ఉత్తరాఖండ్‌లో 49 ప్రమాద ప్రాంతాల గుర్తింపు..

ఉత్తరాఖండ్‌లో ప్రకృతి విపత్తుల ముప్పు ఉన్న ప్రాంతాలను అధికారులు ముందుగానే గుర్తించారు. రాష్ట్రంలోని ఉత్తరకాశీ, చమోలీ, పితోర్‌గఢ్‌ సరిహద్దు జిల్లాల్లో భౌగోళిక సమాచార ఆధారిత పటాల సాయంతో మొత్తం 49 ప్రమాద ప్రాంతాలను గుర్తించినట్లు అధికారులు వెల్లడించారు. కొండచరియలు విరిగిపడటం, మంచు కరుగుదల, సహజ నీటి ప్రవాహాలు, పాత కొండచరియల ఆనవాళ్లు, నదులు, వాగులు, జనావాసాలు, రహదారులు, వంతెనలు వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించి ఈ ప్రాంతాలను ప్రమాద స్థాయుల ఆధారంగా వర్గీకరించారు. ఈ ప్రాంతాల్లో మట్టితో కూడిన శిథిల ప్రవాహాలు సంభవిస్తే పెద్ద ఎత్తున ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం జరిగే అవకాశం ఉందని అధికారులు అంచనా వేశారు.

అధికారుల నివేదిక ప్రకారం గుర్తించిన 49 ప్రాంతాల్లో 11 ప్రాంతాలను అత్యధిక ప్రమాదం ఉన్న ప్రాంతాలుగా, 30 ప్రాంతాలను మధ్యస్థ ప్రమాద ప్రాంతాలుగా, ఎనిమిది ప్రాంతాలను తక్కువ ప్రమాదం ఉన్న ప్రాంతాలుగా గుర్తించారు. ఈ ప్రాంతాల్లో ప్రమాద తీవ్రత కేవలం కొండచరియలకే పరిమితం కాదని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. సహజ నీటి ప్రవాహాలు, హిమనదులు, పాత కొండచరియలు, లోయల నిర్మాణం, విస్తారమైన నీటి సేకరణ ప్రాంతాలు, దట్టమైన జనాభా ఒకే ప్రాంతంలో ఉండటం వల్ల ప్రమాద స్థాయి మరింత పెరుగుతోందని అధికారులు తెలిపారు.

చమోలీ జిల్లాలో అత్యధికంగా 22 ప్రమాద ప్రాంతాలను గుర్తించారు. వీటిలో హనుమాన్‌చట్టి, జలం, పుల్నా, ఘస్తోలీ ప్రాంతాలను అత్యధిక ప్రమాదం ఉన్న ప్రాంతాలుగా వర్గీకరించారు. ఈ ప్రాంతాల్లో జనావాసాలతో పాటు రహదారులు, వంతెనలు, ఇతర కీలక మౌలిక సదుపాయాలు ఉన్నాయి. హనుమాన్‌చట్టి, జలం, ఘస్తోలీ ప్రాంతాల్లో హిమనదులు, కొండచరియలు, ఏడాది పొడవునా ప్రవహించే నీటి మార్గాలు ప్రమాద కారకాలుగా ఉన్నట్లు అధ్యయనంలో గుర్తించారు. పుల్నా ప్రాంతంలో విస్తారమైన నీటి సేకరణ ప్రాంతంతో పాటు హిమనదులు, కొండచరియలు, సహజ నీటి ప్రవాహాలు ఉన్నట్లు అధికారులు పేర్కొన్నారు.

చమోలీ జిల్లాలో మధ్యస్థ ప్రమాద ప్రాంతాలుగా చై జోషిమఠ్, సురహీ తొటా, పాండుకేశ్వర్, ఘంగారియా, బద్రీనాథ్, ప్రాణమతి గాడ్, చెపారో, కోఠి, మలారి, రేవాడ్ చక్ కుర్కుటి, మండల్, ద్రోణగిరి, అరుహీ పాతురి, గౌనా ప్రాంతాలను గుర్తించారు. ఇక మాల్కోట్, ధునార్‌ఘాట్, త్రికోట్, గౌచర్ ప్రాంతాలను తక్కువ ప్రమాదం ఉన్న ప్రాంతాలుగా వర్గీకరించారు. వీటిలో అనేక ప్రాంతాలు బద్రీనాథ్‌ ధామ్‌కు వెళ్లే ప్రధాన మార్గాలతో పాటు సరిహద్దు ప్రాంతాలకు అనుసంధానమై ఉన్నాయి.

