మధ్య ఆసియా పర్యటనకు ప్రధాని మోదీ.. వ్యూహాత్మక బంధాలపై దృష్టి

భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాలుగు రోజుల మధ్య ఆసియా పర్యటనకు శనివారం బయలుదేరారు. ఆగస్టు 29 నుంచి సెప్టెంబర్‌ 1 వరకు ఉజ్బెకిస్థాన్‌, కిర్గిజ్‌ రిపబ్లిక్‌లో ఆయన పర్యటించనున్నారు. మధ్య ఆసియా దేశాలతో భారత వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలను మరింత బలోపేతం చేయడం, కీలక రంగాల్లో సహకారాన్ని విస్తరించడం, ప్రాంతీయ శాంతి, స్థిరత్వం, సుసంపన్నతకు భారత్‌ పాత్రను మరింత బలోపేతం చేయడం ఈ పర్యటనలో ప్రధాన అంశాలుగా ఉన్నాయి. ఉజ్బెకిస్థాన్‌ అధ్యక్షుడు షావ్‌కత్‌ మిర్జియోయెవ్‌, కిర్గిజ్‌ రిపబ్లిక్‌ అధ్యక్షుడు సదీర్‌ జపరోవ్‌ ఆహ్వానం మేరకు ప్రధాని మోదీ ఈ పర్యటన చేపడుతున్నారు. పర్యటనలో భాగంగా ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు, ఆర్థిక సహకారం, వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, రక్షణ, భద్రత, సాంకేతికత, అనుసంధానం వంటి అనేక అంశాలపై చర్చలు జరిగే అవకాశం ఉంది.

ప్రధాని మోదీ పర్యటనలో తొలి దశగా ఉజ్బెకిస్థాన్‌ రాజధాని తాష్కెంట్‌లో రాష్ట్ర పర్యటన చేపడుతున్నారు. ఆగస్టు 29, 30 తేదీల్లో ఆయన ఉజ్బెకిస్థాన్‌లో ఉంటారు. ఉజ్బెకిస్థాన్‌ అధ్యక్షుడు షావ్‌కత్‌ మిర్జియోయెవ్‌తో ప్రధాని మోదీ ద్వైపాక్షిక చర్చలు నిర్వహించనున్నారు. ఇరు దేశాల మధ్య ఇప్పటికే ఉన్న సంబంధాలను మరింత విస్తరించడంతో పాటు కొత్త సహకార రంగాలను గుర్తించడం ఈ చర్చల్లో ప్రధానంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. అనంతరం ప్రధాని మోదీ కిర్గిజ్‌ రిపబ్లిక్‌ రాజధాని బిష్కెక్‌కు వెళ్లనున్నారు. అక్కడ అధ్యక్షుడు సదీర్‌ జపరోవ్‌తో సమావేశమై ద్వైపాక్షిక, ప్రాంతీయ అంశాలపై చర్చించనున్నారు.

మధ్య ఆసియా భారత్‌కు వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత ప్రాధాన్యమైన ప్రాంతంగా ఉంది. భౌగోళికంగా భారత్‌కు ఉత్తర దిశలో ఉన్న ఈ ప్రాంతం యూరప్‌, ఆసియా మధ్య అనుసంధానానికి కీలకమైన భౌగోళిక స్థానం కలిగి ఉంది. ఇంధనం, ఖనిజ వనరులు, వాణిజ్యం, రవాణా, అనుసంధానం, భద్రత, ఉగ్రవాద నిరోధం వంటి అనేక అంశాల్లో మధ్య ఆసియా దేశాలతో భారత్‌కు సహకారం అవసరం. అందువల్ల ఈ ప్రాంతంతో సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడం భారత విదేశాంగ విధానంలో ముఖ్యమైన అంశంగా కొనసాగుతోంది. కిర్గిజ్‌ రిపబ్లిక్‌తో కూడా భారత్‌కు దీర్ఘకాలిక సంబంధాలు ఉన్నాయి. విద్య, ఆరోగ్యం, రక్షణ, భద్రత, సాంస్కృతిక మార్పిడి వంటి రంగాల్లో ఇరు దేశాలు సహకరిస్తున్నాయి. భారతీయ విద్యార్థులు కిర్గిజ్‌ రిపబ్లిక్‌లోని ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో చదువుతున్న నేపథ్యంలో ప్రజల మధ్య సంబంధాలకు కూడా ప్రాధాన్యం ఉంది. ప్రధాని మోదీ బిష్కెక్‌ పర్యటన సందర్భంగా ద్వైపాక్షిక సహకారాన్ని మరింత విస్తరించేందుకు అవకాశాలను పరిశీలించే అవకాశం ఉంది.

మధ్య ఆసియాలో భద్రతా పరిస్థితులు కూడా భారత్‌కు కీలకమైన అంశం. ఉగ్రవాదం, తీవ్రవాదం, మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా, సరిహద్దు భద్రత వంటి అంశాల్లో మధ్య ఆసియా దేశాలతో సహకారం పెంచుకోవడం భారత్‌కు వ్యూహాత్మకంగా అవసరం. ప్రాంతీయ శాంతి, స్థిరత్వం కోసం పరస్పర సమన్వయం పెంచుకోవడం ద్వారా భద్రతా సవాళ్లను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచవచ్చు. ప్రధాని మోదీ పర్యటనలో ప్రాంతీయ భద్రతకు సంబంధించిన అంశాలు కూడా చర్చకు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

ఈ పర్యటనలో షాంఘై సహకార సంస్థ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ప్రధాని మోదీ హాజరుకానున్నట్లు కూడా పర్యటన లక్ష్యాల్లో పేర్కొన్నారు. మధ్య ఆసియా ప్రాంతీయ సహకారంలో షాంఘై సహకార సంస్థకు కీలకమైన స్థానం ఉంది. భద్రత, ఆర్థిక సహకారం, ఉగ్రవాద నిరోధం, ప్రాంతీయ అనుసంధానం, సాంస్కృతిక సంబంధాలు వంటి అనేక అంశాల్లో ఈ సంస్థ సభ్య దేశాల మధ్య సమన్వయం కొనసాగుతోంది. భారత్‌ ఈ వేదికను ప్రాంతీయ మరియు అంతర్జాతీయ అంశాలపై తన అభిప్రాయాలను వెల్లడించేందుకు, భాగస్వామ్య దేశాలతో సంబంధాలను బలోపేతం చేసేందుకు ఉపయోగిస్తోంది.

షాంఘై సహకార సంస్థ వేదికపై ప్రాంతీయ శాంతి, స్థిరత్వం, ఉగ్రవాద నిరోధం వంటి అంశాలు భారతదేశానికి ముఖ్యమైనవి. మధ్య ఆసియా ప్రాంతంలో భద్రతా సమీకరణాలు వేగంగా మారుతున్న సమయంలో భారత్‌ తన వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడంతో పాటు భాగస్వామ్య దేశాలతో సహకారాన్ని పెంచుకోవాలని భావిస్తోంది. ప్రధాని మోదీ పర్యటన ఈ దిశగా దౌత్యపరమైన ప్రాధాన్యం కలిగినదిగా భావిస్తున్నారు.

మధ్య ఆసియాతో అనుసంధానం కూడా భారతదేశానికి అత్యంత కీలకమైన అంశం. భౌగోళిక పరిస్థితుల కారణంగా భారత్‌కు మధ్య ఆసియా దేశాలతో ప్రత్యక్ష భూసంబంధం పరిమితంగా ఉంది. అందువల్ల ప్రత్యామ్నాయ రవాణా మార్గాలు, నౌకాశ్రయాలు, రైలు మరియు రహదారి అనుసంధాన వ్యవస్థలు, వాణిజ్య మార్గాల అభివృద్ధి వంటి అంశాలు ప్రాధాన్యం పొందుతున్నాయి. మధ్య ఆసియా దేశాలకు భారత మార్కెట్లతో అనుసంధానం కల్పించడం, అదే సమయంలో మధ్య ఆసియా వనరులకు భారతదేశానికి మెరుగైన ప్రాప్యత కల్పించడం పరస్పర ప్రయోజనకరంగా మారే అవకాశం ఉంది.