శివసేనలో చీలికపై సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు..

న్యూఢిల్లీ: శివసేనలో ఏర్పడిన చీలిక, పార్టీ గుర్తుపై కొనసాగుతున్న వివాదంలో సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. శివసేనలో అసలు చీలిక జరిగిందా, జరిగితే అది కేవలం శాసనసభా పక్షానికే పరిమితమైందా, లేక అక్కడి నుంచి పార్టీ సంస్థాగత నిర్మాణానికి, ప్రాథమిక సభ్యత్వ స్థాయికి కూడా విస్తరించిందా అనే అంశాలను ముందుగా పరిశీలించాల్సి ఉందని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. ఉద్ధవ్ ఠాక్రే వర్గం దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌పై విచారణ సందర్భంగా ఈ వ్యాఖ్యలు వెలువడ్డాయి. ఏక్‌నాథ్ షిండే నేతృత్వంలోని వర్గాన్నే అసలైన శివసేనగా గుర్తిస్తూ, ఆ వర్గానికి పార్టీ పేరు, విల్లు-బాణం గుర్తును కేటాయించిన ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయాన్ని ఉద్ధవ్ వర్గం సవాలు చేసింది. ఈ వ్యవహారంలో చీలిక స్వరూపం, పార్టీ సంస్థాగత బలం, శాసనసభా పక్షం సంఖ్యాబలం, ప్రాథమిక సభ్యుల మద్దతు వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించాల్సి ఉందని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది.

భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్, న్యాయమూర్తులు జోయ్‌మాల్య బాగ్చీ, వి. మోహనాలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ కేసును విచారించింది. ఉద్ధవ్ ఠాక్రే వర్గం తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది కపిల్ సిబల్ వాదనలు వినిపించారు. విచారణలో శివసేనలో చీలికకు సంబంధించిన రాజ్యాంగపరమైన అంశాలతో పాటు, పార్టీ గుర్తు కేటాయింపులో ఎన్నికల సంఘం అనుసరించిన విధానంపైనా విస్తృతంగా చర్చ జరిగింది. చీలిక ఎక్కడ ప్రారంభమైందనే అంశం మాత్రమే కాకుండా, ఆ చీలిక పార్టీ మొత్తం నిర్మాణంలో ఎలా ప్రతిబింబించిందన్నది కూడా కీలకమని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.

న్యాయమూర్తి జోయ్‌మాల్య బాగ్చీ మాట్లాడుతూ చీలిక ఒక అంశమైతే, పార్టీ గుర్తు మరో అంశమని స్పష్టం చేశారు. పార్టీ చీలికను పదో షెడ్యూల్‌కు సంబంధించిన నిబంధనల నేపథ్యంలో పరిశీలించాల్సి ఉంటుందని పేర్కొన్నారు. శాసనసభా పక్షంలో ఏర్పడిన చీలిక, రాజకీయ పార్టీలో ఏర్పడిన చీలిక మధ్య ఉన్న తేడాను కూడా పరిశీలించాల్సి ఉందని ధర్మాసనం తెలిపింది. చీలిక శాసనసభా పక్షంలో మొదలై, తర్వాత పార్టీ సంస్థాగత వ్యవస్థలోకి, చివరకు ప్రాథమిక సభ్యత్వ స్థాయికి విస్తరించే అవకాశం ఉందా అనే ప్రశ్నకు సమాధానం కనుగొనాల్సి ఉందని పేర్కొంది.

కపిల్ సిబల్ మాత్రం చీలిక అనేది కేవలం శాసనసభా పక్షంలో ప్రారంభమయ్యే అంశం కాదని వాదించారు. రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఇచ్చిన తీర్పును ప్రస్తావిస్తూ, పార్టీ చీలికను శాసనసభా పక్షానికి మాత్రమే పరిమితం చేయలేమని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే ధర్మాసనం దీనిపై మరో కోణాన్ని ప్రస్తావించింది. రాజ్యాంగ ధర్మాసనం చీలికను కేవలం శాసనసభా పక్షానికి పరిమితం చేయలేమని చెప్పినప్పటికీ, ఒకవేళ చీలిక శాసనసభా పక్షంలో మొదలై, అనంతరం పార్టీ సంస్థాగత వ్యవస్థలోనూ, ప్రాథమిక సభ్యత్వంలోనూ ప్రతిబింబిస్తే దాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోకూడదని ఎక్కడా చెప్పలేదని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.

శివసేన సంస్థాగత నిర్మాణంపై కూడా సుప్రీంకోర్టు దృష్టి సారించింది. షిండే వర్గానికి పదకొండు మంది రాష్ట్ర బాధ్యుల మద్దతు ఉన్న విషయాన్ని ధర్మాసనం ప్రస్తావించింది. రాష్ట్ర బాధ్యులు పార్టీ నిర్మాణంలో భాగమేనని, వారు పార్టీకి వెలుపల ఉన్న వ్యక్తులు కాదని తెలిపింది. రాజకీయ పార్టీని పరిశీలించే సమయంలో కేవలం పార్టీ పదాధికారులను మాత్రమే పరిగణనలోకి తీసుకోలేమని, పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుందని ధర్మాసనం పేర్కొంది. శివసేనకు లక్షలాది మంది ప్రాథమిక సభ్యులు ఉన్న నేపథ్యంలో వారి మద్దతు కూడా పార్టీ వాస్తవ స్థితిని అంచనా వేయడంలో ముఖ్యమైన అంశమని స్పష్టం చేసింది.

ఉద్ధవ్ వర్గం తరఫున సిబల్ తమ వర్గానికి భారీ సంఖ్యలో సభ్యుల మద్దతు ఉందని వాదించారు. మరోవైపు షిండే వర్గానికి కూడా సంస్థాగత స్థాయిలో గణనీయమైన మద్దతు ఉన్నట్లు ఎన్నికల సంఘం ముందు సమర్పించిన వివరాల్లో కనిపిస్తోందని ధర్మాసనం గుర్తించింది. పార్టీ సంస్థాగత నిర్మాణంలోని వివిధ స్థాయిలను పరిశీలించకుండా కేవలం శాసనసభా పక్షం సంఖ్యాబలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని పార్టీ గుర్తుపై నిర్ణయం తీసుకోవడం సరైనదేనా అనే ప్రశ్నను కూడా ధర్మాసనం పరిశీలిస్తోంది.

శివసేనలో ఒక శ్రేణి నిర్మాణం ఉందని ధర్మాసనం పేర్కొంది. ఆ నిర్మాణంలో శాసనసభా పక్షం ఒక ఉపవిభాగంగా ఉంటుందని తెలిపింది. ఒకవేళ శాసనసభా పక్షంలో ఏర్పడిన విభేదాలు క్రమంగా పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వ స్థాయికి చేరితే, దాన్ని పార్టీ మొత్తం చీలికగా పరిగణించాలా అనే అంశాన్ని నిర్ణయించాల్సి ఉందని పేర్కొంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఎన్నికల సంఘం పార్టీ గుర్తును కేటాయించేటప్పుడు ఏ అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి అన్నది కూడా కీలకమని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది.

ఎన్నికల సంఘం అనుసరించిన విధానంపైనా సిబల్ ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. శివసేనలో నిజమైన అంతర్గత వివాదం ఉందా లేదా అన్నది నిర్ణయించే ముందు పార్టీ రాజ్యాంగం ప్రకారం అందుబాటులో ఉన్న అంతర్గత పరిష్కార మార్గాలను సంబంధిత వర్గం పూర్తిగా వినియోగించిందా అనే అంశాన్ని ఎన్నికల సంఘం పరిశీలించలేదని ఆయన వాదించారు. పార్టీ అంతర్గత వ్యవహారాల్లో ఎన్నికల సంఘం జోక్యం చేసుకునే విధానం, దాని అధికార పరిధి, పార్టీ రాజ్యాంగాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకున్న తీరు వంటి అంశాలపై ఆయన అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు.

అయితే ఈ అంశాలను కేవలం న్యాయపరమైన సిద్ధాంతాల ఆధారంగా కాకుండా వాస్తవ పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకుని పరిశీలించాల్సి ఉందని న్యాయమూర్తి బాగ్చీ పేర్కొన్నారు. పార్టీ చీలిక అనేది ఒకే సమయంలో పూర్తిగా ఏర్పడే స్థిరమైన పరిణామం కాకుండా క్రమంగా అభివృద్ధి చెందే పరిస్థితి కావచ్చని అన్నారు. అలాంటి సందర్భంలో ప్రత్యర్థి వర్గం పార్టీ సభ్యత్వంలోకి, సంస్థాగత నిర్మాణంలోకి విస్తరించిందా అనే విషయాన్ని ఎన్నికల సంఘం పరిగణనలోకి తీసుకుని ఉండవచ్చని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది.

