శ్రావణంలో 45 రోజుల్లో 12 జ్యోతిర్లింగాల దర్శనం

ఛత్రపతి సంభాజీనగర్‌: పవిత్ర శ్రావణ మాసంలో శివ భక్తులు దేశంలోని 12 జ్యోతిర్లింగాలను 45 రోజుల్లో దర్శించుకునే అవకాశం ఉంది. వివిధ రాష్ట్రాల్లో ఉన్న ప్రముఖ శివాలయాలను సందర్శిస్తూ ఈ యాత్రను పూర్తి చేయవచ్చు. గుజరాత్‌లోని సోమనాథ్‌ జ్యోతిర్లింగం నుంచి ప్రారంభించి ఛత్రపతి సంభాజీనగర్‌లోని ఘృష్ణేశ్వర్‌ జ్యోతిర్లింగం వద్ద యాత్రను ముగించవచ్చు. రాష్ట్రాల వారీగా ముందస్తు ప్రణాళిక రూపొందిస్తే సుమారు 25 రోజుల్లోనే యాత్రను పూర్తి చేసే అవకాశం ఉందని యాత్రా ప్రణాళిక నిపుణులు చెబుతున్నారు.

సాంప్రదాయంగా గుర్తింపు పొందిన జ్యోతిర్లింగాల క్రమాన్ని అనుసరించి యాత్ర చేస్తే 35 నుంచి 40 రోజుల వరకు సమయం పట్టవచ్చని యాత్రా ప్రణాళిక సంస్థ నిర్వాహకుడు అనిరుద్ధ టేకలే తెలిపారు. భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో శ్రావణ మాసం ప్రారంభమయ్యే తేదీల్లో స్వల్ప తేడాలు ఉండటంతో ఉత్తర ప్రాంతం నుంచి యాత్రను ప్రారంభిస్తే 45 రోజుల శ్రావణ కాలంలోనే అన్ని జ్యోతిర్లింగాలను దర్శించుకునేలా ప్రణాళిక రూపొందించుకోవచ్చని వివరించారు.

హిందూ సంప్రదాయంలో శివుడి 12 జ్యోతిర్లింగాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. సోమనాథ్‌, మల్లికార్జున, మహాకాళేశ్వర్‌, ఓంకారేశ్వర్‌, పరళీ వైజ్ఞాథ్‌, భీమాశంకర్‌, రామేశ్వర్‌, నాగేశ్వర్‌, కాశీ విశ్వనాథ్‌, త్రయంబకేశ్వర్‌, కేదార్‌నాథ్‌, ఘృష్ణేశ్వర్‌ ప్రధాన జ్యోతిర్లింగాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. శ్రావణ మాసంలో పూజలు, ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం ద్వారా పుణ్యఫలం లభిస్తుందనే విశ్వాసం భక్తుల్లో ఉందని వేదమూర్తి అనంత్‌ పాండవ్‌ గురూజీ తెలిపారు.

12 జ్యోతిర్లింగాల యాత్రకు బయలుదేరే ముందు సరైన ప్రణాళిక తప్పనిసరిగా ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ప్రతి ఆలయానికి చేరుకునే మార్గం, ప్రయాణ సమయం, బస చేసే ప్రాంతాలు, వసతి, భోజన ఏర్పాట్లు, వాహన సౌకర్యం వంటి అంశాలను ముందుగానే నిర్ణయించుకోవాలి. ఆయా ప్రాంతాల్లో ఉండే వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా దుస్తులు, అవసరమైన మందులు వెంట తీసుకెళ్లాలని సూచించారు. ముందస్తు ఏర్పాట్లతో యాత్రను మరింత సులభంగా, సమయపాలనతో పూర్తి చేయవచ్చని తెలిపారు.

సోమనాథ్‌ దర్శనం అనంతరం మల్లికార్జున జ్యోతిర్లింగాన్ని దర్శించేందుకు వెళ్లవచ్చని అనిరుద్ధ టేకలే సూచించారు. సోమనాథ్‌ నుంచి అహ్మదాబాద్‌, ఇండోర్‌, హైదరాబాద్‌, శ్రీశైలం మీదుగా సుమారు 1,800 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది. ఈ ప్రయాణానికి దాదాపు నాలుగు రోజులు పట్టవచ్చని అంచనా. మల్లికార్జున దర్శనం అనంతరం శ్రీశైలం, హైదరాబాద్‌, నాందేడ్‌, నాగ్‌పూర్‌, ఇండోర్‌, ఉజ్జయిని మార్గంలో మహాకాళేశ్వర్‌ జ్యోతిర్లింగాన్ని చేరుకోవచ్చు.

మల్లికార్జున నుంచి మహాకాళేశ్వర్‌ వరకు దాదాపు 1,100 కిలోమీటర్ల దూరం ఉంటుంది. ఈ ప్రయాణాన్ని సుమారు ఐదు రోజుల్లో పూర్తి చేయవచ్చని సూచించారు. ఉజ్జయినిలోని మహాకాళేశ్వర్‌ దర్శనం అనంతరం ఓంకారేశ్వర్‌కు వెళ్లవచ్చు. ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య సుమారు 170 కిలోమీటర్ల దూరం ఉండటంతో దాదాపు ఐదు గంటల్లో ప్రయాణం పూర్తయ్యే అవకాశం ఉంది. ఓంకారేశ్వర్‌లో రాత్రి బస చేసి మరుసటి రోజు పరళీ వైజ్ఞాథ్‌ వైపు ప్రయాణించవచ్చు.

