దశాబ్దాల్లోనే అత్యంత బలమైన ఎల్‌నినో ముప్పు.. భారత్‌పై ప్రభావం

ప్రశాంత మహాసముద్రంలో ఈ ఏడాది చివరి నాటికి దశాబ్దాల్లోనే అత్యంత బలమైన ఎల్‌నినో పరిస్థితి ఏర్పడే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. అమెరికాకు చెందిన జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలనా సంస్థ తాజా అంచనాల ప్రకారం, ప్రస్తుతం అభివృద్ధి చెందుతున్న ఎల్‌నినో 1950 తర్వాత నమోదైన ఎల్‌నినో ఘటనల్లో అత్యంత బలమైన స్థాయిని కూడా అధిగమించే అవకాశం 69 శాతంగా ఉంది. ఈ వాతావరణ పరిణామం ఉత్తర అర్ధగోళ శీతాకాలంలో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుకునే అవకాశం ఉందని వాతావరణ నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. ఎల్‌నినో ప్రభావం కేవలం ప్రశాంత మహాసముద్రానికే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రతలు, కరువు పరిస్థితులు, సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వంటి అనేక అంశాలను ప్రభావితం చేయగలదు. భారత్‌ విషయంలో మాత్రం ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాలపై ప్రభావం పరిమితంగా ఉండే అవకాశం ఉందని ప్రస్తుత పరిస్థితులు సూచిస్తున్నాయి. అయితే ఎల్‌నినో ప్రభావం సాధారణంగా కొన్ని వారాల ఆలస్యంతో హిందూ మహాసముద్రం, భారత ఉపఖండం చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో కనిపించే అవకాశం ఉండటంతో రుతుపవనాల అనంతర వాతావరణంపై ప్రత్యేక దృష్టి అవసరం.

ఎల్‌నినో అనేది సాధారణంగా మధ్య, తూర్పు ఉష్ణమండల ప్రశాంత మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణ స్థాయి కంటే ఎక్కువగా పెరిగే వాతావరణ పరిణామం. సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో ఈ మార్పు ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతుంది. ప్రశాంత మహాసముద్రంలో ఏర్పడే ఈ మార్పులు వాతావరణంలోని గాలి ప్రసరణ, మేఘాల ఏర్పాట్లు, వర్షపాతం నమూనాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. ఫలితంగా ప్రపంచంలోని చాలా దూర ప్రాంతాల్లో కూడా సాధారణ వాతావరణ పరిస్థితులకు భిన్నమైన మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చు. అందుకే ఎల్‌నినోను ప్రపంచ స్థాయి వాతావరణ పరిణామంగా పరిగణిస్తారు.

ప్రస్తుతం అభివృద్ధి చెందుతున్న ఎల్‌నినో ప్రత్యేకంగా బలమైనదిగా మారే అవకాశం ఉందని అమెరికా వాతావరణ సంస్థ అంచనా వేయడం ప్రపంచ వాతావరణ పరిశీలకుల దృష్టిని ఆకర్షించింది. 1950 నుంచి నమోదైన ఎల్‌నినో ఘటనలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ప్రస్తుత పరిణామం గతంలో నమోదైన అత్యంత బలమైన ఘటనలను కూడా అధిగమించే అవకాశం ఉందని అంచనా వేయడం పరిస్థితి తీవ్రతను సూచిస్తోంది. అయితే ఈ అంచనా ఒక అవకాశాన్ని మాత్రమే సూచిస్తుంది. వాతావరణ వ్యవస్థలు నిరంతరం మారుతూ ఉండటంతో రాబోయే నెలల్లో సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, గాలి ప్రసరణ, వాతావరణ నమూనాలను పరిశీలిస్తూ అంచనాలను నవీకరించాల్సి ఉంటుంది.

