ఇరాన్‌పై అమెరికా 11వ రాత్రి దాడులు.. దౌత్య ప్రయత్నాలకు ఎదురుదెబ్బ

ఇరాన్‌పై అమెరికా సైనిక దాడులు 11వ రాత్రికి కూడా కొనసాగాయి. బుధవారం తెల్లవారుజామున అమెరికా సైన్యం ఇరాన్‌లోని పలు కీలక ప్రాంతాలపై వైమానిక దాడులు నిర్వహించినట్లు అమెరికా సెంట్రల్ కమాండ్ వెల్లడించింది. ఈ దాడుల్లో విమానాల నిల్వ కేంద్రాలు, డ్రోన్లను భద్రపరిచే ప్రాంతాలు లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అమెరికా దాడులు మరింత తీవ్రం కావచ్చని సంకేతాలు ఇచ్చిన కొద్ది గంటలకే తాజా దాడులు జరగడం గమనార్హం. దీంతో ఇరాన్-అమెరికా మధ్య కొనసాగుతున్న యుద్ధం మరింత ప్రమాదకర దశలోకి ప్రవేశించింది. ఒకవైపు యుద్ధాన్ని ఆపేందుకు దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు జరుగుతుండగా, మరోవైపు సైనిక దాడులు తీవ్రం కావడంతో కాల్పుల విరమణకు సంబంధించిన ఆశలు మరింత దూరమవుతున్నాయి. ఈ పరిణామాల కారణంగా యుద్ధాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేసేందుకు పాకిస్థాన్‌లో జరుగుతున్న దౌత్య ప్రయత్నాలు కూడా తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి. పాకిస్థాన్ ఈ ఘర్షణలో మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో ఇరాన్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి ఎస్కందర్ మొమెనీ పాకిస్థాన్‌ను సందర్శించి దౌత్య మార్గాల ద్వారా యుద్ధాన్ని తగ్గించే అవకాశాలపై చర్చించారు. అయితే యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు కొత్త ఒప్పందం లేదా తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణను ఎలా సాధించాలనే దానిపై స్పష్టత రాలేదు. ఇప్పటికే కూలిపోయిన తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు జరుగుతున్న ప్రయత్నాలు అమెరికా దాడుల కారణంగా మరింత క్లిష్టంగా మారాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మంగళవారం ఓవల్ కార్యాలయంలో మాట్లాడుతూ ఇరాన్‌తో చర్చలు జరిపేందుకు అమెరికాకు ప్రస్తుతం ఆసక్తి లేదని స్పష్టం చేశారు. ఆయన వ్యాఖ్యలు దౌత్య పరిష్కారంపై అమెరికా వైఖరి కఠినంగా మారిందనే సంకేతాలను ఇచ్చాయి. అంతేకాకుండా, ఇరాన్‌లోని యురేనియం శుద్ధి చేసే ప్రధాన కేంద్రాల్లో ఒకదానికి సమీప ప్రాంతాన్ని కూడా అమెరికా బలగాలు లక్ష్యంగా చేసుకునే అవకాశం ఉందని ట్రంప్ సూచించారు. ఈ వ్యాఖ్యలు ఇరాన్‌పై భవిష్యత్తులో మరింత భారీ దాడులు జరగవచ్చనే ఆందోళనలను పెంచాయి. ఇరాన్-అమెరికా యుద్ధంలో తాజా కీలక అంశంగా హోర్ముజ్ జలసంధి మారింది. ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలకు అత్యంత కీలకమైన ఈ సముద్ర మార్గంపై నియంత్రణ కోసం ఇరుపక్షాలు వ్యూహాత్మకంగా పోరాడుతున్నాయి. యుద్ధానికి ముందు ప్రపంచంలోని ముడి చమురు మరియు సహజ వాయువు సరఫరాల్లో దాదాపు ఐదో వంతు ఈ జలసంధి ద్వారా రవాణా అయ్యేది. ఈ మార్గంలో నౌకాయానం నిలిచిపోవడం లేదా తీవ్రంగా దెబ్బతినడం ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై భారీ ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. అమెరికా భారీ వైమానిక దాడులు చేసినప్పటికీ, హోర్ముజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ ప్రభావాన్ని పూర్తిగా తగ్గించలేకపోయింది. దీంతో సముద్ర మార్గాన్ని తెరవడం అమెరికాకు ప్రధాన వ్యూహాత్మక సవాలుగా మారింది. యుద్ధం కొనసాగుతున్న కొద్దీ ