ఇరాన్ అణు సెంట్రిఫ్యూజ్‌లను పర్వతాల్లో దాచిందా?

ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని అడ్డుకునేందుకు అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ చేస్తున్న ప్రయత్నాలు మరింత సంక్లిష్టంగా మారుతున్నాయి. ఇరాన్ తన అణు సెంట్రిఫ్యూజ్‌లను భారీ సంఖ్యలో పికాక్స్ పర్వతం ప్రాంతంలోని లోతైన భూగర్భ ప్రాంతాలకు తరలించినట్లు ఇజ్రాయెల్ నిఘా వర్గాలు తెలిపాయి. ఈ చర్యలతో వైమానిక దాడుల ద్వారా వాటిని లక్ష్యంగా చేసుకోవడం కష్టతరంగా మారిందని పేర్కొన్నాయి.

ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాన్ని తగ్గించేందుకు అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ గతంలో పలు చర్యలు చేపట్టాయి. ముఖ్యంగా శుద్ధి చేసిన యురేనియం నిల్వలు, అణు కేంద్రాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే ప్రయత్నాలు జరిగాయి. అయితే కేవలం నిల్వలను ధ్వంసం చేయడం ద్వారా ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాన్ని పూర్తిగా నిలిపివేయడం సాధ్యం కాదని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

2025 జూన్‌లో 12 రోజుల పాటు ఇరాన్‌పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ తీవ్ర స్థాయిలో దాడులు నిర్వహించిన తర్వాత అణు సెంట్రిఫ్యూజ్‌ల తరలింపు జరిగినట్లు సమాచారం. ఇరాన్ తన కీలక అణు పరికరాలను రక్షించుకునేందుకు భూగర్భ ప్రాంతాలను ఎంచుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. పర్వతాల లోపల ఏర్పాటు చేసిన రహస్య కేంద్రాలు సాధారణ వైమానిక దాడులకు అందుబాటులో ఉండటం కష్టమని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

ఇరాన్ గతంలో నతాంజ్, ఫోర్డో, ఇస్ఫాహాన్ అణు కేంద్రాల్లో సెంట్రిఫ్యూజ్‌ల సహాయంతో యురేనియం శుద్ధి ప్రక్రియను నిర్వహించింది. యురేనియంను యురేనియం హెక్సాఫ్లోరైడ్ వాయువుగా మార్చి, సెంట్రిఫ్యూజ్‌ల ద్వారా శుద్ధి చేసినట్లు సమాచారం. అయితే ప్రస్తుతం ఈ పదార్థం గ్యాస్ రూపంలోనే ఉందని, అణ్వాయుధ తయారీకి అవసరమైన తదుపరి దశలను పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

అణు బాంబు తయారీకి శుద్ధి చేసిన యురేనియంను మరింత ప్రాసెస్ చేసి లోహ రూపంలోకి మార్చాల్సి ఉంటుంది. ఇందుకు అవసరమైన సాంకేతిక సామర్థ్యం, మౌలిక సదుపాయాలు ఇరాన్ వద్ద ప్రస్తుతం ఉన్నాయా అనే అంశంపై స్పష్టత లేదని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. అయితే ఇరాన్ అణు కార్యకలాపాలను కొనసాగించేందుకు రహస్య మార్గాలను అన్వేషిస్తోందనే అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

పికాక్స్ పర్వతాల కింద ఉన్న రహస్య భూగర్భ కేంద్రాల్లో ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాలను తిరిగి ప్రారంభించే అవకాశం ఉందని అంతర్జాతీయ వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఆ ప్రాంతం భవిష్యత్తులో అమెరికా లక్ష్యంగా మారే అవకాశాలపై కూడా చర్చ జరుగుతోంది. ముఖ్యంగా ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాన్ని అడ్డుకునేందుకు మరిన్ని కఠిన చర్యలు తీసుకోవచ్చని వార్తలు వెలువడుతున్నాయి.

ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై ప్రపంచ దేశాల మధ్య ఇప్పటికే తీవ్ర ఆందోళనలు ఉన్నాయి. అణు సామర్థ్యాన్ని పెంచుకునే ప్రయత్నాలు ప్రాంతీయ భద్రతకు ముప్పుగా మారవచ్చని అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ భావిస్తున్నాయి. మరోవైపు ఇరాన్ మాత్రం తన అణు కార్యక్రమం శాంతియుత అవసరాల కోసమేనని చెబుతూ వస్తోంది.

పికాక్స్ పర్వతాల్లో అణు పరికరాలను దాచినట్లు వస్తున్న సమాచారం మధ్యప్రాచ్య రాజకీయాల్లో కొత్త ఉద్రిక్తతలకు దారితీసే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఇరాన్ అణు సామర్థ్యంపై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ తదుపరి వ్యూహాలు ఎలా ఉంటాయనేది ఇప్పుడు అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తికర అంశంగా మారింది.