ఐఐటీలు గొప్ప ప్రతిభను తీర్చిదిద్దాయి.. గొప్ప వ్యవస్థలను సృష్టించాయా?

భారతదేశంలో ఉన్నత విద్యకు ప్రతీకగా నిలిచిన భారతీయ సాంకేతిక విద్యాసంస్థలు దేశ అభివృద్ధి కథనంలో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన శాస్త్రవేత్తలు, సాంకేతిక నిపుణులు, వ్యాపారవేత్తలు, సంస్థల ప్రధాన కార్యనిర్వాహకులు, పరిశోధకులు, విధాన రూపకర్తలను అందించిన విద్యాసంస్థలుగా ఐఐటీలు గుర్తింపు పొందాయి. అయితే దేశ ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థ మొత్తం పరిమాణాన్ని పరిశీలిస్తే, ఐఐటీల పాత్ర ఎంత విస్తృతంగా ఉంది, అవి కేవలం ప్రతిభావంతులైన వ్యక్తులను మాత్రమే తీర్చిదిద్దాయా లేక ప్రపంచస్థాయి సంస్థాగత వ్యవస్థలను కూడా నిర్మించగలిగాయా అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు విద్యావేత్తలు, విధాన నిపుణుల మధ్య చర్చనీయాంశంగా మారుతోంది. ప్రస్తుతం ఐఐటీల వ్యవస్థలో సుమారు లక్షా ముప్పై ఐదు వేల మంది విద్యార్థులు విద్యనభ్యసిస్తున్నారు. ఇది దేశంలోని మొత్తం ఉన్నత విద్యా విద్యార్థుల సంఖ్యలో చాలా చిన్న శాతం మాత్రమే. భారతదేశంలో నాలుగు కోట్లకు పైగా విద్యార్థులు ఉన్నత విద్యను అభ్యసిస్తుండగా, ఐఐటీల పరిధిలో ఉన్న విద్యార్థుల సంఖ్య కేవలం స్వల్ప భాగం మాత్రమే. మరోవైపు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయాలు లక్షలాది మంది విద్యార్థులకు విద్యను అందిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఐఐటీల ప్రభావం నేరుగా చేరిన విద్యార్థుల సంఖ్య కంటే వాటి ప్రతిష్ఠ, మేధో ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఐఐటీల నుంచి పట్టభద్రులైన అనేక మంది ప్రపంచ ప్రఖ్యాత సాంకేతిక సంస్థల్లో ఉన్నత స్థానాలను అధిరోహించారు. అంతర్జాతీయ వ్యాపార రంగంలో, పరిశోధన సంస్థల్లో, నవకల్పన రంగాల్లో భారతీయుల ప్రతిభకు గుర్తింపు తీసుకువచ్చిన వారిలో ఐఐటీ పూర్వ విద్యార్థులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నారు. దీంతో ఐఐటీలు ప్రతిభావంతులైన వ్యక్తులను తీర్చిదిద్దడంలో అసాధారణ విజయాన్ని సాధించాయని చెప్పవచ్చు. అయితే అదే సమయంలో దేశంలోని విస్తృత విద్యా వ్యవస్థను మార్పు దిశగా నడిపించే సంస్థాగత నమూనాలను ఎంతవరకు సృష్టించాయనే అంశంపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.