హర్మూజ్‌లో మళ్లీ మంటలు..

హర్మూజ్ జలసంధిలో మరోసారి తీవ్ర ఉద్రిక్త పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన ఈ సముద్ర మార్గంలో చమురు రవాణా నౌకను ఇరాన్ క్షిపణులతో లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు సమాచారం. దాడి అనంతరం నౌకలో భారీగా మంటలు చెలరేగినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. సమీపంలో ఉన్న మరో చమురు నౌక కూడా ఈ ఘటనలో స్వల్పంగా దెబ్బతిన్నట్లు తెలుస్తోంది. అయితే దాడికి గురైన నౌకలు ఏ దేశానికి చెందినవి, వాటిలో ఎంతమంది సిబ్బంది ఉన్నారు, వారి పరిస్థితి ఏమిటన్న దానిపై పూర్తి వివరాలు ఇంకా వెలువడాల్సి ఉంది. హర్మూజ్‌లో నౌకాయానం పునరుద్ధరణకు సంబంధించి ఒమన్ మధ్యవర్తిత్వంలో చర్చలు కొనసాగుతున్న సమయంలోనే ఈ ఘటన చోటుచేసుకోవడం మరింత ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

ప్రపంచంలోని అత్యంత కీలకమైన చమురు రవాణా మార్గాల్లో హర్మూజ్ జలసంధి ఒకటి. ఈ మార్గం ద్వారా భారీ స్థాయిలో చమురు, వాయువు రవాణా జరుగుతుంది. అందువల్ల ఇక్కడ నౌకలపై దాడులు, నౌకాయానానికి ఆటంకాలు ఏర్పడితే అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. ఇప్పటికే హర్మూజ్ మార్గం పునఃప్రారంభంపై అనిశ్చితి కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో తాజా ఘటన ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచింది. ఇరాన్, ఒమన్ మధ్య కొత్త నౌకాయాన మార్గాల ఏర్పాటుపై చర్చలు తుది దశకు చేరుకున్నప్పటికీ, అమెరికా నుంచి కొన్ని రాయితీలు లభించకపోతే జలసంధిని పూర్తిగా తెరవబోమని ఇరాన్ స్పష్టం చేసినట్లు తాజా నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

హర్మూజ్‌లో నౌకల రాకపోకలు సురక్షితంగా కొనసాగేందుకు ఒమన్‌తో అమెరికా చర్చలు జరుపుతున్న సమయంలోనే చమురు నౌకపై దాడి జరగడం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఈ చర్చల ద్వారా అంతర్జాతీయ నౌకాయానానికి భద్రత కల్పించే మార్గాలను రూపొందించాలని ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. అయితే క్షిపణి దాడి వంటి ఘటనలు చోటుచేసుకోవడం వల్ల పరిస్థితి ఎంత సున్నితంగా ఉందో స్పష్టమవుతోంది. ఒకవైపు దౌత్యపరమైన చర్చలు కొనసాగుతుండగా, మరోవైపు సముద్ర మార్గాల్లో సైనిక ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతుండటం భవిష్యత్ పరిణామాలపై ఆందోళన పెంచుతోంది.

ఇదే సమయంలో దక్షిణ ఇరాన్ గగనతలంలో అమెరికాకు చెందిన ఎంక్యూ-9 నిఘా డ్రోన్‌ను ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ దళాలు కూల్చివేసినట్లు స్థానిక మాధ్యమాలు పేర్కొన్నాయి. ఈ ఘటన కూడా అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య కొనసాగుతున్న సైనిక ఉద్రిక్తతలకు మరో ఉదాహరణగా మారింది. గగనతలంలో నిఘా కార్యకలాపాలు, సముద్ర మార్గాల్లో నౌకలపై దాడులు, చమురు మౌలిక వసతులపై దాడులు ఒకేసారి చోటుచేసుకోవడం వల్ల పశ్చిమ ఆసియా ప్రాంతంలో పరిస్థితులు మరింత సంక్లిష్టంగా మారుతున్నాయి. ఈ పరిణామాలపై అమెరికా, ఇరాన్ వైఖరి ఎలా ఉంటుందన్న దానిపై అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తి నెలకొంది.

మరోవైపు సౌదీ అరేబియా, హూతీల మధ్య కూడా ఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయి. సౌదీ భూభాగంలోని చమురు మౌలిక వసతులు, రవాణా వ్యవస్థలు లక్ష్యంగా హూతీ దాడులు జరుగుతున్నట్లు సమాచారం. ఇటీవల సౌదీ అరేబియాలోని జాజన్ ప్రాంతంలోని అరామ్‌కో చమురు శుద్ధి కేంద్రంపై హూతీలు దాడి చేసినట్లు ప్రకటించారు. ఈ దాడిలో మంటలు చెలరేగినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. అయితే మంటలను అదుపులోకి తీసుకువచ్చినట్లు, ఘటనలో ప్రాణనష్టం జరగలేదని కొన్ని తాజా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

జాజన్ శుద్ధి కేంద్రంపై జరిగిన దాడి నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియా తన చమురు మౌలిక వసతుల భద్రతపై మరింత అప్రమత్తమైంది. చమురు శుద్ధి కేంద్రాలు, నిల్వ కేంద్రాలు, ఎగుమతి మార్గాలు లక్ష్యంగా దాడులు జరిగితే దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థతో పాటు ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాపైనా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల సౌదీ అరేబియా తన చమురు పరిశ్రమకు రక్షణను మరింత పెంచే చర్యలు చేపట్టే అవకాశం ఉంది. హూతీల దాడులు కొనసాగితే ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు మరింత విస్తరించే ప్రమాదం ఉందని అంతర్జాతీయ పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు.

ఇటీవల సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్, తుర్కియే మధ్య కుదిరిన భద్రతా ఒప్పందం కూడా తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం భాగస్వామ్య దేశాల్లో ఏదైనా ఒక దేశంపై దాడి జరిగితే, దాన్ని మిగిలిన దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించి పరస్పరం సహకరించుకోవాలనే భద్రతా సూత్రాన్ని అవలంబించినట్లు సమాచారం. ఈ ఒప్పందం తర్వాత సౌదీ అరేబియాపై హూతీల దాడులు జరగడం ప్రాంతీయ భద్రతా సమీకరణాలపై చర్చకు దారితీసింది. భవిష్యత్‌లో ఇలాంటి దాడులు మరింత తీవ్రరూపం దాల్చితే ఒప్పందంలోని దేశాలు ఎలా స్పందిస్తాయన్నది కీలకంగా మారనుంది.

సౌదీ అరేబియా, హూతీల మధ్య ఘర్షణలు ఇప్పటికే ఎర్ర సముద్రం, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్ ప్రాంతాల్లో నౌకాయాన భద్రతకు సవాలుగా మారాయి. వాణిజ్య నౌకలు, చమురు రవాణా నౌకలు లక్ష్యంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ నౌకాయాన సంస్థలు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను పరిశీలించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ప్రయాణ దూరం పెరగడం, బీమా ఖర్చులు పెరగడం, ఇంధన వ్యయాలు అధికం కావడం వంటి పరిణామాలు ప్రపంచ వాణిజ్యంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. హర్మూజ్‌లో పరిస్థితి మరింత దిగజారితే ఈ ప్రభావం మరింత విస్తృతమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

ఇరాన్, అమెరికా మధ్య ప్రత్యక్ష చర్చలు కొనసాగకపోయినా మధ్యవర్తుల ద్వారా సమాచార మార్పిడి జరుగుతున్నట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. హర్మూజ్‌ను తిరిగి తెరవాలంటే అమెరికా కొన్ని షరతులను అంగీకరించాలని ఇరాన్ కోరుతోంది. ఆంక్షల సడలింపు, స్తంభింపజేసిన నిధుల విడుదల, ఇటీవలి దాడులకు పరిహారం వంటి అంశాలను ఇరాన్ ప్రస్తావించినట్లు సమాచారం. మరోవైపు హర్మూజ్ మార్గాన్ని సాధారణ నౌకాయానానికి తిరిగి అందుబాటులోకి తీసుకురావడం అంతర్జాతీయ ఇంధన సరఫరాకు అత్యంత అవసరమని అమెరికా, ఇతర దేశాలు భావిస్తున్నాయి.

తాజా పరిణామాలతో పశ్చిమాసియాలో ఒకేసారి పలు ప్రాంతాల్లో ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి. హర్మూజ్ జలసంధిలో ఇరాన్ చర్యలు, సౌదీ అరేబియాలో హూతీల దాడులు, చమురు మౌలిక వసతులపై దాడులు, అమెరికా నిఘా వ్యవస్థలకు సంబంధించిన ఘటనలు పరస్పరం అనుసంధానమై ఉన్న ప్రాంతీయ భద్రతా సంక్షోభాన్ని సూచిస్తున్నాయి. దౌత్య చర్చలు విజయవంతమై ఉద్రిక్తతలు తగ్గుతాయా, లేక దాడులు మరింత విస్తరిస్తాయా అన్నది ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది.

మొత్తంగా హర్మూజ్ జలసంధిలో చమురు నౌకపై జరిగిన తాజా దాడి పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతలను మరోసారి ప్రపంచ దృష్టికి తీసుకొచ్చింది. ఇరాన్, అమెరికా మధ్య చర్చలు, ఒమన్ మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నప్పటికీ సముద్ర మార్గాల్లో భద్రతా పరిస్థితులు ఇంకా సున్నితంగానే ఉన్నాయి. మరోవైపు హూతీలు సౌదీ చమురు మౌలిక వసతులపై దాడులు కొనసాగిస్తుండటంతో ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరుగుతున్నాయి. హర్మూజ్, ఎర్ర సముద్రం ప్రాంతాల్లో నౌకాయాన భద్రత పునరుద్ధరించకపోతే ప్రపంచ చమురు సరఫరా, ధరలు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంపై ప్రభావం మరింత తీవ్రం కావచ్చన్న ఆందోళన నెలకొంది.