మహారాష్ట్రలో కొత్త పోలీస్ స్టేషన్ నిబంధనలు.. నేరాల ఆధారంగా సిబ్బంది

మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం పోలీస్ స్టేషన్ల ఏర్పాటు, వాటికి అవసరమైన సిబ్బంది సంఖ్యకు సంబంధించి కీలక మార్పులు చేసింది. 1960లో రూపొందించిన పాత సిబ్బంది ప్రమాణాలను పక్కనపెట్టి, ఇకపై ఒక ప్రాంతంలో నమోదయ్యే నేరాల సంఖ్య, జనాభా, పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు, పర్యాటక ప్రాధాన్యత, శాంతిభద్రతల అవసరాలు వంటి అంశాల ఆధారంగా కొత్త పోలీస్ స్టేషన్‌కు ఎంతమంది సిబ్బంది అవసరమో నిర్ణయించే విధానాన్ని తీసుకొచ్చింది. మారుతున్న నేరాల స్వరూపం, జనాభా పెరుగుదల, పారిశ్రామికీకరణ, సైబర్ నేరాల పెరుగుదలను దృష్టిలో ఉంచుకుని పాత నిబంధనలు ప్రస్తుత పరిస్థితులకు సరిపోవడం లేదని ప్రభుత్వం భావించింది. కొత్త విధానం ప్రకారం ముంబై నగరానికి ప్రత్యేక సిబ్బంది లెక్కింపు విధానం ఉంటుంది. గడ్చిరోలి, గోండియా జిల్లాలను మాత్రం ప్రత్యేక భద్రతా పరిస్థితుల కారణంగా సాధారణ వర్గీకరణ నుంచి మినహాయించారు.

కొత్త నిబంధనల్లో ప్రధాన మార్పు ఏమిటంటే, పోలీస్ స్టేషన్‌కు అవసరమైన సిబ్బంది సంఖ్యను కేవలం జనాభా ఆధారంగా నిర్ణయించకుండా నేరాల తీవ్రత, ప్రాంత స్వభావం ఆధారంగా నిర్ణయించడం. గతంలో రూపొందించిన ప్రమాణాలు దశాబ్దాలుగా అమల్లో ఉండటంతో రాష్ట్రంలో జరిగిన సామాజిక, ఆర్థిక, జనాభా మార్పులకు అనుగుణంగా అవి మారలేదని ప్రభుత్వం గుర్తించింది. ప్రస్తుతం పట్టణీకరణ వేగంగా పెరగడం, పరిశ్రమలు విస్తరించడం, పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి వలస వెళ్లడం, కొత్త రకాల నేరాలు పెరగడం వంటి పరిణామాలు పోలీసులపై అదనపు భారం పెంచుతున్నాయి. ముఖ్యంగా సైబర్ నేరాలు పెరగడంతో పోలీస్ స్టేషన్లకు గతంలో లేని విధమైన సాంకేతిక బాధ్యతలు కూడా ఏర్పడ్డాయి.

కొత్త నిబంధనల ప్రకారం ముంబై నగర పోలీస్ కమిషనరేట్ పరిధిని సాధారణ వర్గీకరణ నుంచి ప్రత్యేకంగా మినహాయించారు. ముంబైలో జనాభా సాంద్రత చాలా ఎక్కువగా ఉండటం, వలసలు అధికంగా ఉండటం, నేరాల స్వరూపం నిరంతరం మారుతుండటం వంటి కారణాలతో అక్కడి అన్ని ప్రస్తుత పోలీస్ స్టేషన్లను ఇప్పటికే అత్యున్నత వర్గానికి సమానంగా పరిగణిస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది. కొత్తగా ముంబైలో ఏర్పాటు చేసే పోలీస్ స్టేషన్‌కు గరిష్ఠంగా 362 మంది సిబ్బందిని కేటాయించే విధానం ప్రతిపాదించబడింది. అంటే ముంబైలో కొత్త పోలీస్ స్టేషన్ ఏర్పాటుకు సాధారణ రాష్ట్ర ప్రమాణాలను కాకుండా ప్రత్యేక సిబ్బంది ప్రమాణాన్ని ఉపయోగించనున్నారు.