ఓంకారేశ్వర్‌ నుంచి ఖండ్వా, బుర్హాన్‌పూర్‌, ఛత్రపతి సంభాజీనగర్‌, జాల్నా మీదుగా పరళీ వైజ్ఞాథ్‌ చేరుకోవచ్చు. ఈ మార్గంలో 600 కిలోమీటర్లకు పైగా ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది. దూరం ఎక్కువగా ఉండటంతో మధ్యలో ఒకచోట రాత్రి బస చేసుకునేలా ప్రణాళిక రూపొందించుకోవడం మంచిదని సూచించారు. పరళీ వైజ్ఞాథ్‌ నుంచి బీడ్‌, అహిల్యానగర్‌, పుణె మార్గంలో భీమాశంకర్‌ చేరుకోవచ్చు. ఈ దూరం సుమారు 500 కిలోమీటర్లు ఉండగా, ప్రయాణానికి దాదాపు 10 గంటలు పట్టవచ్చు.

భీమాశంకర్‌ దర్శనం అనంతరం పుణె, సోలాపూర్‌, హుబ్లీ, మదురై మార్గంలో రామేశ్వరం చేరుకోవచ్చు. ఈ దశలో సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది. ప్రయాణాన్ని దాదాపు మూడు రోజుల్లో పూర్తి చేసేలా ప్రణాళిక రూపొందించుకోవచ్చని తెలిపారు. రామేశ్వరం అనంతరం నాగేశ్వర్‌ జ్యోతిర్లింగానికి వెళ్లే మార్గం యాత్రలో అత్యంత పొడవైన దశగా ఉంటుంది. మదురై, బెంగళూరు, పుణె, ముంబయి, అహ్మదాబాద్‌, ద్వారక మార్గంలో సుమారు 3,000 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది.

నాగేశ్వర్‌ నుంచి కాశీ విశ్వనాథ్‌ వరకు అహ్మదాబాద్‌, ఉదయ్‌పూర్‌ లేదా జైపూర్‌, ఆగ్రా, లక్నో మార్గాల్లో వెళ్లవచ్చు. ఈ దశలో సుమారు 2,000 కిలోమీటర్ల ప్రయాణం ఉండగా, దాదాపు నాలుగు రోజులు సమయం కేటాయించాల్సి ఉంటుంది. అనంతరం కాశీ విశ్వనాథ్‌ నుంచి ప్రయాగ్‌రాజ్‌, జబల్‌పూర్‌, నాసిక్‌ మార్గంలో త్రయంబకేశ్వర్‌ చేరుకోవచ్చు. ఈ మార్గం సుమారు 1,600 కిలోమీటర్లు ఉండటంతో మూడు రోజుల వరకు సమయం పట్టవచ్చని అంచనా.

త్రయంబకేశ్వర్‌ దర్శనం అనంతరం కేదార్‌నాథ్‌ వైపు ప్రయాణించాలి. ఢిల్లీ, హరిద్వార్‌, రిషికేశ్‌, రుద్రప్రయాగ్‌, గుప్తకాశీ, సోన్‌ప్రయాగ్‌, గౌరీకుండ్‌ మార్గంలో కేదార్‌నాథ్‌ చేరుకోవచ్చు. ఈ దశకు సుమారు ఐదు రోజులు కేటాయించడం అవసరం. పర్వత ప్రాంతాల్లో ప్రయాణం, వాతావరణ మార్పులు, స్థానిక పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని అదనపు సమయం కూడా కేటాయించుకోవాలని సూచించారు.

కేదార్‌నాథ్‌ దర్శనం అనంతరం రిషికేశ్‌, హరిద్వార్‌, ఢిల్లీ, ఆగ్రా, గ్వాలియర్‌, ఇండోర్‌, ధూలే, ఛత్రపతి సంభాజీనగర్‌ మార్గంలో వెరుల్‌లోని ఘృష్ణేశ్వర్‌ జ్యోతిర్లింగానికి చేరుకోవచ్చు. ఈ దశలో సుమారు 2,000 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది. మార్గమధ్యంలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులు, రవాణా పరిస్థితులు, వాతావరణ మార్పులను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఈ ప్రయాణానికి దాదాపు ఐదు రోజులు కేటాయించాలని టేకలే సూచించారు.

సాంప్రదాయ క్రమంలో 12 జ్యోతిర్లింగాల యాత్ర చేపడితే 40 రోజులకు పైగా సమయం పట్టే అవకాశం ఉందని టేకలే తెలిపారు. అయితే వివిధ రాష్ట్రాల్లో ఉన్న జ్యోతిర్లింగాల మధ్య దూరాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ప్రయాణ మార్గాలను ముందుగానే ప్రణాళిక చేసుకుంటే సుమారు 15 రోజుల వరకు సమయం ఆదా చేయవచ్చని చెప్పారు. దీంతో ప్రయాణ ఖర్చులు కూడా తగ్గడంతో పాటు అన్ని జ్యోతిర్లింగాలను దర్శించుకునే అవకాశం కలుగుతుందని తెలిపారు.

శ్రావణ మాసంలో 12 జ్యోతిర్లింగాలను దర్శించుకోవాలనుకునే భక్తులు యాత్ర ప్రారంభానికి ముందే పూర్తి ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ప్రయాణ దూరాలు, వాహన సౌకర్యం, వసతి, భోజనం, వాతావరణ పరిస్థితులు, ఆరోగ్య అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రణాళిక రూపొందిస్తే యాత్రలో అనవసర ఇబ్బందులు తగ్గుతాయని పేర్కొన్నారు. సరైన ప్రణాళికతో పవిత్ర శ్రావణ కాలంలో 12 జ్యోతిర్లింగాల దర్శనాన్ని సాఫీగా పూర్తి చేయవచ్చని తెలిపారు.