఆవిష్కరణ మాత్రమే కాదు. విపత్తుల సమయంలో ప్రాణాలను కాపాడగల సామర్థ్యం ఉన్న మానవతా సాంకేతిక పరిష్కారం. భారత యువత ప్రతిభ, ఆవిష్కరణ సామర్థ్యం, సమాజం పట్ల బాధ్యతకు ఇది అద్భుత నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది. అమెరికాలో జరిగే తుది పోటీలో ఈ డ్రోన్ మరింత గుర్తింపు సాధించి దేశానికి కీర్తి తీసుకురావాలని అందరూ ఆశిస్తున్నారు.