హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఒమాన్‌తో ఒప్పందం తుది దశలో: ఇరాన్

ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధికి సంబంధించిన పరిణామాల్లో మరో ముఖ్యమైన మలుపు చోటుచేసుకుంది. హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా నౌకాయానాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు ఒమాన్‌తో కీలక ఒప్పందం తుది దశకు చేరుకుందని ఇరాన్ ప్రకటించింది. ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘాయీ ఈ విషయాన్ని వెల్లడిస్తూ, ఇరు దేశాల మధ్య చర్చలు సానుకూలంగా సాగుతున్నాయని తెలిపారు. అయితే ఒప్పందానికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను ఆయన వెల్లడించలేదు.

హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ చమురు, ద్రవీకృత సహజ వాయువు (ఎల్‌ఎన్‌జీ) రవాణాలో అత్యంత వ్యూహాత్మక మార్గంగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర మార్గంలో రవాణా అయ్యే చమురు, ఎల్‌ఎన్‌జీలో దాదాపు ఐదో వంతు ఈ జలసంధి గుండా ప్రయాణిస్తుంది. అందువల్ల ఈ మార్గంలో ఎలాంటి అంతరాయం ఏర్పడినా అంతర్జాతీయ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం పడుతుంది.

ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరిలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్‌పై దాడులు జరిపిన అనంతరం ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగాయి. ఆ తర్వాత నుంచి హోర్ముజ్ జలసంధిలో నౌకాయానంపై ఇరాన్ కఠిన నియంత్రణలు అమలు చేస్తూ వచ్చింది. ఈ పరిస్థితి కారణంగా అనేక అంతర్జాతీయ సరుకు నౌకలు, చమురు ట్యాంకర్లు తమ ప్రయాణాలను నిలిపివేయడం లేదా ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను అన్వేషించడం ప్రారంభించాయి. ఫలితంగా ప్రపంచ ఇంధన సరఫరా గొలుసుపై ఒత్తిడి పెరిగింది.

ఒమాన్‌తో జరుగుతున్న చర్చలపై స్పందించిన బఘాయీ, ఒప్పందం తుది దశలో ఉన్నప్పటికీ అది ఒక్కటే సముద్ర మార్గ భద్రతకు హామీ కాదని స్పష్టం చేశారు. అమెరికా విధించిన ఆంక్షలు, ఇరాన్ నౌకాశ్రయాలపై ఉన్న నిర్బంధ చర్యలు కొనసాగుతున్నంత కాలం ప్రాంతంలో భద్రతా పరిస్థితులు పూర్తిగా సాధారణ స్థితికి రావని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. కేవలం నౌకాయాన మార్గంపై ఒప్పందం కుదిరినా, విస్తృత రాజకీయ, భద్రతా సమస్యలు పరిష్కారం కాకపోతే పరిస్థితి పూర్తిగా మెరుగుపడదని పేర్కొన్నారు.

ఇరాన్ ప్రకటనపై ఇప్పటివరకు ఒమాన్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా స్పందించలేదు. అలాగే అమెరికా ప్రభుత్వం కూడా ఈ ప్రతిపాదనపై ఎలాంటి ప్రకటన విడుదల చేయలేదు. దీంతో ఒప్పందంలోని నిబంధనలు, అమలు విధానం, నౌకాయాన పునరుద్ధరణకు సంబంధించిన అంశాలపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.

ఇదిలా ఉండగా, అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇటీవల హోర్ముజ్ జలసంధి అంశంపై ఘాటుగా స్పందించారు. జలసంధి చాలా త్వరగా తెరవకపోతే ఇరాన్ తీవ్ర పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాకు అంతరాయం కలిగించే చర్యలను అమెరికా సహించబోదని ట్రంప్ స్పష్టం చేశారు.

అమెరికా అధికారుల ప్రకారం, హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా చమురు, ఇతర సరుకు రవాణాను తిరిగి ప్రారంభించేందుకు చర్చలు కొంత పురోగతి సాధించాయి. ఈ వారంలోనే నౌకాయానం పునరుద్ధరించే అవకాశం ఉందని కొందరు అధికారులు సంకేతాలు ఇచ్చారు. అయితే ఈ వ్యాఖ్యలను ఇరాన్ ఖండించింది. అమెరికాతో తాము ఎలాంటి ప్రత్యక్ష చర్చలు జరపడం లేదని, అలాంటి చర్చలకు ప్రస్తుతం ఎలాంటి ప్రణాళిక లేదని ఇరాన్ పునరుద్ఘాటించింది.

హోర్ముజ్ జలసంధి పరిస్థితిని ప్రపంచ దేశాలు అత్యంత నిశితంగా గమనిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడిన ఆసియా, యూరప్ దేశాలకు ఈ మార్గం అత్యంత కీలకం. నౌకాయానం సాధారణ స్థితికి వస్తే అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు స్థిరపడే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు భావిస్తున్నారు. మరోవైపు ఉద్రిక్తతలు కొనసాగితే ఇంధన ధరల్లో మరింత హెచ్చుతగ్గులు నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.