కూల్చివేతలపై అలహాబాద్‌ హైకోర్టులో భిన్న తీర్పు

ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తుల ఇళ్లు లేదా ఆస్తులను కూల్చివేయడంపై దాఖలైన ఫైముద్దీన్‌ వర్సెస్‌ ఉత్తరప్రదేశ్‌ రాష్ట్రం కేసులో అలహాబాద్‌ హైకోర్టు ధర్మాసనం భిన్న తీర్పు వెలువరించింది. అయితే తీర్పు ఇచ్చిన ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు ఒక కీలక అంశంపై మాత్రం ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చారు. నేరం ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తిని శిక్షించేందుకు లేదా అతనిపై ఒత్తిడి తెచ్చేందుకు పరిపాలనా అధికారాలను ఉపయోగించి ఏకపక్షంగా కూల్చివేతలు చేపట్టకూడదని ఇద్దరూ అంగీకరించారు. అయితే ఇలాంటి కూల్చివేతలను నిరోధించేందుకు కోర్టు నిర్దిష్ట కాలపరిమితితో అదనపు నిషేధం విధించగలదా అన్న అంశంలో భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. ఈ విభేదం కారణంగా కేసు తదుపరి న్యాయపరమైన పరిశీలనకు వెళ్లే పరిస్థితి ఏర్పడింది.

ఈ కేసు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు వచ్చిన ‘బుల్డోజర్‌ న్యాయం’ అనే అంశానికి సంబంధించినది. నేరం జరిగినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తి ఇల్లు లేదా ఆస్తిని, ఆ నేరానికి శిక్షగా కూల్చివేయడం చట్టపరంగా అనుమతించబడదని సుప్రీంకోర్టు గతంలో స్పష్టం చేసింది. ఒక భవనం నిర్మాణ నిబంధనలను ఉల్లంఘించిందని అధికారులు భావిస్తే, సంబంధిత చట్టాల ప్రకారం నోటీసులు ఇవ్వాలి, సమాధానం చెప్పే అవకాశం కల్పించాలి, అప్పీల్‌ లేదా న్యాయపరమైన పరిహారం కోసం అవకాశం ఉండాలి. ఈ ప్రక్రియలను పక్కనపెట్టి, ఒక క్రిమినల్‌ కేసు నమోదైన వెంటనే ఆస్తిని కూల్చివేయడం చట్టబద్ధమైన పరిపాలనా చర్యగా పరిగణించలేమన్నది ఈ విస్తృత న్యాయ చర్చకు కేంద్రబిందువుగా ఉంది.

ఫైముద్దీన్‌ కేసులో కూడా ఇదే ప్రశ్న ప్రధానంగా ముందుకు వచ్చింది. ఒక వ్యక్తి లేదా అతని కుటుంబ సభ్యుడిపై క్రిమినల్‌ కేసు నమోదైన తర్వాత, అదే కుటుంబానికి చెందిన ఇల్లు లేదా వ్యాపార ప్రాంగణంపై మున్సిపల్‌ నిబంధనల ఉల్లంఘన పేరుతో చర్యలు తీసుకుంటే, ఆ చర్య నిజంగా భవన నిబంధనల అమలుకా, లేక పరోక్ష శిక్షా చర్యకా అన్నది పరిశీలించాల్సి ఉంటుందని కోర్టు దృష్టి సారించింది. నేర ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తి ఇంకా కోర్టు ద్వారా దోషిగా నిర్ధారించబడకముందే అతని ఇల్లు కూల్చివేస్తే, అది న్యాయ ప్రక్రియను పక్కనపెట్టి పరిపాలనా అధికారాన్ని శిక్షగా ఉపయోగించినట్లవుతుందన్న ఆందోళన వ్యక్తమైంది.