గుజరాత్‌లో ఏఐతో సింహాలకు రైలు ప్రమాదాల నుంచి రక్షణ

గుజరాత్‌లో సింహాలను రైలు ప్రమాదాల నుంచి రక్షించేందుకు కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించే ప్రయత్నాలు వేగం పుంజుకున్నాయి. సింహాలు రైల్వే పట్టాల సమీపంలో సంచరించే సమయంలో వాటి కదలికలను ముందుగానే గుర్తించి రైళ్లను అప్రమత్తం చేయడం, అవసరమైతే రైళ్ల వేగాన్ని తగ్గించడం లేదా ఇతర భద్రతా చర్యలు చేపట్టడం ద్వారా సింహాల ప్రాణాలను కాపాడే లక్ష్యంతో ఈ వ్యవస్థను రూపొందిస్తున్నారు. ఈ విషయంపై ఉన్నతస్థాయి కమిటీకి అధికారులు వివరాలు అందించారు. సావర్‌కుండ్లా, లీలియా ప్రాంతాల్లో సింహాల కదలికలను గుర్తించేందుకు అవసరమైన కదలిక సంకేతాలను పసిగట్టే ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుళ్లను ఇప్పటికే ఏర్పాటు చేసినట్లు కమిటీకి తెలిపారు. ఈ కేబుళ్ల ద్వారా సింహాలు రైల్వే మార్గానికి సమీపంలోకి వచ్చినప్పుడు వాటి కదలికలను గుర్తించి, ఆ సమాచారాన్ని కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత వ్యవస్థ విశ్లేషించే విధంగా సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించనున్నారు.

గుజరాత్‌కు ఆసియాటిక్ సింహాల సంరక్షణలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. గిర్ అటవీ ప్రాంతం, దాని పరిసర ప్రాంతాలు సింహాల ప్రధాన నివాస ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి. అయితే సింహాల సంఖ్య పెరగడం, వాటి సహజ నివాస పరిధి విస్తరించడం వల్ల కొన్ని సింహాలు అడవుల నుంచి బయటకు వచ్చి వ్యవసాయ భూములు, గ్రామాల సమీప ప్రాంతాలు, రహదారులు, రైల్వే మార్గాల దగ్గర సంచరించే పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. సింహాలు తమ సహజ పరిధిలో స్వేచ్ఛగా కదలడం వన్యప్రాణి సంరక్షణకు మంచి పరిణామమే అయినప్పటికీ, రైల్వే మార్గాల వద్ద వాటి కదలికలు ప్రాణాంతక ప్రమాదాలకు దారితీయవచ్చు.

రైల్వే పట్టాలపై సింహాలు సంచరించే సమయంలో వేగంగా వస్తున్న రైళ్లను అవి ఎల్లప్పుడూ గుర్తించలేకపోవచ్చు. అదే సమయంలో రైలు డ్రైవర్‌కు పట్టాలపై ఉన్న సింహాన్ని ముందుగానే గుర్తించడం కష్టంగా ఉండే పరిస్థితులు కూడా ఉంటాయి. రాత్రి వేళల్లో, తక్కువ వెలుతురు ఉన్నప్పుడు లేదా అడవి ప్రాంతాల్లో రైలు ప్రయాణించే సమయంలో ఈ ప్రమాదం మరింత పెరుగుతుంది. రైలు వేగం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల సింహాన్ని చూసిన తర్వాత వెంటనే రైలును ఆపడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు. అందుకే ప్రమాదం జరిగిన తర్వాత స్పందించడం కంటే, సింహం రైల్వే మార్గానికి చేరుకునే ముందే దాని కదలికను గుర్తించడం అత్యంత కీలకం.

ఇక్కడే ఆప్టికల్ ఫైబర్ ఆధారిత సాంకేతికత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంటుంది. సావర్‌కుండ్లా, లీలియా ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుళ్లను ఏర్పాటు చేసినట్లు ఉన్నతస్థాయి కమిటీకి అధికారులు తెలిపారు. ఈ కేబుళ్లు భూమిలో లేదా రైల్వే మార్గం సమీపంలో ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా వాటిపై ఏర్పడే కదలికలకు సంబంధించిన సూక్ష్మ సంకేతాలను గుర్తించగల సాంకేతిక వ్యవస్థగా పనిచేయవచ్చు. సింహం ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో కదిలినప్పుడు ఏర్పడే కంపనాలు లేదా కదలిక సంకేతాలను ఈ కేబుళ్లు గుర్తించేందుకు ఉపయోగపడతాయి.

ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుళ్ల ప్రత్యేకత ఏమిటంటే అవి సాధారణ విద్యుత్ తీగల్లా కాకుండా కాంతి సంకేతాల ద్వారా సమాచారాన్ని ప్రసారం చేస్తాయి. కేబుల్‌లోని కాంతి సంకేతాల్లో వచ్చే మార్పులను విశ్లేషించడం ద్వారా దాని సమీపంలో జరిగిన కదలికలను గుర్తించవచ్చు. ఈ సాంకేతికతను సరైన పద్ధతిలో ఉపయోగిస్తే రైల్వే మార్గం సమీపంలో పెద్ద జంతువుల కదలికలను కూడా గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రతి కదలిక సింహానిదే అని వెంటనే నిర్ధారించలేము. అందుకే కృత్రిమ మేధస్సు వ్యవస్థను ఉపయోగించి కదలికల నమూనాలను విశ్లేషించనున్నారు.

కృత్రిమ మేధస్సు ఈ వ్యవస్థలో కీలకమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుళ్ల నుంచి నిరంతరం వచ్చే డేటాను ఏఐ వ్యవస్థ పరిశీలిస్తుంది. వివిధ జంతువులు, వాహనాలు, మనుషులు లేదా ఇతర కారణాల వల్ల ఏర్పడే కదలికల నమూనాలను పోల్చి చూసి సింహాల కదలికకు సంబంధించిన ప్రత్యేక నమూనాలను గుర్తించడానికి ఏఐను శిక్షణ ఇవ్వవచ్చు. ఒక ప్రాంతంలో గుర్తించిన కదలిక సింహం సంచారానికి సరిపోతుందని వ్యవస్థ భావిస్తే వెంటనే హెచ్చరికను పంపేలా దీనిని రూపొందించవచ్చు.

ఇలాంటి వ్యవస్థకు ప్రధాన ప్రయోజనం వేగం. ఒక సింహం రైల్వే మార్గం వైపు కదులుతున్నప్పుడు దాని కదలికను గుర్తించేందుకు మనిషి ప్రత్యక్షంగా అక్కడ ఉండాల్సిన అవసరం ఉండదు. సెన్సార్ వ్యవస్థ నిరంతరం ప్రాంతాన్ని పర్యవేక్షించగలదు. డేటా కేంద్రానికి చేరిన వెంటనే ఏఐ దానిని విశ్లేషించి ప్రమాదం ఉందని గుర్తిస్తే సంబంధిత రైల్వే అధికారులకు సమాచారం పంపవచ్చు. తద్వారా రైలు డ్రైవర్‌ను ముందుగానే అప్రమత్తం చేసే అవకాశం ఉంటుంది.

హెచ్చరిక వ్యవస్థ రైల్వే కార్యకలాపాలతో అనుసంధానమైతే దాని ప్రయోజనం మరింత పెరుగుతుంది. ఉదాహరణకు సింహం రైల్వే పట్టాలకు సమీపంలోకి వచ్చినట్లు ఏఐ గుర్తిస్తే, ఆ ప్రాంతంలో ప్రయాణిస్తున్న రైలుకు హెచ్చరిక పంపవచ్చు. డ్రైవర్ రైలు వేగాన్ని తగ్గించవచ్చు. అవసరమైతే రైలును ఆపేందుకు ప్రయత్నించవచ్చు. అటవీ శాఖ సిబ్బంది కూడా సంఘటనా స్థలానికి చేరుకుని సింహం సురక్షితంగా పట్టాల నుంచి దూరంగా వెళ్లేలా చర్యలు తీసుకోవచ్చు. ఇలా ఒకే వ్యవస్థలో సాంకేతిక గుర్తింపు, రైల్వే హెచ్చరిక, అటవీ శాఖ స్పందన సమన్వయమైతే ప్రమాదాలను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.

సింహాల సంరక్షణలో ఇటువంటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉపయోగించడం ద్వారా వన్యప్రాణుల రక్షణకు కొత్త మార్గాలు తెరుచుకుంటాయి. సాధారణంగా సింహాల కదలికలను అటవీ సిబ్బంది ప్రత్యక్షంగా గమనించడం లేదా కెమెరా ట్రాప్‌ల ద్వారా గుర్తించడం జరుగుతుంది. అయితే రైల్వే మార్గాలు ఎక్కువ దూరం విస్తరించి ఉండటంతో ప్రతి ప్రాంతాన్ని మనుషులతో నిరంతరం పర్యవేక్షించడం కష్టం. ఆప్టికల్ ఫైబర్ ఆధారిత వ్యవస్థ మాత్రం నిరంతరం పనిచేసే పర్యవేక్షణ వేదికగా ఉపయోగపడవచ్చు.