పాక్ డ్రోన్ల ముప్పు పెరుగుతోంది..

ప్రపంచవ్యాప్తంగా యుద్ధాల స్వరూపం వేగంగా మారుతోంది. ఒకప్పుడు యుద్ధభూమిలో సైనికులు, ట్యాంకులు, యుద్ధవిమానాలు ప్రధాన పాత్ర పోషించగా, ఇప్పుడు డ్రోన్లు ఆధునిక యుద్ధ వ్యూహాల్లో అత్యంత కీలక ఆయుధాలుగా మారాయి. ఇటీవల రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, ఇరాన్-అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు, ఆర్మేనియా-అజర్‌బైజాన్ ఘర్షణలు ప్రపంచానికి డ్రోన్ యుద్ధం ఎంత ప్రభావవంతమో చూపించాయి. ఇదే తరహా ముప్పు ఇప్పుడు భారత సరిహద్దులకు కూడా చేరుకుంటోందన్న ఆందోళన రక్షణ వర్గాల్లో వ్యక్తమవుతోంది. ముఖ్యంగా జమ్ముకశ్మీర్, పంజాబ్ ప్రాంతాల్లో పాకిస్థాన్ నుంచి డ్రోన్ల చొరబాట్లు పెరుగుతుండటం దేశ భద్రతకు కొత్త సవాలుగా మారింది.

రక్షణ రంగ నిపుణుడు కెప్టెన్ అనిల్ గౌర్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, ప్రస్తుతం డ్రోన్లు దేశ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలకు అత్యంత సులభమైన, సమర్థవంతమైన సాధనాలుగా మారాయి. సరిహద్దుల గుండా మాదకద్రవ్యాలు, ఆయుధాలు, పేలుడు పదార్థాలు, నగదు, ఉగ్రవాద నిధులను తరలించేందుకు పాకిస్థాన్ ఈ సాంకేతికతను విస్తృతంగా వినియోగిస్తోంది. ముఖ్యంగా జమ్ముకశ్మీర్‌లోని నియంత్రణ రేఖ, పంజాబ్ సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో డ్రోన్ల కదలికలు పెరుగుతున్నాయి. పాకిస్థాన్‌కు చెందిన మద్దతుదారులు భారత భూభాగంలో అస్థిరత సృష్టించేందుకు డ్రోన్లను ఒక ఆయుధంగా మార్చుకున్నారని ఆయన పేర్కొన్నారు.

జమ్ముకశ్మీర్, పంజాబ్ ప్రాంతాల భౌగోళిక పరిస్థితులు కూడా ఈ ముప్పుకు అనుకూలంగా మారుతున్నాయి. దట్టమైన అడవులు, వ్యవసాయ భూములు, విస్తారమైన సరిహద్దు ప్రాంతాలు ఉండటంతో డ్రోన్లు రహస్యంగా భారత భూభాగంలోకి ప్రవేశించి తమ వద్ద ఉన్న సామాగ్రిని వదిలి తిరిగి వెనక్కి వెళ్లిపోతున్నాయి. అనేక సందర్భాల్లో భారత భద్రతా దళాలు ఇలాంటి ప్రయత్నాలను భగ్నం చేశాయి. డ్రోన్ల ద్వారా తరలించిన మాదకద్రవ్యాలు, ఆయుధాలు, నగదును స్వాధీనం చేసుకోవడంతో పాటు వాటిని స్వీకరించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న నెట్‌వర్క్‌లను కూడా అరెస్టు చేశాయి.

ఈ ముప్పును దృష్టిలో ఉంచుకుని భారత్ యాంటీ-డ్రోన్ సాంకేతికత అభివృద్ధిపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో అత్యాధునిక యాంటీ-డ్రోన్ వ్యవస్థలను కలిగిన దేశాల్లో భారత్ ఒకటిగా ఎదుగుతోందని రక్షణ నిపుణులు చెబుతున్నారు. శత్రు డ్రోన్లను గుర్తించడం, వాటి మార్గాన్ని అనుసరించడం, వాటిని నిర్వీర్యం చేయడం లేదా పూర్తిగా ధ్వంసం చేయడం కోసం ఆధునిక రాడార్ వ్యవస్థలు, లేజర్ సాంకేతికత, రేడియో ఫ్రీక్వెన్సీ జ్యామింగ్ పద్ధతులు, ఎలక్ట్రానిక్ యుద్ధ వ్యవస్థలను భారత్ అభివృద్ధి చేసింది.

డ్రోన్ భద్రతలో అత్యంత ఆసక్తికర అంశం ఏమిటంటే కొన్ని సందర్భాల్లో శత్రు డ్రోన్ల నియంత్రణను స్వాధీనం చేసుకుని వాటిని తిరిగి వచ్చిన దిశలోనే పంపే సామర్థ్యాన్ని కూడా భారత్ అభివృద్ధి చేస్తోంది. దీని ద్వారా డ్రోన్ ఎక్కడి నుంచి ప్రయోగించబడిందో గుర్తించి ఆ మూల ప్రాంతానికే తిరిగి పంపే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది ఆధునిక సైబర్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్ యుద్ధ సాంకేతికతలో కీలక ముందడుగుగా భావిస్తున్నారు.

భారత భద్రతా వ్యవస్థ సామర్థ్యాన్ని ప్రతిబింబించిన ప్రధాన ఉదాహరణగా ‘ఆపరేషన్ సింధూర్’ నిలిచిందని కెప్టెన్ అనిల్ గౌర్ పేర్కొన్నారు. ఈ ఆపరేషన్ సమయంలో పాకిస్థాన్ నుంచి పెద్దఎత్తున డ్రోన్ కదలికలు జరిగినప్పటికీ భారత భద్రతా దళాలు వాటిని సమర్థవంతంగా గుర్తించి నిర్వీర్యం చేశాయని తెలిపారు. జమ్ముకశ్మీర్, పంజాబ్, హర్యానా ప్రాంతాల్లో సుమారు వెయ్యికి పైగా డ్రోన్ల కదలికలను గుర్తించి వాటిని అడ్డుకున్నట్లు ఆయన వెల్లడించారు. ఈ విజయంతో భారత యాంటీ-డ్రోన్ సామర్థ్యం ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది.

కెప్టెన్ అనిల్ గౌర్ అభిప్రాయం ప్రకారం డ్రోన్ ముప్పు వెనుక కేవలం ఉగ్రవాద సంస్థలు మాత్రమే లేవు. పాకిస్థాన్ సైన్యం, గూఢచారి సంస్థలే ఈ కార్యకలాపాలకు మద్దతు ఇస్తున్నాయని ఆయన ఆరోపించారు. ఉగ్రవాదులను కేవలం ముందువరుసలో ఉంచి, మొత్తం ప్రణాళిక, నియంత్రణ వ్యవస్థను పాకిస్థాన్ సైనిక వ్యవస్థ నిర్వహిస్తోందని పేర్కొన్నారు. ఈ నేపథ్యంలో డ్రోన్ ముప్పు కేవలం భద్రతా సమస్య మాత్రమే కాకుండా ఒక వ్యూహాత్మక యుద్ధ సవాలుగా మారిందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ప్రపంచ యుద్ధాల నుంచి భారత్ నేర్చుకున్న ప్రధాన పాఠం ఆత్మనిర్భరత అని ఆయన స్పష్టం చేశారు. యాంటీ-డ్రోన్ వ్యవస్థల విషయంలో విదేశీ దేశాలపై ఆధారపడకుండా పూర్తిగా స్వదేశీ సాంకేతికతతో వ్యవస్థలను తయారు చేసుకోవడం అత్యంత అవసరమని పేర్కొన్నారు. యుద్ధ సమయంలో విదేశీ సరఫరాలు నిలిచిపోతే భద్రతా వ్యవస్థలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉండటంతో దేశీయ సాంకేతికతే భవిష్యత్తు భద్రతకు కీలకమని ఆయన చెప్పారు.

ప్రస్తుతం భారత్‌లో అభివృద్ధి చేసిన యాంటీ-డ్రోన్ వ్యవస్థల్లో ఉపయోగిస్తున్న సాంకేతికతలో పెద్ద భాగం రక్షణ పరిశోధన సంస్థలు, దేశీయ పరిశ్రమల సహకారంతో రూపొందించబడింది. దీనివల్ల అవసరమైన స్థాయిలో ఉత్పత్తిని పెంచి భారత సైన్యంతో పాటు సరిహద్దు భద్రతా దళాలు, కేంద్ర రిజర్వు బలగాలు, ఇతర భద్రతా సంస్థలకు సరఫరా చేయడం సాధ్యమవుతోంది.

సరిహద్దు కంచెలు లేదా స్మార్ట్ ఫెన్సింగ్ వ్యవస్థలు డ్రోన్లను పూర్తిగా అడ్డుకోలేవని కూడా ఆయన వివరించారు. కంచెలు భౌతికంగా చొరబడే వ్యక్తులను మాత్రమే అడ్డుకుంటాయని, ఆకాశ మార్గంలో వచ్చే డ్రోన్లను గుర్తించి నిర్వీర్యం చేయడానికి ప్రత్యేక సాంకేతిక వ్యవస్థలు అవసరమని చెప్పారు. అందుకే రాడార్లు, ఎలక్ట్రానిక్ పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలు, జ్యామింగ్ సాంకేతికత, లేజర్ ఆధారిత ఆయుధాలపై భారత్ భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతోందని తెలిపారు.

అయితే ప్రపంచంలో ఏ దేశమూ వంద శాతం భద్రతను హామీ ఇవ్వలేదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. కొన్ని సందర్భాల్లో డ్రోన్లు నిఘా వ్యవస్థలకు చిక్కకుండా ప్రవేశించే అవకాశాలు ఉంటాయని, కానీ ఎక్కువ శాతం ప్రయత్నాలను భారత్ సమర్థవంతంగా అడ్డుకుంటోందని చెప్పారు. భవిష్యత్తులో డ్రోన్ ముప్పు మరింత పెరిగే అవకాశమున్న నేపథ్యంలో భారత్ ఇప్పటికే ముందస్తు వ్యూహాలను సిద్ధం చేసుకుని సరిహద్దు భద్రతను మరింత బలోపేతం చేస్తోందని ఆయన వెల్లడించారు. ఆధునిక యుద్ధాల్లో డ్రోన్ సాంకేతికత ఎంత ముఖ్యమో, అదే స్థాయిలో యాంటీ-డ్రోన్ వ్యవస్థలు కూడా దేశ రక్షణలో కీలక పాత్ర పోషించబోతున్నాయని రక్షణ నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.