ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో తొలి ధాన్య ఏటీఎం..

ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థలో సరికొత్త సాంకేతిక విధానం అందుబాటులోకి వచ్చింది. రాష్ట్రంలోనే తొలిసారిగా దుర్గ్‌ జిల్లాలోని వైశాలి నగర్‌లో ధాన్య ఏటీఎంను ప్రారంభించారు. ఇకపై రేషన్‌ లబ్ధిదారులు సమయ పరిమితులు లేకుండా రోజులో 24 గంటలూ తమకు కేటాయించిన ఆహార ధాన్యాలను ఈ యంత్రం ద్వారా పొందే అవకాశం ఉంటుంది. వైశాలి నగర్‌ ఎమ్మెల్యే రికేశ్‌ సేన్‌ ఈ సదుపాయాన్ని ప్రారంభించారు. కార్యక్రమంలో ఆహార అధికారి అనురాగ్‌ సింగ్‌ భదౌరియా, స్థానిక కౌన్సిలర్‌ సంతోష్‌ మౌర్య తదితరులు పాల్గొన్నారు. రేషన్‌ పంపిణీలో పారదర్శకతను పెంచడం, తూకంలో జరిగే అవకతవకలను అరికట్టడం, మధ్యవర్తుల జోక్యాన్ని తగ్గించడం, లబ్ధిదారులకు సమయం ఆదా చేయడం ఈ ధాన్య ఏటీఎం ప్రధాన లక్ష్యాలుగా అధికారులు తెలిపారు.

ఈ ధాన్య ఏటీఎం పూర్తిగా స్వయంచాలక విధానంలో పనిచేస్తుంది. రేషన్‌ కార్డు లేదా ఆధార్‌ సంఖ్యను ఉపయోగించి లబ్ధిదారులు తమ వివరాలను నమోదు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అనంతరం వేలిముద్ర ఆధారిత జీవ ప్రమాణీకరణ నిర్వహిస్తారు. గుర్తింపు నిర్ధారణ పూర్తయిన తర్వాత లబ్ధిదారుడికి కేటాయించిన పరిమాణంలో ధాన్యం యంత్రం నుంచి బయటకు వస్తుంది. బ్యాంకింగ్‌ ఏటీఎంల తరహాలో ఈ యంత్రం నిరంతరం పనిచేస్తుందని అధికారులు తెలిపారు. సాధారణ రేషన్‌ దుకాణాల పని వేళలకు పరిమితం కాకుండా లబ్ధిదారులు తమకు అనుకూలమైన సమయంలో ధాన్యాన్ని తీసుకునే అవకాశం కల్పించడం ఈ విధానంలోని ప్రధాన ప్రయోజనంగా భావిస్తున్నారు.

ధాన్య ఏటీఎంలో రేషన్‌ కార్డు వివరాలను నమోదు చేసిన తర్వాత లబ్ధిదారుడి వేలిముద్రను యంత్రం ద్వారా ధృవీకరిస్తారు. ఈ ప్రక్రియ పూర్తయిన వెంటనే సంబంధిత లబ్ధిదారుడికి అందాల్సిన ధాన్యం పరిమాణాన్ని వ్యవస్థ గుర్తిస్తుంది. ఆ తర్వాత యంత్రం నిర్ణీత పరిమాణంలో ధాన్యాన్ని అందిస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో మానవ జోక్యం తగ్గడం వల్ల పంపిణీ సమయంలో జరిగే పొరపాట్లకు అవకాశం తగ్గుతుందని ఆహార శాఖ అధికారులు చెబుతున్నారు. లబ్ధిదారులు ఎక్కువసేపు రేషన్‌ దుకాణాల వద్ద వేచి ఉండాల్సిన అవసరం కూడా తగ్గుతుంది.

ఈ యంత్రాన్ని ఎలక్ట్రానిక్‌ పాయింట్‌ ఆఫ్‌ సేల్‌ వ్యవస్థతో అనుసంధానించారు. దీంతో రేషన్‌ పంపిణీకి సంబంధించిన వివరాలు డిజిటల్‌ విధానంలో నమోదవుతాయి. లబ్ధిదారుడి గుర్తింపు, కేటాయించిన ధాన్యం పరిమాణం, పంపిణీ వివరాలను వ్యవస్థలో నమోదు చేయడం ద్వారా రేషన్‌ పంపిణీ ప్రక్రియ మరింత పారదర్శకంగా మారే అవకాశం ఉంది. రేషన్‌ తీసుకునే సమయంలోనే ధాన్యం తూకాన్ని లబ్ధిదారులు స్వయంగా పరిశీలించుకునేలా యంత్రానికి ప్రత్యేక తూకం పరికరాన్ని కూడా అనుసంధానించారు.

రేషన్‌ పంపిణీలో తక్కువ తూకం వేయడం వంటి ఫిర్యాదులకు ఈ విధానం పరిష్కారం చూపుతుందని వైశాలి నగర్‌ ఎమ్మెల్యే రికేశ్‌ సేన్‌ తెలిపారు. ధాన్య ఏటీఎం ద్వారా లబ్ధిదారులకు కేటాయించిన పరిమాణంలోనే రేషన్‌ అందుతుందని, దీంతో తూకంలో జరిగే అక్రమాలకు అవకాశం తగ్గుతుందని అన్నారు. రేషన్‌ బ్లాక్‌ మార్కెటింగ్‌ను కూడా అరికట్టేందుకు ఈ విధానం ఉపయోగపడుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు. భవిష్యత్తులో చక్కెరకు కూడా ఏటీఎంలను ఏర్పాటు చేసే ఆలోచన ఉందని వెల్లడించారు.

రేషన్‌ పంపిణీలో మధ్యవర్తుల జోక్యంపై గతంలో శాసనసభలో సమస్యను ప్రస్తావించినట్లు ఎమ్మెల్యే తెలిపారు. మధ్యవర్తులు రేషన్‌లో కొంత భాగాన్ని అక్రమంగా తీసుకుని బియ్యం మిల్లులు నిర్వహించే వారికి విక్రయిస్తున్నారనే ఆరోపణలు వచ్చాయని చెప్పారు. తన నియోజకవర్గంలో రాష్ట్రంలోని తొలి ధాన్య ఏటీఎంను ఏర్పాటు చేస్తామని అప్పట్లో హామీ ఇచ్చారని, ఇప్పుడు ఆ హామీ అమలైందని అన్నారు. ధాన్య ఏటీఎం ఎలా పనిచేస్తుందో ప్రజలు ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవాలని, ముఖ్యంగా పేదలకు ఈ సాంకేతిక వ్యవస్థ ఎంతో ప్రయోజనం చేకూరుస్తుందని పేర్కొన్నారు.

మధ్యవర్తుల వ్యవస్థ తగ్గడంతో రేషన్‌ పంపిణీలో అవినీతి నియంత్రణకు అవకాశం ఉంటుందని రికేశ్‌ సేన్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. లబ్ధిదారుడికి నేరుగా ధాన్యం అందే విధానం ఏర్పడటం వల్ల రేషన్‌ మళ్లింపు, అక్రమ విక్రయాలు, తూకం తగ్గించడం వంటి సమస్యలను అరికట్టవచ్చని అన్నారు. ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని మరింతగా ఉపయోగించడం ద్వారా పేదలకు అందాల్సిన ఆహార ధాన్యాలు నేరుగా వారికి చేరేలా చేయవచ్చని తెలిపారు.

ఆహార అధికారి అనురాగ్‌ సింగ్‌ భదౌరియా మాట్లాడుతూ, యంత్రం ద్వారా రేషన్‌ పంపిణీ చేయడం వల్ల మానవ తప్పిదాలకు అవకాశం గణనీయంగా తగ్గుతుందని చెప్పారు. లబ్ధిదారులు ఆహార ధాన్యాలు తీసుకునేందుకు వెచ్చించే సమయం కూడా ఆదా అవుతుందని తెలిపారు. రేషన్‌ కార్డు సంఖ్యను నమోదు చేసిన తర్వాత వేలిముద్ర ద్వారా జీవ ప్రమాణీకరణ పూర్తవుతుందని, అనంతరం లబ్ధిదారుడికి కేటాయించిన ధాన్యం యంత్రం నుంచి అందుతుందని వివరించారు.

ధాన్య ఏటీఎంకు అనుసంధానించిన తూకం పరికరం మరో ముఖ్యమైన ప్రత్యేకతగా అధికారులు తెలిపారు. యంత్రం నుంచి ధాన్యం తీసుకున్న తర్వాత లబ్ధిదారులు దాని బరువును స్వయంగా తనిఖీ చేసుకోవచ్చు. దీనివల్ల తమకు రావాల్సిన పరిమాణం పూర్తిగా అందిందా లేదా అనే విషయాన్ని అక్కడికక్కడే నిర్ధారించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. రేషన్‌ పంపిణీలో తూకానికి సంబంధించిన వివాదాలు, ఫిర్యాదులు తగ్గేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.

ఈ ధాన్య ఏటీఎం ప్రయోజనాలు కేవలం వైశాలి నగర్‌ ప్రాంతంలోని లబ్ధిదారులకే పరిమితం కావని ఆహార అధికారి తెలిపారు. ఇతర జిల్లాలు, ఇతర రాష్ట్రాలకు చెందిన అర్హులైన లబ్ధిదారులు కూడా ఈ సదుపాయాన్ని వినియోగించుకునే అవకాశం ఉంటుందని చెప్పారు. దీనివల్ల వలస కార్మికులు, ఇతర ప్రాంతాల్లో తాత్కాలికంగా నివసిస్తున్న రేషన్‌ లబ్ధిదారులకు కూడా ప్రయోజనం కలిగే అవకాశం ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా రేషన్‌ పోర్టబిలిటీ పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి సాంకేతిక విధానాలు మరింత ఉపయోగకరంగా మారవచ్చని అధికారులు భావిస్తున్నారు.

ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థలో సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వినియోగం పెరగడం వల్ల రేషన్‌ పంపిణీ ప్రక్రియను వేగంగా, పారదర్శకంగా నిర్వహించే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రస్తుతం సంప్రదాయ రేషన్‌ దుకాణాల్లో లబ్ధిదారులు నిర్ణీత సమయాల్లోనే వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. రద్దీ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఎక్కువసేపు వేచి ఉండాల్సి రావచ్చు. అయితే 24 గంటలూ పనిచేసే ధాన్య ఏటీఎం అందుబాటులో ఉండటం వల్ల లబ్ధిదారులు తమకు అనుకూలమైన సమయంలో రేషన్‌ తీసుకునే అవకాశం పొందుతారు.

ఈ వ్యవస్థ ద్వారా రేషన్‌ పంపిణీలో మానవ జోక్యం తగ్గడం మరో కీలక అంశంగా మారనుంది. ధాన్యం పంపిణీ ప్రక్రియ యంత్ర ఆధారితంగా ఉండటం వల్ల లబ్ధిదారుడి గుర్తింపు నుంచి ధాన్యం తూకం వరకు అనేక దశలు డిజిటల్‌ పర్యవేక్షణలోకి వస్తాయి. దీంతో అక్రమ రేషన్‌ పంపిణీ, తూకం తగ్గించడం, రికార్డుల్లో అవకతవకలు వంటి సమస్యలను నియంత్రించేందుకు అధికారులకు మెరుగైన అవకాశం లభిస్తుంది.

అదే సమయంలో ఈ వ్యవస్థ విజయవంతం కావాలంటే లబ్ధిదారులకు యంత్రం వినియోగంపై అవగాహన కల్పించడం కూడా అవసరం. ఆధార్‌ లేదా రేషన్‌ కార్డు వివరాల నమోదు, వేలిముద్ర ధృవీకరణ, ధాన్యం సేకరణ, తూకం పరిశీలన వంటి ప్రక్రియలను ప్రజలకు సులభంగా వివరించాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వృద్ధులు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంపై అవగాహన తక్కువగా ఉన్న లబ్ధిదారులకు ప్రారంభ దశలో సహాయక సిబ్బంది అందుబాటులో ఉంటే ఈ విధానం మరింత సులభంగా అమలయ్యే అవకాశం ఉంది.

ధాన్య ఏటీఎం ఏర్పాటు ద్వారా ఛత్తీస్‌గఢ్‌ ప్రభుత్వం ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థలో కొత్త విధానానికి శ్రీకారం చుట్టింది. రాష్ట్రంలో తొలి యంత్రాన్ని వైశాలి నగర్‌లో ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా భవిష్యత్తులో ఇలాంటి సాంకేతిక సదుపాయాలను ఇతర ప్రాంతాలకు విస్తరించే అవకాశాలకు మార్గం ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం ధాన్య పంపిణీతో ప్రారంభమైన ఈ విధానం భవిష్యత్తులో చక్కెర వంటి ఇతర నిత్యావసర సరుకుల పంపిణీకి కూడా విస్తరించే అవకాశం ఉందని ఎమ్మెల్యే వెల్లడించడం గమనార్హం.

మొత్తంగా చూస్తే, ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో ప్రారంభమైన తొలి ధాన్య ఏటీఎం రేషన్‌ పంపిణీ విధానంలో కీలక మార్పుకు నాంది పలికింది. ఇరవై నాలుగు గంటల అందుబాటు, ఆధార్‌ లేదా రేషన్‌ కార్డు ఆధారిత గుర్తింపు, వేలిముద్ర ధృవీకరణ, యంత్రం ద్వారా ధాన్యం పంపిణీ, తూకాన్ని స్వయంగా తనిఖీ చేసుకునే అవకాశం వంటి సదుపాయాలు లబ్ధిదారులకు ఉపయోగపడనున్నాయి. మానవ తప్పిదాలు, తక్కువ తూకం, మధ్యవర్తుల జోక్యం, రేషన్‌ మళ్లింపు వంటి సమస్యలను తగ్గించగలిగితే ఈ విధానం ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థలో ఆదర్శంగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. పేదలకు అందాల్సిన రేషన్‌ నేరుగా, సరైన పరిమాణంలో, ఎలాంటి అవకతవకలు లేకుండా చేరేలా సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించడంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన అడుగుగా అధికారులు భావిస్తున్నారు.