ఈ ఎల్‌నినో సంవత్సరం చివరి వరకు మరింత బలపడే అవకాశం ఉందని అంచనా. ఉత్తర అర్ధగోళ శీతాకాలంలో ఇది గరిష్ఠ స్థాయికి చేరవచ్చని వాతావరణ సంస్థలు భావిస్తున్నాయి. అంటే ఎల్‌నినో ప్రభావం ఈ ఏడాది చివర్లో, వచ్చే ఏడాది ప్రారంభంలో మరింత స్పష్టంగా కనిపించే అవకాశం ఉంది. భారత్‌ విషయంలో ఈ సమయం చాలా ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే నైరుతి రుతుపవనాల ప్రధాన దశ సాధారణంగా అప్పటికే ముగిసిపోయి ఉంటుంది. అందువల్ల ఈ ఏడాది రుతుపవనాలపై ఎల్‌నినో ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంటుందనే దానికంటే, రుతుపవనాల అనంతర వర్షాలు, ఉష్ణోగ్రతలు, వచ్చే కాలానికి సంబంధించిన వాతావరణ పరిస్థితులపై దాని ప్రభావం ఎంత ఉంటుందనే అంశం కీలకంగా మారవచ్చు.

భారతదేశ వాతావరణ వ్యవస్థకు నైరుతి రుతుపవనాలు అత్యంత ముఖ్యమైనవి. దేశవ్యాప్తంగా వ్యవసాయం, నీటి వనరులు, జలాశయాలు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి, ఆహార ధరలు వంటి అనేక రంగాలు రుతుపవనాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. సాధారణంగా బలమైన ఎల్‌నినో భారత నైరుతి రుతుపవనాలకు ప్రతికూల పరిస్థితులతో అనుసంధానించబడుతుంది. అయితే ప్రతి ఎల్‌నినో సంవత్సరంలో భారత్‌లో తప్పనిసరిగా కరువు ఏర్పడుతుందని చెప్పలేం. ఇతర సముద్ర, వాతావరణ పరిణామాలు కూడా రుతుపవనాల పనితీరును ప్రభావితం చేస్తాయి. ప్రస్తుత రుతుపవనాలపై ఎల్‌నినో ప్రభావం ఇప్పటివరకు గణనీయంగా కనిపించలేదని భారత వాతావరణ శాఖ పేర్కొన్నట్లు సమాచారం.

ఎల్‌నినో ప్రభావం భారత్‌పై ఆలస్యంగా కనిపించే అవకాశం ఉండటం మరో ముఖ్యమైన అంశం. ప్రశాంత మహాసముద్రంలో మార్పులు జరిగిన వెంటనే భారత ఉపఖండంలో అదే తరహా వాతావరణ మార్పులు కనిపించవు. సముద్రాలు, వాతావరణ ప్రసరణ వ్యవస్థలు పరస్పరం ప్రభావితం కావడానికి కొంత సమయం పడుతుంది. అందువల్ల ఎల్‌నినో బలపడిన తర్వాత కొన్ని వారాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం తరువాత భారత మహాసముద్ర ప్రాంతాల్లో మార్పులు కనిపించే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ ఆలస్య ప్రభావాన్ని వాతావరణ నిపుణులు ప్రత్యేకంగా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.

భారత్‌లో వ్యవసాయ రంగంపై ఎల్‌నినో ప్రభావం గురించి కూడా ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. వర్షపాతం సాధారణ స్థాయి కంటే తగ్గితే వర్షాధార వ్యవసాయ ప్రాంతాల్లో పంటలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా వర్షాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడే రైతులు నీటి కొరతను ఎదుర్కొనే పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు. అయితే ప్రస్తుత నైరుతి రుతుపవనాలు ఇప్పటివరకు ఎల్‌నినో వల్ల పెద్దగా ప్రభావితం కాలేదని భారత వాతావరణ శాఖ పేర్కొన్న నేపథ్యంలో తక్షణ ఆందోళనకు కారణం లేదని భావిస్తున్నారు. భవిష్యత్ వర్షపాతం పరిస్థితులను మాత్రం నిరంతరం పర్యవేక్షించాల్సి ఉంటుంది.