ఈ ప్రాంతాల్లో జాతీయ రహదారులు, స్థానిక రహదారులు, వంతెనలు, జనావాసాలు ఉండటంతో ప్రకృతి విపత్తు సంభవించినప్పుడు రాకపోకలకు తీవ్ర అంతరాయం ఏర్పడే అవకాశం ఉందని నివేదిక పేర్కొంది. ముఖ్యంగా మట్టితో కూడిన శిథిల ప్రవాహాలు రహదారులను మూసివేయడంతో పాటు వంతెనలకు నష్టం కలిగించే ప్రమాదం ఉంది. బద్రీనాథ్‌ యాత్రకు వెళ్లే భక్తుల రాకపోకలు కూడా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉందని అధికారులు అంచనా వేశారు.

హనుమాన్‌చట్టి, ఓత్‌ గ్రామ ప్రాంతాలను ప్రత్యేకంగా పరిశీలించిన అధికారులు అక్కడ పాత కొండచరియల ఆనవాళ్లు, భవిష్యత్తులో శిథిల ప్రవాహాలు వెళ్లే మార్గాలను గుర్తించారు. ఓత్‌ గ్రామాన్ని అత్యధిక ప్రమాద ప్రాంతంగా గుర్తించారు. అక్కడ జాతీయ రహదారి మార్గానికి గణనీయమైన ముప్పు ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. కొండ అడుగు భాగంలో నీటి ప్రవాహం కారణంగా మట్టి కొట్టుకుపోవడం, కొండచరియలు విరిగిపడటం వల్ల రహదారి నిర్మాణానికి ప్రమాదం ఏర్పడే అవకాశం ఉందని అధికారులు గుర్తించారు. దీని ప్రభావం బద్రీనాథ్‌ యాత్రికులపై పడే అవకాశం ఉందని నివేదికలో పేర్కొన్నారు.

చమోలీ జిల్లాలోని పాతురి గ్రామాన్ని కూడా అధ్యయనంలో వివరంగా పరిశీలించారు. అక్కడ హిమనదుల నుంచి వచ్చిన రాళ్లు, మట్టి పేరుకుపోయిన ప్రాంతాలు, శిథిల ప్రవాహాలు వెళ్లే అవకాశం ఉన్న మార్గాలను పటాల్లో గుర్తించారు. గ్రామం, అలకనంద నది, జాతీయ రహదారి, సంభావ్య శిథిల ప్రవాహ మార్గాలను చూపించే క్షేత్రస్థాయి చిత్రాలను కూడా అధ్యయనంలో పొందుపరిచారు. దీంతో ఈ ప్రమాద అంచనా కేవలం పటాలకే పరిమితం కాలేదని అధికారులు చెబుతున్నారు.

ఉత్తరకాశీ జిల్లాలో 11 ప్రమాద ప్రాంతాలను గుర్తించారు. వీటిలో సయానచట్టి ప్రాంతాన్ని అత్యధిక ప్రమాద ప్రాంతంగా గుర్తించారు. జనకిచట్టి, పాలిగఢ్, హర్షిల్, ఝాలా, గణేశ్‌పూర్, గంగోరి, లదారీ ప్రాంతాలను మధ్యస్థ ప్రమాద ప్రాంతాలుగా వర్గీకరించారు. కుత్నౌర్, ఖర్సాలీ, గంగోత్రి ప్రాంతాలను తక్కువ ప్రమాద ప్రాంతాలుగా గుర్తించారు. సయానచట్టిలో జాతీయ రహదారి, వంతెనలు, జనావాసాలతో పాటు కొండచరియలు, సహజ నీటి ప్రవాహాలు ప్రమాద కారకాలుగా ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది.

జనకిచట్టిలో కూడా రహదారులు, వంతెనలు, జనావాసాలతో పాటు హిమనదులు, కొండచరియలు, నీటి ప్రవాహాలు ఉన్నట్లు గుర్తించారు. హర్షిల్, ఝాలా ప్రాంతాల్లోనూ హిమనదులు, కొండచరియలు, నీటి ప్రవాహాలు, జనాభా ఒకే ప్రాంతంలో ఉండటం వల్ల ప్రమాద తీవ్రత పెరిగే అవకాశం ఉందని అధికారులు తెలిపారు. ముఖ్యంగా యాత్రికుల రాకపోకలు అధికంగా ఉండే ప్రాంతాల్లో ముందస్తు జాగ్రత్తలు అత్యవసరమని నివేదిక సూచించింది.

పితోర్‌గఢ్‌ జిల్లాలో 16 ప్రమాద ప్రాంతాలను గుర్తించారు. వీటిలో సోబ్లా, దఫా, సువా, సుందుంగ్, ధున్మణి, గలాటి ప్రాంతాలను అత్యధిక ప్రమాద ప్రాంతాలుగా గుర్తించారు. ఈ ప్రాంతాల్లో కొండచరియలు, సహజ నీటి ప్రవాహాలతో పాటు జనావాసాలకు ముప్పు ఉన్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. సోబ్లా, సువా, సుందుంగ్, ధున్మణి ప్రాంతాల్లో హిమనదుల ఉనికిని కూడా అధ్యయనంలో నమోదు చేశారు.

పితోర్‌గఢ్‌లోని మిగిలిన ప్రాంతాల్లో రోంగ్‌ కోంగ్, బరం, సేరా, మడ్‌కోట్, నాభిధాంగ్, నాభి, నియో, బుర్ఫు, మాల్పాలను మధ్యస్థ ప్రమాద ప్రాంతాలుగా గుర్తించారు. టాంగా ప్రాంతాన్ని తక్కువ ప్రమాద ప్రాంతంగా వర్గీకరించారు. ఈ ప్రాంతాల్లో భౌగోళిక నిర్మాణం, నీటి ప్రవాహ మార్గాలు, కొండచరియల పరిస్థితి, జనావాసాలు, రహదారులు తదితర అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు.

ఈ అధ్యయనంలో ప్రధానమైన అంశం విపత్తు సంభవించిన తర్వాత స్పందించడం కాకుండా, ముందుగానే ప్రమాద ప్రాంతాలను గుర్తించడం. జనావాసాలు, జాతీయ మరియు రాష్ట్ర రహదారులు, నదులు, నీటి ప్రవాహ మార్గాలు, వంతెనలు, పర్వత భౌగోళిక పరిస్థితులను ఒకే పటంలో అనుసంధానించి ప్రమాదాన్ని అంచనా వేశారు. ముఖ్యంగా శిథిల ప్రవాహాలు నేరుగా జనావాసాలు, రహదారులు లేదా వంతెనలను తాకే అవకాశం ఉన్న ప్రాంతాలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టారు.

పాత కొండచరియల ఆనవాళ్లు, హిమనదుల నుంచి వచ్చిన మట్టి, రాళ్ల పేరుకుపోవడం, కొండ అడుగు భాగం కోతకు గురికావడం, భవిష్యత్తులో శిథిల ప్రవాహాలు వెళ్లే మార్గాలను గుర్తించడం ద్వారా క్షేత్రస్థాయి పరిశీలనకు కూడా ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో అధికారులు ప్రత్యక్షంగా పర్యటించి చిత్రాలను సేకరించినట్లు నివేదిక వెల్లడించింది. దీంతో ప్రమాద అంచనా మరింత శాస్త్రీయంగా రూపొందించినట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు.

ఉత్తరాఖండ్‌ విపత్తు నిర్వహణ కార్యదర్శి వినోద్‌కుమార్‌ సుమన్‌ మాట్లాడుతూ గుర్తించిన అన్ని ప్రమాద ప్రాంతాల సమాచారాన్ని సంబంధిత జిల్లా కలెక్టర్లకు పంపినట్లు తెలిపారు. ఆయా ప్రాంతాల్లో క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులను పరిశీలించి ప్రత్యేక ప్రమాద అంచనాలు నిర్వహించాలని ఆదేశించినట్లు చెప్పారు. కేవలం ప్రమాదాన్ని గుర్తించడం మాత్రమే కాకుండా, దాన్ని తగ్గించేందుకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలను కూడా అధికారులు సూచించాలని తెలిపారు.

జిల్లా అధికారులు తమ పరిధిలోని ప్రమాద ప్రాంతాలపై ప్రత్యేక నివేదికలు సిద్ధం చేయాలని, అవసరమైన రక్షణ చర్యలు, మౌలిక సదుపాయాల బలోపేతం, రహదారులు మరియు వంతెనల రక్షణ, నీటి ప్రవాహాల నిర్వహణ వంటి అంశాలపై ప్రతిపాదనలు రూపొందించాలని ఆదేశించారు. ఆ నివేదికలు ఉత్తరాఖండ్‌ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ సంస్థకు సమర్పించాలని సూచించారు. అక్కడి నుంచి అవసరమైన ప్రతిపాదనలను సంబంధిత ఉన్నత స్థాయి వేదికలకు తీసుకెళ్లే అవకాశం ఉంది.

మొత్తంగా ఉత్తరాఖండ్‌లోని మూడు సరిహద్దు జిల్లాల్లో 49 ప్రమాద ప్రాంతాలను ముందుగానే గుర్తించడం విపత్తు నిర్వహణలో కీలకమైన చర్యగా అధికారులు భావిస్తున్నారు. చమోలీ, ఉత్తరకాశీ, పితోర్‌గఢ్‌ జిల్లాల్లోని పలు ప్రాంతాల్లో హిమనదులు, కొండచరియలు, నీటి ప్రవాహాలు, పాత భౌగోళిక ఆనవాళ్లు, జనావాసాలు, రహదారులు ఒకే ప్రాంతంలో ఉండటం వల్ల ప్రమాదం పెరిగే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా అత్యధిక ప్రమాద ప్రాంతాలపై నిరంతర పర్యవేక్షణ, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, రహదారులు మరియు వంతెనల రక్షణ చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరం ఉందని ఈ అధ్యయనం స్పష్టం చేస్తోంది.