ముంబై వెలుపల కొత్త పోలీస్ స్టేషన్లను మూడు వర్గాలుగా విభజించనున్నారు. అవి ఏ, బీ, సీ వర్గాలు. ఒక పోలీస్ స్టేషన్ ఏ వర్గంలోకి వస్తుందో దాని ఆధారంగా సిబ్బంది సంఖ్య నిర్ణయించబడుతుంది. ఒక ప్రాంతంలో గత మూడు సంవత్సరాల్లో నమోదైన నేరాల సంఖ్య ఈ వర్గీకరణలో తప్పనిసరి ప్రమాణంగా ఉంటుంది. అయితే కేవలం నేరాల సంఖ్య మాత్రమే కాకుండా ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన అనేక ఇతర ప్రమాణాల్లో కనీసం ఏడు లేదా ఎనిమిది షరతులను కూడా కొత్త పోలీస్ స్టేషన్ ఏర్పాటు చేసే ప్రాంతం నెరవేర్చాల్సి ఉంటుంది. దీంతో కొత్త పోలీస్ స్టేషన్ ఏర్పాటు నిర్ణయం మరింత వ్యవస్థీకృతంగా మారనుంది.

ఏ వర్గానికి చెందిన పోలీస్ స్టేషన్లలో జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాలు, ముఖ్యమైన పుణ్యక్షేత్రాలు, ప్రముఖ పర్యాటక ప్రాంతాలు వంటి ప్రదేశాలు ఉంటాయి. అలాగే భారతీయ శిక్షాస్మృతిలోని మొదటి నుంచి ఐదో భాగాల కింద గత మూడు సంవత్సరాల్లో 400కు పైగా నేరాలు నమోదైన ప్రాంతాలను కూడా ఏ వర్గంలోకి తీసుకునే అవకాశం ఉంది. ఇలాంటి ప్రాంతాల్లో నేరాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండటం లేదా ప్రజల రాకపోకలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల పోలీసులకు అధిక స్థాయి విధులు అవసరమవుతాయని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

బీ వర్గంలో తాలూకా ప్రధాన కార్యాలయాలు, గత మూడు సంవత్సరాల్లో 200 నుంచి 400 వరకు సంబంధిత నేరాలు నమోదైన ప్రాంతాలు, వెయ్యికి పైగా పారిశ్రామిక కార్మికులు పనిచేసే ప్రాంతాలు, ముఖ్యమైన రైల్వే స్టేషన్లు వంటి ప్రాంతాలు ఉంటాయి. తరచుగా నిరసనలు, ఆందోళనలు లేదా పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు గుమిగూడే పరిస్థితులు ఏర్పడే ప్రాంతాలను కూడా ఈ వర్గంలో చేర్చవచ్చు. ఇలాంటి ప్రాంతాల్లో సాధారణ నేరాల దర్యాప్తుతో పాటు శాంతిభద్రతల నిర్వహణకు అదనపు సిబ్బంది అవసరం అవుతుంది.

సీ వర్గంలో గత మూడు సంవత్సరాల్లో 150 నుంచి 200 వరకు సంబంధిత నేరాలు నమోదైన ప్రాంతాలు ఉంటాయి. నేరాల సంఖ్య తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ కొత్త పోలీస్ స్టేషన్ అవసరమయ్యే ఇతర పరిస్థితులు ఉంటే ఆ ప్రాంతానికి సీ వర్గం వర్తించవచ్చు. ఈ విధానం ద్వారా ప్రతి కొత్త పోలీస్ స్టేషన్‌కు ఒకే సంఖ్యలో సిబ్బందిని కేటాయించకుండా, స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా సిబ్బంది సంఖ్యను నిర్ణయించనున్నారు.