పిల్లలపై సోషల్ మీడియా ప్రభావం

పరిమితులు దాటిన సోషల్ మీడియా వినియోగం చిన్నారుల ప్రవర్తన, మానసిక ఆరోగ్యం, భద్రతపై ప్రభావం చూపుతోందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో పిల్లలు సోషల్ మీడియాను వినియోగించడంపై ఆంక్షలు విధించాలన్న వాదనలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వినిపిస్తున్నాయి. కొన్ని దేశాలు ఇప్పటికే కఠిన చర్యలు తీసుకుంటుండగా, మరికొన్ని దేశాలు కొత్త విధానాలను రూపొందించే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నాయి.

ఉదాహరణకు ఆస్ట్రేలియా 16 ఏళ్లలోపు పిల్లలు సోషల్ మీడియా వాడకాన్ని నిషేధించే కఠిన చట్టాన్ని తీసుకొచ్చింది. అలాగే భారతదేశంలో కూడా కొన్ని రాష్ట్రాలు ఈ దిశగా చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి. కర్ణాటక ప్రభుత్వం 16 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు సోషల్ మీడియా వినియోగాన్ని నిషేధించినట్లు ప్రకటించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూడా ఈ అంశంపై విధివిధానాలు రూపొందించనున్నట్లు ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు ఇటీవల పేర్కొన్నారు. ఈ చర్యల వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశ్యం చిన్నారులను సోషల్ మీడియా దుష్ప్రభావాల నుంచి రక్షించడం.

కరోనా లాక్‌డౌన్ సమయంలో ఆన్‌లైన్ విద్య కోసం పిల్లలు స్మార్ట్‌ఫోన్లు, కంప్యూటర్లను విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. ఆ సమయంలో చాలా మంది టీనేజర్లు సోషల్ మీడియాలో ఎక్కువ సమయం గడిపినట్లు అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. ఆ అలవాటు లాక్‌డౌన్ తర్వాత కూడా కొనసాగుతోంది. ప్రస్తుతం దేశంలో 18 ఏళ్లలోపు వయసు ఉన్న వారు సుమారు 36 కోట్ల మంది ఉండగా, వారిలో సగం మంది సోషల్ మీడియాను ఉపయోగిస్తున్నారని అంచనా. ముఖ్యంగా 16–18 ఏళ్ల వయసు వారు రోజుకు 2–3 గంటలు సోషల్ మీడియాలో గడుపుతున్నారని, 13–16 ఏళ్ల వయసులో వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోందని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.

సోషల్ మీడియా ద్వారా పిల్లలు అశ్లీల, అసభ్య కంటెంట్‌కు గురవుతున్నారు. ఇది వారి మానసిక వికాసంపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతుంది. అదేవిధంగా లైక్‌లు, షేర్లు, కామెంట్ల కోసం వ్యక్తిగత ఫోటోలు, వీడియోలు పంచుకోవడం ద్వారా భద్రతా సమస్యలు కూడా ఎదురవుతున్నాయి. అపరిచితులతో స్నేహం చేయడం వల్ల ఆన్‌లైన్ గ్రూమింగ్, సైబర్ బులీయింగ్ వంటి వేధింపులకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా చిన్నారులపై సైబర్ నేరాలకు సంబంధించిన కేసులు నమోదవుతున్నాయి, అయితే వాస్తవ సంఖ్య ఇంకా ఎక్కువగా ఉండొచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

వయసు నిర్ధారణ (Age Verification) కూడా ఒక ప్రధాన సవాలుగా మారింది. మెటా, టిక్‌టాక్ వంటి ప్లాట్‌ఫామ్స్ కనీసం 13 ఏళ్ల వయసు నిబంధనను అమలు చేస్తున్నాయి. అయితే భారతదేశంలో వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం ప్రకారం 18 ఏళ్లలోపు వారంతా చిన్నపిల్లలుగా పరిగణించబడుతున్నారు. అయినప్పటికీ ప్లాట్‌ఫామ్స్ 13 ఏళ్లు పైబడిన వారికి ఖాతాలు ప్రారంభించే అవకాశం ఇస్తున్నాయి. వాస్తవంలో ఈ నిబంధనలు పూర్తిగా అమలు కావడం లేదు.

సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫామ్స్ వినియోగదారులను ఎక్కువసేపు తమ వేదికలపై ఉంచేందుకు అల్గారిథమ్స్ రూపొందిస్తాయి. వీటి ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ప్రకటనల ద్వారా ఆదాయం పొందడం. ఈ క్రమంలో పిల్లలకూ అదే విధమైన కంటెంట్ అందుతోంది. దీనిపై నియంత్రణ లేకపోతే పిల్లలు అనవసర కంటెంట్‌కు లోనవుతారు.

ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాలు వయసు నిర్ధారణకు ఆధార్ లాంటి అధికారిక పత్రాలు, ఫేషియల్ రికగ్నిషన్ వంటి టెక్నాలజీలను ఉపయోగిస్తున్నాయి. నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే భారీ జరిమానాలు విధిస్తున్నారు. అయితే ఈ విధానాలను భారతదేశంలో అమలు చేయడం సవాలుతో కూడుకున్నది. కారణం—వీపీఎన్‌ల వినియోగం, తప్పుడు వయసు నమోదు, థర్డ్ పార్టీ యాప్స్, అలాగే తల్లిదండ్రుల ఫోన్లను పిల్లలు ఉపయోగించడం వంటి అంశాలు నియంత్రణను కష్టతరం చేస్తున్నాయి.

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, కేవలం ప్రభుత్వ నియంత్రణ లేదా ప్లాట్‌ఫామ్ నియమాలు మాత్రమే సరిపోవు. కుటుంబ స్థాయిలో పర్యవేక్షణ చాలా అవసరం. తల్లిదండ్రులు పిల్లల సోషల్ మీడియా వినియోగాన్ని గమనిస్తూ, వారికి సరైన మార్గదర్శకత్వం ఇవ్వాలి. పిల్లలు ఏ కంటెంట్ చూస్తున్నారు, ఎవరితో మాట్లాడుతున్నారు అనే విషయాలను తెలుసుకోవడం అవసరం.

అదేవిధంగా విద్యాసంస్థలు కూడా అవగాహన పెంచాలి. డిజిటల్ సాక్షరత, ఇంటర్నెట్ భద్రత, సోషల్ మీడియా బాధ్యతాయుత వినియోగం వంటి అంశాలను విద్యార్థులకు బోధించాలి. పిల్లలకు సోషల్ మీడియా దుష్ప్రభావాలు, సైబర్ నేరాల గురించి అవగాహన కల్పించడం ద్వారా వారు జాగ్రత్తగా వ్యవహరించగలరు.

మానసిక నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నట్లుగా, చాలా కఠినమైన ఆంక్షలు విధించడం కూడా ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు. పిల్లల్లో సోషల్ మీడియాను మరింతగా వాడాలనే ఆసక్తి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే సమతుల్యమైన విధానం అవసరం. పూర్తిగా నిషేధించడం కంటే నియంత్రిత వినియోగం, అవగాహన, పర్యవేక్షణ ద్వారా సమస్యను ఎదుర్కోవడం మంచిదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

మొత్తం గా, సోషల్ మీడియా ఉపయోగం ఆధునిక జీవితంలో భాగమైనప్పటికీ, దాని దుష్ప్రభావాలు కూడా గమనించాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రభుత్వాలు, ప్లాట్‌ఫామ్స్, విద్యాసంస్థలు, తల్లిదండ్రులు కలిసి పనిచేస్తేనే పిల్లలను సురక్షితంగా ఉంచడం సాధ్యమవుతుంది. సమాజం మొత్తం కలసి ముందుకు సాగితే మాత్రమే సోషల్ మీడియా వల్ల కలిగే ప్రమాదాలను తగ్గించి, దాని సానుకూల ప్రయోజనాలను వినియోగించుకోవచ్చు.