హార్ముజ్ జలసంధిలో చమురు లీక్.. ఇరాన్ తీరాలకు ముప్పు

ఇరాన్‌లోని ఖెష్మ్ ద్వీపం తీరాలకు భారీగా చమురు కొట్టుకురావడం తీవ్ర పర్యావరణ ఆందోళనకు కారణమైంది. హార్ముజ్ జలసంధిలో దాడికి గురైన ఓ నౌక నుంచే చమురు లీక్ అయి సముద్రంలో వ్యాపించినట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ధృవీకరించిన దృశ్యాలను పరిశీలించిన తరువాత చమురు పొర ఖెష్మ్ ద్వీపం తీరానికి చేరినట్లు వెల్లడైంది. ఉపగ్రహ చిత్రాలను కూడా విశ్లేషించగా, ఆగస్టు 3న ఒమాన్ జలాల్లో ఓ నౌకపై జరిగిన దాడి తర్వాతే చమురు లీక్ ప్రారంభమైనట్లు సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. దాడికి గురైనట్లు భావిస్తున్న మినోయన్ పయనీర్ అనే భారీ సరకు నౌక నుంచి ఇంధనం బయటకు వచ్చి వారం రోజుల్లో హార్ముజ్ జలసంధిలోని విస్తారమైన ప్రాంతానికి వ్యాపించినట్లు సమాచారం. ఈ చమురు కాలుష్యం ఖెష్మ్ చుట్టుపక్కల ఉన్న వన్యప్రాణులు, రక్షిత పర్యావరణ వ్యవస్థలు, చేపల వేటపై ఆధారపడే స్థానిక సముదాయాలకు తీవ్ర ముప్పు కలిగిస్తుందని పర్యావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఖెష్మ్ ప్రాంతంలో మడ అడవులు, సమీప పగడపు దిబ్బల జీవావరణాలు, అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్న హాక్స్‌బిల్ సముద్ర తాబేళ్ల గుడ్లు పెట్టే ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. మొదట కాలుష్యానికి కారణం ఏమిటో దర్యాప్తు చేస్తున్నట్లు ఇరాన్‌ మీడియా తెలిపింది. అనంతరం ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి దీని మూలం ఒక విదేశీ భారీ సరకు నౌక అని పేర్కొన్నారు. స్థానిక పర్యావరణ పరిరక్షణ అధికారి చమురు కాలుష్యాన్ని దాదాపు పూర్తిగా శుభ్రం చేసినట్లు ప్రకటించినప్పటికీ, ఆ ప్రకటనను స్వతంత్రంగా ధృవీకరించలేకపోయినట్లు సమాచారం.

హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచంలోని అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గాల్లో ఒకటి. పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని దేశాల నుంచి ప్రపంచ మార్కెట్లకు చమురు, ఇంధన ఉత్పత్తులు రవాణా కావడంలో ఈ జలసంధికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంది. ఇలాంటి వ్యూహాత్మక ప్రాంతంలో ఒక నౌక దాడికి గురై, దాని నుంచి భారీగా ఇంధనం సముద్రంలోకి లీక్ కావడం పర్యావరణ పరంగా మాత్రమే కాకుండా సముద్ర రవాణా భద్రత పరంగానూ ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారింది. సముద్రంలో చమురు వ్యాపించినప్పుడు అది గాలులు, సముద్ర ప్రవాహాల దిశను అనుసరించి విస్తరించవచ్చు. తీర ప్రాంతాలకు చేరిన తర్వాత దాని ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా మారే అవకాశం ఉంటుంది.

ఖెష్మ్ ద్వీపం తీర ప్రాంతం జీవవైవిధ్య పరంగా ఎంతో ప్రాధాన్యమైన ప్రాంతంగా పరిగణించబడుతుంది. అక్కడ మడ అడవులు, సముద్ర జీవులకు ఆశ్రయం కల్పించే ప్రాంతాలు, పగడపు దిబ్బల పరిసర జీవావరణాలు ఉన్నాయి. ఇలాంటి సున్నితమైన పర్యావరణ వ్యవస్థల్లో చమురు చేరితే నీటి నాణ్యత, సముద్ర జీవుల ఆరోగ్యం, తీర వృక్ష సంపదపై ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. చమురు నీటి ఉపరితలంపై పొరలా ఏర్పడితే సూర్యకాంతి నీటిలోకి చేరే విధానాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. అలాగే సముద్ర ఉపరితలంతో సంబంధం ఉన్న అనేక జీవులు నేరుగా చమురుతో కలుషితమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

మడ అడవులు తీర ప్రాంత పర్యావరణ వ్యవస్థల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి అనేక చేపలు, పీతలు, చిన్న సముద్ర జీవులు, పక్షులకు ఆశ్రయం కల్పిస్తాయి. తీరాన్ని అలల ప్రభావం నుంచి కొంతవరకు రక్షించడంలో కూడా మడ అడవులు సహాయపడతాయి. చమురు మడ వేర్లు, నేల, నీటిలోకి చేరితే దాని ప్రభావం ఎక్కువ కాలం కొనసాగవచ్చు. మడ అడవుల పునరుద్ధరణ సహజంగా నెమ్మదిగా జరిగే అవకాశం ఉన్నందున ఒకసారి తీవ్రమైన కాలుష్యం సంభవిస్తే దాని ప్రభావాలను పూర్తిగా తొలగించడం కష్టమవుతుంది.

పగడపు దిబ్బల జీవావరణాలు కూడా చమురు కాలుష్యానికి చాలా సున్నితంగా ఉంటాయి. పగడాలు అనేక సముద్ర జీవులకు నివాస ప్రాంతాలను అందిస్తాయి. వాటిపై ఆధారపడే చేపలు, చిన్న సముద్ర జీవుల సంఖ్య తగ్గితే మొత్తం సముద్ర ఆహార గొలుసుపై ప్రభావం పడవచ్చు. చమురు కాలుష్యం పగడాలపై నేరుగా పేరుకుపోవడం, నీటిలోని రసాయన సమతుల్యతను ప్రభావితం చేయడం వంటి మార్గాల్లో నష్టం కలిగించవచ్చు. అందువల్ల ఖెష్మ్ చుట్టుపక్కల ఉన్న పగడపు ప్రాంతాలకు చమురు చేరిందా లేదా అన్నది పర్యావరణ పరిశీలనలో కీలక అంశంగా ఉంటుంది.

హాక్స్‌బిల్ సముద్ర తాబేళ్లకు ఈ పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా మారవచ్చు. ఇవి తీవ్రంగా అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్న సముద్ర తాబేళ్లలో ఒకటిగా పరిగణించబడతాయి. ఖెష్మ్ పరిసర ప్రాంతాల్లో వాటి గుడ్లు పెట్టే ప్రదేశాలు ఉన్నట్లు పర్యావరణ నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. తీరానికి చమురు కొట్టుకురావడం వల్ల గుడ్లు పెట్టే ప్రాంతాలు కలుషితమైతే తాబేళ్ల పునరుత్పత్తి ప్రక్రియపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. సముద్ర తాబేళ్లు తమ ఆహారం కోసం సముద్ర ప్రాంతాలను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తాయి కాబట్టి నీటి కాలుష్యం వాటి ఆరోగ్యంపై కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు.