రష్యా చమురుపై అమెరికా ఆంక్షలు.. భారత్‌కు ముప్పేనా?

రష్యా చమురుపై కఠిన ఆంక్షలకు మార్గం సుగమం చేస్తూ అమెరికా సెనేట్‌ బిల్లును ముందుకు తీసుకెళ్లింది. రష్యా చమురు, గ్యాస్‌ను భారీగా కొనుగోలు చేసే దేశాలపై వంద శాతం వరకు సుంకాలు విధించే అధికారం అధ్యక్షుడికి కల్పించే ప్రతిపాదన ఇందులో ఉంది. అయితే ఈ బిల్లు ఇంకా ప్రతినిధుల సభ ఆమోదం పొందాల్సి ఉంది. ఆంక్షలు అమల్లోకి వస్తే భారత్‌ చమురు దిగుమతులపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.

రష్యా నుంచి చమురు కొనుగోలు చేస్తున్న ప్రధాన దేశాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని అమెరికా సెనేట్‌ ఈ చర్య చేపట్టింది. రష్యా ఇంధన విక్రయాల ద్వారా పొందుతున్న ఆదాయాన్ని తగ్గించడమే ప్రతిపాదిత ఆంక్షల ప్రధాన ఉద్దేశంగా తెలుస్తోంది. 2026లో తీసుకొచ్చిన ఈ బిల్లుకు ఇరుపార్టీల సభ్యుల మద్దతు లభించినప్పటికీ, ఇది వెంటనే అమల్లోకి రాదు. అమెరికా ప్రతినిధుల సభలోనూ ఆమోదం పొందడంతో పాటు తదుపరి శాసన, పరిపాలనా ప్రక్రియలు పూర్తవ్వాల్సి ఉంటుంది. ఆ తర్వాతే అధ్యక్షుడి వద్దకు వెళ్లి తుది నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.

కెప్లర్‌ విశ్లేషకుడు సుమిత్‌ రిటోలియా ప్రకారం, ఈ చర్య రష్యా నుంచి ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో అంతరాయాల ప్రమాదాన్ని పెంచవచ్చు. అయితే భారత్‌, చైనాలకు రష్యా చమురు సరఫరాపై తక్షణ ప్రభావం తప్పనిసరిగా పడుతుందని చెప్పలేమని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఆంక్షలను అమెరికా ప్రభుత్వం ఎంత కఠినంగా అమలు చేస్తుంది, మినహాయింపులు లేదా సడలింపులు ఇస్తుందా అనే అంశాలపై ప్రభావం ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుందని తెలిపారు.

ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లు ఇప్పటికే కొంత ఒత్తిడిలో ఉన్న సమయంలో రష్యా చమురుపై గణనీయమైన ఆంక్షలు విధిస్తే పరిస్థితి మరింత సంక్లిష్టంగా మారే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా మధ్యప్రాచ్య దేశాల నుంచి చమురు సరఫరాపై అనిశ్చితి పెరుగుతున్న సమయంలో రష్యా నుంచి వచ్చే సరఫరా తగ్గితే ప్రపంచ మార్కెట్‌లో చమురు సమతుల్యత దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. ఫలితంగా చమురు ధరలు పెరిగే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.

భారత్‌కు రష్యా చమురు ప్రాధాన్యం గత కొన్నేళ్లలో భారీగా పెరిగింది. 2022లో రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై దాడి చేసిన తర్వాత పాశ్చాత్య దేశాల ఆంక్షలు, యూరప్‌ దేశాల కొనుగోళ్ల తగ్గుదల కారణంగా రష్యా ఆసియా దేశాలకు రాయితీ ధరలతో చమురు విక్రయించడం ప్రారంభించింది. ఈ పరిస్థితిని భారతీయ శుద్ధి కర్మాగారాలు వినియోగించుకున్నాయి. తక్కువ ధరకు లభించే రష్యా చమురును భారీగా దిగుమతి చేసుకోవడం ద్వారా భారత్‌ తన ఇంధన అవసరాలను తీర్చుకుంటూ వచ్చింది.

అమెరికా ఇంధన సమాచార సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం, 2021లో భారత్‌ రష్యా నుంచి రోజుకు లక్ష బ్యారెళ్ల కంటే తక్కువ చమురును మాత్రమే దిగుమతి చేసుకుంది. ఇది భారత్‌ మొత్తం చమురు దిగుమతుల్లో సుమారు రెండున్నర శాతానికి సమానం. అయితే 2022లో రష్యా నుంచి దిగుమతులు రోజుకు సుమారు ఏడు లక్షల నలభై వేల బ్యారెళ్లకు పెరిగాయి. 2023లో ఈ పరిమాణం దాదాపు పద్దెనిమిది లక్షల బ్యారెళ్లకు చేరింది. దీంతో భారత్‌కు రష్యా అతిపెద్ద ముడి చమురు సరఫరాదారుగా మారింది.

రష్యాపై ఆధారపడటం ఆ తర్వాత మరింత పెరిగింది. కెప్లర్‌ గణాంకాల ప్రకారం 2026 జూలైలో భారతీయ శుద్ధి సంస్థలు రికార్డు స్థాయిలో రోజుకు ఇరవై ఎనిమిది లక్షల బ్యారెళ్ల రష్యా ముడి చమురును దిగుమతి చేసుకున్నాయి. భారత్‌ మొత్తం రోజువారీ చమురు దిగుమతులు ఐదు మిలియన్‌ బ్యారెళ్లకు కొద్దిగా ఎక్కువగా ఉండగా, అందులో రష్యా వాటా సుమారు 55.5 శాతంగా నమోదైంది. 2024లో భారత్‌ రష్యా నుంచి సగటున రోజుకు సుమారు పద్దెనిమిది లక్షల బ్యారెళ్ల చమురును దిగుమతి చేసుకున్నట్లు కెప్లర్‌ ఆధారిత గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి.

భారతీయ శుద్ధి సంస్థలకు రష్యా చమురు కీలకమైన ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా వనరుగా మారిందని సుమిత్‌ రిటోలియా పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతం నుంచి చమురు సరఫరాలో అంతరాయాలు ఏర్పడే పరిస్థితుల్లో రష్యా చమురు భారత్‌కు భద్రతా ఆధారంగా మారిందని తెలిపారు. ఇటీవల మధ్యప్రాచ్య సరఫరాపై ఆందోళనలు పెరిగిన సమయంలో అమెరికా తాత్కాలికంగా ఆంక్షల విషయంలో సడలింపులు ఇవ్వడం వల్ల రష్యా చమురు భారత్‌కు కొనసాగిందని వివరించారు.

ప్రస్తుతం భారత్‌ దిగుమతి చేసుకుంటున్న భారీ పరిమాణంలో రష్యా చమురును తక్షణం మరో దేశం నుంచి భర్తీ చేయడం కష్టమని రిటోలియా అభిప్రాయపడ్డారు. రష్యా నుంచి సరఫరా ఒక్కసారిగా తగ్గితే భారతీయ శుద్ధి సంస్థలు ఇతర దేశాల నుంచి ఎక్కువ చమురు కొనుగోలు చేయాల్సి ఉంటుంది. అయితే ప్రపంచ మార్కెట్లో అందుబాటులో ఉన్న అదనపు సరఫరా పరిమితంగా ఉంటే, భారత్‌ మాత్రమే కాకుండా ఇతర ఆసియా దేశాలు కూడా ప్రత్యామ్నాయ వనరుల కోసం పోటీ పడాల్సి రావచ్చు.

దీంతో రష్యా చమురు సరఫరాపై కఠిన ఆంక్షలు ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌లో ధరల పెరుగుదలకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. భారత్‌ వంటి భారీ చమురు దిగుమతి దేశానికి ఇది నేరుగా ప్రభావం చూపవచ్చు. శుద్ధి సంస్థలు అధిక ధరలకు ముడి చమురు కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తే ఇంధన రంగంపై వ్యయం పెరుగుతుంది. అంతిమంగా దేశ మొత్తం చమురు దిగుమతి బిల్లు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది దేశ కరెంట్‌ ఖాతాపై ఒత్తిడిని పెంచడంతో పాటు ఇంధన భద్రతపై ఆందోళనలకు కారణమవుతుంది.

అయితే రష్యా చమురుపై అమెరికా ప్రతిపాదిత ఆంక్షలు వెంటనే అమల్లోకి వస్తాయని భావించడం సరైంది కాదని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. ముందుగా అమెరికా ప్రతినిధుల సభలో బిల్లు ఆమోదం పొందాలి. అనంతరం మరిన్ని పరిపాలనా చర్యలు చేపట్టాలి. అంతేకాకుండా అమెరికా ప్రభుత్వం ఆంక్షలను ఎంత కఠినంగా అమలు చేస్తుందన్నది కూడా కీలక అంశం. కొన్ని దేశాలకు మినహాయింపులు లేదా తాత్కాలిక సడలింపులు ఇచ్చే అవకాశం ఉంటే, భారత్‌పై తక్షణ ప్రభావం పరిమితంగా ఉండవచ్చు.

మరోవైపు రష్యా తన చమురుకు ప్రత్యామ్నాయ మార్కెట్లను వెతుక్కునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచ మార్కెట్లో ఇంత భారీ పరిమాణంలోని చమురును తక్షణం ఇతర దేశాలతో భర్తీ చేయడం సులభం కాదని విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు. అందువల్ల అసలు ప్రశ్న రష్యా చమురును ఇతర దేశాలకు మళ్లించగలమా అనేది మాత్రమే కాదని, అదే పరిమాణంలో ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా అందుబాటులో ఉందా అనేదే ముఖ్యమని రిటోలియా పేర్కొన్నారు.

ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌ ఇప్పటికే మధ్యప్రాచ్య సరఫరాపై అనిశ్చితితో ప్రభావితమవుతున్న సమయంలో రష్యా సరఫరాకు పెద్ద ఎత్తున అంతరాయం ఏర్పడితే పరిస్థితి మరింత కఠినంగా మారే అవకాశం ఉంది. రష్యా చమురు కొనుగోళ్లపై ఆధారపడుతున్న భారత్‌, చైనా వంటి దేశాలు ప్రత్యామ్నాయ వనరుల కోసం ప్రయత్నించాల్సి రావచ్చు. అదే సమయంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు ధరలు పెరిగితే దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలపై అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉంటుంది.

మొత్తంగా రష్యాపై కఠిన ఆంక్షలకు సంబంధించిన అమెరికా సెనేట్‌ చర్య భారత్‌కు తక్షణ షాక్‌ కాకపోయినా, భవిష్యత్తులో చమురు సరఫరా, ధరలు, దిగుమతి వ్యయంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. భారత్‌ ప్రస్తుతం భారీగా రష్యా చమురుపై ఆధారపడుతున్న నేపథ్యంలో ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా వనరుల లభ్యత కీలకంగా మారనుంది. అమెరికా ప్రతినిధుల సభలో బిల్లు పరిస్థితి, ట్రంప్‌ ప్రభుత్వం అమలు చేసే విధానం, మినహాయింపులపై నిర్ణయాలు, ప్రపంచ చమురు మార్కెట్‌లో సరఫరా పరిస్థితులు రాబోయే రోజుల్లో భారత్‌పై ప్రభావాన్ని నిర్ణయించనున్నాయి.