ఖనిజాలపై కేంద్రం పెత్తనం వద్దు: హేమంత్ సోరెన్

ఖనిజ వనరులపై రాష్ట్రాల హక్కులను పరిమితం చేసే గనులు, ఖనిజాల అభివృద్ధి, నియంత్రణ సవరణ బిల్లు ఆమోదంపై జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రి హేమంత్ సోరెన్ కేంద్ర ప్రభుత్వంపై తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. ఈ బిల్లును ‘నల్ల బిల్లు’గా అభివర్ణించిన ఆయన, జార్ఖండ్ ప్రజలకు తీవ్ర అన్యాయం జరుగుతోందని ఆరోపించారు. రాష్ట్ర ఖనిజాలు, భూములపై హక్కులను ఢిల్లీ నిర్ణయించడాన్ని అంగీకరించబోమని స్పష్టం చేస్తూ భారీ స్థాయి ఉద్యమానికి హెచ్చరిక జారీ చేశారు.

ఖనిజ హక్కులు, ఖనిజాలు ఉన్న భూములపై రాష్ట్రాలు విధించే పన్నుల అధికారాలను పరిమితం చేసే ఉద్దేశంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన గనులు, ఖనిజాల అభివృద్ధి, నియంత్రణ సవరణ బిల్లు 2026కు పార్లమెంట్ ఆమోదం లభించింది. లోక్‌సభలో ఆగస్టు 12న బిల్లు ఆమోదం పొందగా, గురువారం రాజ్యసభ కూడా దీనికి ఆమోదం తెలిపింది. దీంతో పార్లమెంటరీ ఆమోద ప్రక్రియ పూర్తయింది. రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొందిన తర్వాత ఇది చట్టంగా మారనుంది.

ఈ బిల్లు జార్ఖండ్ ప్రయోజనాలకు తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తుందని ముఖ్యమంత్రి హేమంత్ సోరెన్ ఆరోపించారు. రాష్ట్ర ఖనిజ వనరులపై రాష్ట్రానికే హక్కు ఉండాలని ఆయన స్పష్టం చేశారు. జార్ఖండ్ భూములు, ఖనిజాలు రాష్ట్రానికే చెందినవని, వాటిపై హక్కులు, ప్రయోజనాలను ఢిల్లీలో కూర్చొని కేంద్రం ఎలా నిర్ణయిస్తుందని ప్రశ్నించారు. ఖనిజ సంపద విషయంలో రాష్ట్ర హక్కులను కాపాడేందుకు ప్రభుత్వం వెనక్కి తగ్గబోదని ఆయన తేల్చిచెప్పారు.

సోరెన్ తన సామాజిక మాధ్యమ ఖాతాలో కేంద్రంపై తీవ్ర విమర్శలు చేశారు. గనులు, ఖనిజాల అభివృద్ధి, నియంత్రణ సవరణ బిల్లు జార్ఖండ్‌కు, రాష్ట్ర ప్రజలకు అన్యాయం చేసే నల్ల బిల్లు అని అభివర్ణించారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం తొందరపాటుగా బిల్లును ఆమోదించిందని, దీని ద్వారా జార్ఖండ్ చేతులు, కాళ్లు కట్టేసినట్లయిందని ఆయన ఆరోపించారు. రాష్ట్ర హక్కులు, ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు ప్రజా ఉద్యమాన్ని మరింత ఉధృతం చేస్తామని హెచ్చరించారు.

దేశంలోని మొత్తం ఖనిజ సంపదలో జార్ఖండ్ వాటా సుమారు 40 శాతం ఉంటుందని సోరెన్ పేర్కొన్నారు. ఇంతటి విస్తారమైన ఖనిజ వనరులు ఉన్న రాష్ట్రం తన సహజ వనరులపై నిర్ణయాలు తీసుకునే హక్కును కోల్పోవడం ఆందోళనకరమని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఉపాధి, సంక్షేమ పథకాలు, స్థానిక ప్రజల జీవనోపాధితో ఖనిజ వనరులకు ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉందని ఆయన వాదించారు.

కేంద్రం తమపై సవతి తల్లి వైఖరి ప్రదర్శించడాన్ని జార్ఖండ్ సహించబోదని హేమంత్ సోరెన్ స్పష్టం చేశారు. బిల్లును వెంటనే ఉపసంహరించుకోవాలని డిమాండ్ చేశారు. కేంద్రం తన నిర్ణయాన్ని వెనక్కి తీసుకోకపోతే రాష్ట్రంలోని ప్రతి జిల్లా, ప్రతి మండలం, ప్రతి పంచాయతీ, ప్రతి పట్టణంలో తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమవుతుందని హెచ్చరించారు. ఈ అంశంపై చేపట్టబోయే ఉద్యమం దేశం మొత్తం చూసే స్థాయిలో ఉంటుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ఖనిజ వనరులపై కేంద్రం తీసుకున్న నిర్ణయం అమల్లోకి వస్తే రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఆదాయాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని సోరెన్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. రాష్ట్ర ఆదాయాలు తగ్గితే లక్షలాది ప్రజలకు సామాజిక భద్రత కల్పించే సంక్షేమ పథకాలను కొనసాగించడం కష్టమవుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు. పేదలు, వెనుకబడిన వర్గాలు, ఇతర లబ్ధిదారులకు అందుతున్న సంక్షేమ కార్యక్రమాలపై ప్రతికూల ప్రభావం పడే ప్రమాదం ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ఖనిజ వనరుల వినియోగం, వాటి ద్వారా వచ్చే ఆదాయాల పంపిణీ విషయంలో కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య అధికారాల అంశం మరోసారి రాజకీయ చర్చకు వచ్చింది. కొత్త సవరణ బిల్లు ద్వారా రాష్ట్రాల పన్ను విధించే అధికారాలు పరిమితం అవుతాయని ప్రతిపక్షాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఖనిజ సంపద అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాల ఆర్థిక ప్రయోజనాలపై దీని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

జార్ఖండ్‌లో ఖనిజ వనరులు రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. బొగ్గు, ఇనుప ఖనిజం వంటి సహజ వనరులు పెద్ద మొత్తంలో లభించే రాష్ట్రంగా జార్ఖండ్‌కు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. ఈ వనరుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాలు రాష్ట్ర అభివృద్ధి, మౌలిక సదుపాయాలు, సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు ఉపయోగపడుతున్నాయి. అందువల్ల ఖనిజ హక్కులకు సంబంధించిన ఏ మార్పు అయినా రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపే అవకాశం ఉంది.

పార్లమెంట్‌లో బిల్లు ఆమోదం పొందిన నేపథ్యంలో ఇప్పుడు రాష్ట్రపతి ఆమోదం కీలకంగా మారింది. రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించిన తర్వాత బిల్లు చట్ట రూపం దాల్చుతుంది. అయితే అంతకుముందే దీనిని ఉపసంహరించుకోవాలని జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రి కేంద్రాన్ని కోరుతున్నారు. చట్టం అమల్లోకి వస్తే రాష్ట్ర హక్కులకు నష్టం కలిగే అంశాలపై రాజకీయ, న్యాయపరమైన మార్గాల్లో కూడా పోరాటం చేసే అవకాశం ఉందని రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది.

హేమంత్ సోరెన్ ప్రకటనతో కేంద్రం, జార్ఖండ్ ప్రభుత్వాల మధ్య ఖనిజ వనరుల హక్కుల అంశం మరింత వేడెక్కింది. బిల్లును వ్యతిరేకిస్తూ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రజా ఉద్యమం చేపట్టేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతుందా అనే అంశంపై ఆసక్తి నెలకొంది. జిల్లా నుంచి గ్రామ స్థాయి వరకు నిరసనలు నిర్వహిస్తామని ముఖ్యమంత్రి హెచ్చరించడంతో ఈ అంశం జార్ఖండ్ రాజకీయాల్లో ప్రధాన చర్చగా మారింది.

మొత్తంగా, గనులు, ఖనిజాల అభివృద్ధి, నియంత్రణ సవరణ బిల్లు 2026పై జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రి హేమంత్ సోరెన్ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. రాష్ట్ర ఖనిజాలు, భూములపై హక్కులను కేంద్రం పరిమితం చేయడం అన్యాయమని ఆరోపించారు. బిల్లును ‘నల్ల బిల్లు’గా అభివర్ణిస్తూ వెంటనే ఉపసంహరించుకోవాలని డిమాండ్ చేశారు. కేంద్రం వెనక్కి తగ్గకపోతే ప్రతి జిల్లా, మండలం, పంచాయతీ, పట్టణంలో తీవ్ర వ్యతిరేకత ఉంటుందని హెచ్చరించారు. జార్ఖండ్ దేశంలోని మొత్తం ఖనిజ సంపదలో సుమారు 40 శాతం వాటాను కలిగి ఉందని పేర్కొంటూ, రాష్ట్ర ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు భారీ ప్రజా ఉద్యమం చేపడతామని తెలిపారు. లోక్‌సభలో ఆగస్టు 12న, రాజ్యసభలో గురువారం బిల్లు ఆమోదం పొందగా, రాష్ట్రపతి ఆమోదం తర్వాత ఇది చట్టంగా మారనుంది.