న్యాయమూర్తుల నియామకాల్లో పారదర్శకత అవసరం: జస్టిస్ భుయాన్

న్యాయమూర్తుల నియామకాల్లో పారదర్శకతపై సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. కోర్టుల్లో ఏం జరుగుతోంది, తమకు న్యాయమూర్తులుగా ఎవరు వస్తున్నారు అనే విషయాలు తెలుసుకునే హక్కు పౌరులకు ఉందని ఆయన స్పష్టం చేశారు. న్యాయ నియామకాల విషయంలో కొలీజియం వ్యవస్థలో కారణాలను వెల్లడించకపోవడం వల్ల సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

న్యాయ పరిశోధనా సంస్థ విధి నిర్వహించిన న్యాయ సంస్కరణలపై కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న జస్టిస్ భుయాన్, న్యాయమూర్తుల నియామక సిఫార్సులకు సంబంధించి తగిన కారణాలను ప్రజలకు తెలియజేయాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొన్నారు. కారణాలు వెల్లడించకుండా ఉండటం వల్ల గొప్ప ప్రతిభ కలిగిన న్యాయమూర్తులకు కూడా అన్యాయం జరుగుతుందని అన్నారు.

అదే సమయంలో, పారదర్శకత లోపించడం వల్ల రాజ్యాంగ విలువలకు విరుద్ధమైన వ్యాఖ్యలు చేసే వ్యక్తులు న్యాయ వ్యవస్థలోకి వచ్చే అవకాశం ఉంటుందని జస్టిస్ భుయాన్ హెచ్చరించారు. కొంతమంది వర్గాలను కించపరిచేలా వ్యాఖ్యలు చేసే పరిస్థితులు రాకుండా ఉండాలంటే నియామకాల సమయంలో సరైన చర్చలు, కారణాల వెల్లడింపు అవసరమని తెలిపారు.

ఇటీవల ఓ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి చేసిన వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలను జస్టిస్ భుయాన్ ప్రస్తావించారు. అయితే ఆయన ఆ న్యాయమూర్తి పేరు వెల్లడించలేదు. న్యాయ వ్యవస్థలో ఉన్నత స్థానాల్లో ఉండే వ్యక్తుల ఎంపికలో మరింత జాగ్రత్త అవసరమని ఆయన సూచించారు.

సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం ఇటీవల విడుదల చేసిన మూడు ప్రకటనల్లో న్యాయమూర్తుల నియామకాలకు సంబంధించి ఎలాంటి కారణాలు పేర్కొనలేదని జస్టిస్ భుయాన్ తెలిపారు. గతంలో మాత్రం సిఫార్సులకు మద్దతుగా కొన్ని కారణాలు వెల్లడించేవారని గుర్తు చేశారు. ప్రస్తుతం ప్రకటనలు కేవలం సాధారణ పద్ధతిలో లేదా ఒకే విధమైన నమూనాలో ఉన్నట్లు కొందరు భావించే అవకాశం ఉందని అన్నారు.

న్యాయమూర్తుల నియామకాలు, బదిలీలపై జరిగే చర్చలు రహస్యంగా కొనసాగుతున్నాయని, సిఫార్సులను తిరస్కరించడం లేదా వాయిదా వేయడానికి గల కారణాలు చాలా అరుదుగా బయటకు వస్తున్నాయని జస్టిస్ భుయాన్ పేర్కొన్నారు. కొలీజియం వ్యవస్థలో అనుసరించే ప్రమాణాలు కూడా ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే విధంగా స్పష్టంగా రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు.

న్యాయ వ్యవస్థ తన తీర్పుల విషయంలో ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంటూ పారదర్శకతను పాటిస్తున్నప్పటికీ, న్యాయమూర్తుల ఎంపిక వంటి అంతర్గత ప్రక్రియల్లో మాత్రం అదే స్థాయి పారదర్శకత కనిపించడం లేదని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. దీనిని ‘ప్రతిబింబ లోపం’గా పేర్కొన్నారు.

పౌరులకు కోర్టుల్లో జరుగుతున్న విషయాలు తెలుసుకునే హక్కు ఉందని, తమ భవిష్యత్ న్యాయమూర్తులు ఎవరు, వారు గతంలో ఎలాంటి తీర్పులు ఇచ్చారు అనే సమాచారం ప్రజా పరిధిలో ఉండాలని జస్టిస్ భుయాన్ అన్నారు. న్యాయ వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంచేందుకు పారదర్శకత ఎంతో అవసరమని తెలిపారు.

మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ యు.యు. లలిత్ హయాంలో ఒక న్యాయమూర్తి నియామక సిఫార్సుకు కారణాలు స్పష్టంగా వెల్లడించారని జస్టిస్ భుయాన్ గుర్తు చేశారు. 2023 జనవరి 18న కొలీజియం తీర్మానంలో పేర్కొన్న కారణాలు తనకు సమంజసంగా అనిపించాయని చెప్పారు. అయితే ఆ సిఫార్సుపై ఇంకా నిర్ణయం వెలువడకపోవడం పరిశీలించాల్సిన అంశమని పేర్కొన్నారు.