భారత పాస్‌పోర్ట్‌కు పౌరసత్వమే ఆధారం..

భారత పాస్‌పోర్ట్ జారీ విధానంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం రాజ్యసభలో కీలక వివరణ ఇచ్చింది. భారత పాస్‌పోర్ట్‌ను కేవలం భారత పౌరులకు మాత్రమే జారీ చేస్తామని, అందుకోసం నిర్దేశిత ధ్రువీకరణ ప్రక్రియను తప్పనిసరిగా పూర్తి చేస్తామని కేంద్ర విదేశాంగ శాఖ స్పష్టం చేసింది. పాస్‌పోర్ట్ చట్టం 1967 నిబంధనల ప్రకారం భారత ప్రభుత్వం పౌరుల విదేశీ ప్రయాణాలను నియంత్రించేందుకు పాస్‌పోర్ట్‌లను జారీ చేస్తుందని తెలిపింది.

రాజ్యసభ సభ్యుడు అబ్దుల్ వహాబ్ అడిగిన ప్రశ్నకు కేంద్ర విదేశాంగ శాఖ సహాయ మంత్రి కీర్తి వర్ధన్ సింగ్ సమాధానం ఇచ్చారు. భారత పాస్‌పోర్ట్ భారత పౌరసత్వానికి ఆధారమా, పాస్‌పోర్ట్ పొందేందుకు అర్హతలు ఏమిటి, విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన తర్వాత భారత పౌరసత్వంపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుంది, పౌరసత్వం, పాస్‌పోర్ట్ విధానాల్లో మార్పులు చేయాలనే ఆలోచన ఉందా వంటి అంశాలపై ఎంపీ ప్రశ్నలు అడిగారు.

కేంద్రం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, భారత పాస్‌పోర్ట్ పొందేందుకు దరఖాస్తుదారుడి పౌరసత్వాన్ని నిర్ధారించే ప్రక్రియ పూర్తవుతుంది. సంబంధిత పత్రాలు, వివరాల పరిశీలన అనంతరం మాత్రమే పాస్‌పోర్ట్ జారీ చేస్తారు. కేవలం దరఖాస్తు చేసుకున్నంత మాత్రాన పాస్‌పోర్ట్ మంజూరు కాదని, చట్టబద్ధమైన పరిశీలన తర్వాతే నిర్ణయం తీసుకుంటారని వెల్లడించింది.

ద్వంద్వ పౌరసత్వం అంశంపై కూడా కేంద్రం స్పష్టత ఇచ్చింది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 9, ఆర్టికల్ 11తో పాటు పౌరసత్వ చట్టం 1955లోని సెక్షన్ 9 ప్రకారం భారతదేశంలో ద్వంద్వ పౌరసత్వానికి అనుమతి లేదని పేర్కొంది. ఒక భారతీయుడు స్వచ్ఛందంగా మరో దేశ పౌరసత్వాన్ని పొందితే, చట్ట ప్రకారం భారత పౌరసత్వాన్ని కోల్పోతాడని తెలిపింది. అలాంటి వ్యక్తి భారత పాస్‌పోర్ట్‌ను కొనసాగించే హక్కు ఉండదని స్పష్టం చేసింది.

విదేశీ పౌరసత్వం పొందిన భారతీయులు భారత పాస్‌పోర్ట్‌ను ఉపయోగించలేరని, చట్టపరమైన నిబంధనల ప్రకారం వారి హోదాలో మార్పులు వస్తాయని కేంద్రం వివరించింది. మరోవైపు, విదేశీ పౌరులు భారత పౌరసత్వాన్ని పొందిన తర్వాత పాస్‌పోర్ట్ చట్టం, సంబంధిత నిబంధనల ప్రకారం భారత పాస్‌పోర్ట్ పొందేందుకు అర్హత సాధిస్తారని వెల్లడించింది.

అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా భారత పౌరసత్వం, పాస్‌పోర్ట్ విధానాలను సమీక్షించే ఆలోచన ఉందా అనే ప్రశ్నకు కూడా కేంద్రం స్పందించింది. ప్రస్తుత చట్టపరమైన వ్యవస్థలోనే పాస్‌పోర్ట్ సేవలను మరింత సమర్థవంతంగా, పారదర్శకంగా, ప్రజలకు సులభంగా అందించేలా ప్రభుత్వం నిరంతరం చర్యలు తీసుకుంటోందని తెలిపింది.

పాస్‌పోర్ట్ సేవల్లో సాంకేతికతను వినియోగిస్తూ ప్రజలకు వేగవంతమైన సేవలు అందించేందుకు చర్యలు కొనసాగుతున్నాయని కేంద్రం పేర్కొంది. పాస్‌పోర్ట్ జారీ ప్రక్రియలో పారదర్శకత, భద్రతకు అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నట్లు వెల్లడించింది.

ఇటీవల కాలంలో పౌరసత్వ ధ్రువీకరణ, పాస్‌పోర్ట్ జారీ విధానాలపై ప్రజల్లో నెలకొన్న సందేహాల నేపథ్యంలో కేంద్రం ఈ వివరణ ఇచ్చింది. భారత పాస్‌పోర్ట్ అనేది కేవలం ప్రయాణ పత్రం మాత్రమే కాకుండా, దానిని పొందే వ్యక్తి చట్టబద్ధమైన భారత పౌరుడని నిర్ధారించే ప్రక్రియతో ముడిపడి ఉంటుందని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

ప్రస్తుత నిబంధనల ప్రకారం భారత పౌరులకు మాత్రమే పాస్‌పోర్ట్ జారీ అవుతుందని, దేశ చట్టాలకు అనుగుణంగానే పౌరసత్వం, పాస్‌పోర్ట్ వ్యవస్థ కొనసాగుతుందని కేంద్రం మరోసారి వెల్లడించింది.