సిబల్ మాత్రం వాస్తవ పరిస్థితులను ప్రస్తావిస్తూ షిండే ముఖ్యమంత్రిగా నియమితులైన సందర్భాన్ని కూడా కోర్టు దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. శాసనసభా పక్షం సంఖ్యాబలం ఆధారంగానే షిండేను ముఖ్యమంత్రిగా నియమించారని, పార్టీ సంస్థాగత బలాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోలేదని ఆయన వాదించారు. ఒకవేళ వాస్తవ పరిస్థితులనే పరిగణనలోకి తీసుకోవాలంటే, ఉద్ధవ్ ఠాక్రే వర్గానికి ఉన్న మద్దతును కూడా చూడాల్సి ఉంటుందని సిబల్ పేర్కొన్నారు. షిండేకు మద్దతుగా ఎంతమంది వచ్చారనే విషయాన్ని మాత్రమే కాకుండా, తమ వర్గానికి ఉన్న మద్దతును కూడా సమగ్రంగా చూడాలని ఆయన కోరారు.

షిండేను ముఖ్యమంత్రిగా నియమించిన విధానంపై కూడా సిబల్ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. శాసనసభా పక్షం బలాన్ని మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకుని ప్రభుత్వం ఏర్పడిందని, దాన్ని పార్టీ సంస్థాగత నిర్మాణంతో కలిపి చూడకూడదని ఆయన వాదించారు. పార్టీకి సంబంధించిన నిర్ణయాల్లో వాస్తవ సంస్థాగత బలాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా కేవలం శాసనసభ్యుల సంఖ్య ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకోవడం వల్ల పార్టీ గుర్తు వివాదానికి తప్పు దిశ ఏర్పడిందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ఎన్నికల సంఘం అధికార పరిధి ప్రారంభ దశలోనే లేదని సిబల్ చేసిన వాదనపై ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ కూడా స్పందించారు. ఎన్నికల సంఘానికి ఈ తరహా వ్యవహారాలను పరిశీలించే అధికారమే లేదని సిబల్ చెప్పడం సరైనదేనా అనే విషయంలో కోర్టు సందేహం వ్యక్తం చేసింది. అయితే తాము ప్రస్తుతం ఈ నిర్దిష్ట కేసులో ఎన్నికల సంఘం తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని మాత్రమే కాకుండా, సాధారణంగా ఇలాంటి పార్టీ వివాదాల్లో ఎన్నికల సంఘానికి ఉన్న అధికార పరిధి, సామర్థ్యానికి సంబంధించిన సూత్రాలను పరిశీలిస్తున్నామని ప్రధాన న్యాయమూర్తి స్పష్టం చేశారు.

శివసేన పార్టీ రాజ్యాంగం, పార్టీ అధినేత అధికారాలు, సంస్థాగత పదవులను భర్తీ చేసే విధానం వంటి అంశాలపైనా సిబల్ వాదనలు వినిపించారు. ఎన్నికల సంఘం శివసేన పార్టీ రాజ్యాంగాన్ని నిరంకుశ స్వభావం కలిగినదిగా పేర్కొనడాన్ని ఆయన వ్యతిరేకించారు. పార్టీ సంస్థాగత నిర్మాణాన్ని పక్కన పెట్టేందుకు, చివరకు శాసనసభా పక్షం సంఖ్యాబలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని పార్టీ గుర్తుపై నిర్ణయం తీసుకునేందుకు ఎన్నికల సంఘం ఈ విధమైన వ్యాఖ్యలు చేసిందని ఆయన ఆరోపించారు.

ఎన్నికల సంఘం ముందుగా ఒక నిర్ణయానికి వచ్చి, ఆ నిర్ణయాన్ని సమర్థించేందుకు కారణాలను తర్వాత రూపొందించినట్టుగా కనిపిస్తోందని సిబల్ తీవ్ర వ్యాఖ్యలు చేశారు. పార్టీ రాజ్యాంగం, సంస్థాగత నిర్మాణం, సభ్యత్వ బలం వంటి అంశాలను పక్కన పెట్టి శాసనసభా పక్షం మెజారిటీని ప్రధాన ప్రమాణంగా తీసుకోవడం ద్వారా ఎన్నికల సంఘం తన నిర్ణయాన్ని సమర్థించేందుకు ప్రయత్నించిందని ఆయన వాదించారు. ఈ విధానం పార్టీ గుర్తు వివాదాలను పరిష్కరించడానికి ఉద్దేశించిన చట్టపరమైన ప్రక్రియకు విరుద్ధమని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ఈ కేసులో ప్రధానంగా శివసేనలో చీలిక నిజంగా ఎక్కడ ఏర్పడింది, ఆ చీలిక శాసనసభా పక్షానికి మాత్రమే పరిమితమైందా, పార్టీ సంస్థాగత వ్యవస్థలోనూ విస్తరించిందా, ప్రాథమిక సభ్యత్వం స్థాయిలో ఏ వర్గానికి మద్దతు ఉందనే అంశాలపై సుప్రీంకోర్టు దృష్టి సారిస్తోంది. అదే సమయంలో పార్టీ గుర్తు కేటాయింపులో ఎన్నికల సంఘం ఏ ప్రమాణాలను అనుసరించాలి, పార్టీ రాజ్యాంగానికి ఎంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి, శాసనసభా పక్షం బలాన్ని ఎంతవరకు పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి వంటి ప్రశ్నలకు కూడా ఈ విచారణలో ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది.

శివసేనలో ఏర్పడిన రాజకీయ విభేదాలు మహారాష్ట్ర రాజకీయాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఏక్‌నాథ్ షిండే వర్గం, ఉద్ధవ్ ఠాక్రే వర్గం మధ్య పార్టీపై హక్కు, పేరు, గుర్తు విషయంలో ఏర్పడిన వివాదం ఎన్నికల సంఘం వరకు వెళ్లింది. ఎన్నికల సంఘం షిండే వర్గాన్నే అసలైన శివసేనగా గుర్తించి పార్టీ పేరు, విల్లు-బాణం గుర్తును కేటాయించింది. ఈ నిర్ణయాన్ని ఉద్ధవ్ వర్గం సుప్రీంకోర్టులో సవాలు చేసింది. ఇప్పుడు సుప్రీంకోర్టు విచారణలో పార్టీ చీలిక స్వరూపం, సంస్థాగత మద్దతు, ఎన్నికల సంఘం అధికార పరిధి వంటి అంశాలు కీలకంగా మారాయి.

ఈ కేసులో సుప్రీంకోర్టు చేసే పరిశీలనలు భవిష్యత్తులో రాజకీయ పార్టీలలో ఏర్పడే చీలికలు, పార్టీ గుర్తులపై వివాదాలు, శాసనసభా పక్షం మరియు పార్టీ సంస్థాగత వ్యవస్థ మధ్య సంబంధం వంటి అంశాలపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందుకే శివసేన వివాదంపై జరుగుతున్న విచారణను రాజకీయ వర్గాలతో పాటు న్యాయ నిపుణులు కూడా ఆసక్తిగా గమనిస్తున్నారు. చీలికకు అసలు అర్థం ఏమిటి, దాన్ని గుర్తించడానికి ఏ ప్రమాణాలను ఉపయోగించాలి, పార్టీ సభ్యత్వం మరియు శాసనసభా పక్షం బలానికి ఎంత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి అనే అంశాలపై కోర్టు స్పష్టత ఇవ్వాల్సి ఉంది.

విచారణలో ఇంకా తుది నిర్ణయం వెలువడలేదు. ధర్మాసనం లేవనెత్తిన ప్రశ్నలకు ఇరువర్గాలు తమ వాదనలు కొనసాగించాల్సి ఉంది. ఈ వ్యవహారంపై విచారణ గురువారం కూడా కొనసాగనుంది. తదుపరి విచారణలో ఉద్ధవ్ ఠాక్రే వర్గం తరఫున మరిన్ని వాదనలు వినిపించే అవకాశం ఉంది. అనంతరం షిండే వర్గం వాదనలు, ఎన్నికల సంఘం నిర్ణయానికి సంబంధించిన న్యాయపరమైన అంశాలను కూడా ధర్మాసనం పరిశీలించనుంది. దీంతో శివసేన పార్టీ పేరు, గుర్తు, చీలికకు సంబంధించిన ఈ కీలక కేసులో సుప్రీంకోర్టు తదుపరి విచారణపై రాజకీయ వర్గాల్లో ఉత్కంఠ నెలకొంది.