కూతుళ్లను వ్యభిచారంలోకి నెట్టే బంచ్ఛడాల దారుణ జీవితం

మధ్యప్రదేశ్‌లో నివసిస్తున్న బంచ్ఛడా (Banchhada) సమాజం భారతదేశంలోని అత్యంత వెనుకబడిన, సామాజికంగా అణగారిన వర్గాల్లో ఒకటిగా గుర్తించబడింది. సాధారణంగా భారతీయ కుటుంబాల్లో కుమారులకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చే పరిస్థితి కనిపిస్తుంటే, ఈ సమాజంలో మాత్రం విరుద్ధమైన పరిస్థితి నెలకొంది. ఇక్కడ కుమార్తెలను చిన్నప్పటి నుంచే మెరుగైన ఆహారం, మంచి దుస్తులు, ఇతర సౌకర్యాలతో పెంచుతారు. అయితే, ఆ ప్రేమ లేదా అభివృద్ధి కోసం కాదు. కుటుంబానికి ఆదాయ వనరుగా మార్చేందుకు, వారిని యుక్తవయస్సుకు చేరుకున్న తర్వాత బలవంతంగా వ్యభిచారంలోకి నెట్టేందుకు ఈ ఏర్పాట్లు జరుగుతాయి. వారి సంపాదనపై ఆధారపడి కుటుంబ సభ్యులు జీవనం సాగించడం ఈ సమాజంలో తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న దురాచారంగా మారింది.

బ్రిటిష్ పాలనా కాలంలో బంచ్ఛడా సమాజాన్ని ‘క్రిమినల్ ట్రైబ్’గా ముద్రవేశారు. స్వాతంత్ర్యం అనంతరం ఆ ముద్ర అధికారికంగా తొలగించబడినా, సమాజంలో వారికి ఉన్న అపఖ్యాతి మాత్రం పూర్తిగా తొలగిపోలేదు. ప్రస్తుతం వీరు షెడ్యూల్డ్ కులంగా వర్గీకరించబడినా, సామాజిక, ఆర్థిక, విద్యా పరంగా ఇంకా తీవ్ర వెనుకబాటుతనంలోనే ఉన్నారు. ఈ పరిస్థితులు వారిని ప్రధాన సమాజానికి దూరంగా ఉంచడంతో పాటు, తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న వ్యభిచార ఆధారిత జీవన విధానాన్ని మరింత బలపరిచాయి.

ఈ సమాజంలో కుటుంబ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కుమార్తెల పాత్ర అత్యంత కీలకంగా భావించబడుతుంది. చాలాచోట్ల బాలికలు పాఠశాల విద్యను మధ్యలోనే నిలిపివేయాల్సి వస్తుంది. యుక్తవయస్సుకు చేరుకున్న తర్వాత కుటుంబ సభ్యుల ఒత్తిడి, సామాజిక సంప్రదాయాలు, ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా వారిని బలవంతంగా లైంగిక దోపిడీకి గురిచేస్తారు. సంపాదించిన డబ్బుతో కుటుంబ ఖర్చులు, సోదరుల వివాహాలు, ఇళ్లు నిర్మించడం, ఇతర అవసరాలను తీర్చడం జరుగుతుంది. ఈ కారణంగా అబ్బాయిలు ఉద్యోగాలు చేయాల్సిన అవసరం లేదనే భావన కూడా కొంతమంది కుటుంబాల్లో కనిపిస్తుంది.

ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, కేంద్ర ప్రభుత్వం, స్వచ్ఛంద సంస్థలు అనేక కార్యక్రమాలు చేపట్టాయి. బాలికలకు విద్య అందించడం, ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడం, మహిళల సాధికారత కోసం శిక్షణ కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం, స్వయం ఉపాధి పథకాలు అమలు చేయడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటున్నప్పటికీ, ఆశించిన స్థాయిలో ఫలితాలు కనిపించడం లేదు. ప్రధాన కారణం ఈ సమస్య కేవలం పేదరికానికి మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, సామాజిక సంప్రదాయంగా తరతరాలుగా కొనసాగుతుండటమే.

సామాజిక కార్యకర్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, బంచ్ఛడా సమాజంలోని చిన్నారులను ఈ చక్రం నుంచి బయటకు తీసుకురావాలంటే విద్యనే ప్రధాన ఆయుధంగా ఉపయోగించాలి. బాలికలకు వసతి గృహాలు, ఉన్నత విద్య, ఉపాధి శిక్షణ, చట్టపరమైన రక్షణ, మానసిక ఆరోగ్య సహాయం వంటి అంశాలను సమగ్రంగా అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. అలాగే కుటుంబాలకు ప్రత్యామ్నాయ ఆదాయ మార్గాలను కల్పించకుండా ఈ దురాచారాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలించడం కష్టమని వారు సూచిస్తున్నారు.

అనేక మహిళలు ఈ వ్యవస్థ నుంచి బయటపడాలని కోరుకున్నప్పటికీ, సమాజ ఒత్తిడి, కుటుంబ సభ్యుల నిరసన, ఆర్థిక ఆధారపడటం వంటి కారణాల వల్ల బయటకు రావడం చాలా కష్టంగా మారుతోంది. కొందరు స్వచ్ఛంద సంస్థల సహకారంతో విద్యను కొనసాగించి ఉద్యోగాల్లో స్థిరపడుతున్న ఉదాహరణలు ఉన్నప్పటికీ, అవి ఇంకా చాలా పరిమితంగానే ఉన్నాయి. గ్రామాల్లో సామాజిక బహిష్కరణ భయం కూడా మహిళలను తిరిగి అదే జీవితంలోకి నెట్టేస్తోంది.

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ సమస్యను కేవలం చట్టాలతోనే పరిష్కరించడం సాధ్యం కాదు. సమాజంలో అవగాహన పెంచడం, బాల్య వివాహాలు, బాల కార్మిక వ్యవస్థ, మానవ అక్రమ రవాణాపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవడం, స్థానిక నాయకత్వాన్ని భాగస్వామ్యం చేయడం, విద్యా సంస్థలు మరియు ప్రభుత్వ శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేయడం అత్యంత అవసరం. మహిళల పునరావాసానికి దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు అమలు చేయడం ద్వారా మాత్రమే ఈ దుష్టచక్రాన్ని విరమింపజేయవచ్చని వారు చెబుతున్నారు.

బంచ్ఛడా సమాజం ఎదుర్కొంటున్న ఈ వాస్తవ పరిస్థితి భారతదేశంలో ఇంకా కొనసాగుతున్న సామాజిక అసమానతలు, లింగ వివక్ష, పేదరికం, అవకాశాల కొరత వంటి సమస్యలకు అద్దం పడుతోంది. కుమార్తెలను కుటుంబ పోషణ కోసం బలవంతంగా వ్యభిచారంలోకి నెట్టే ఈ అమానుష వ్యవస్థను నిర్మూలించాలంటే ప్రభుత్వం, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, స్థానిక సమాజం, విద్యావేత్తలు, ప్రజాప్రతినిధులు కలిసి సమగ్రంగా పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉంది. విద్య, ఉపాధి, చట్టపరమైన రక్షణ, సామాజిక చైతన్యం కలిసొస్తేనే ఈ సమాజంలోని బాలికలకు గౌరవప్రదమైన జీవితం అందించే అవకాశం ఏర్పడుతుంది. వారి భవిష్యత్తు దోపిడీకి కాకుండా విద్య, ఉపాధి, స్వేచ్ఛ, ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీకగా మారడం సమాజం మొత్తం బాధ్యతగా భావించాల్సిన అవసరం ఉంది.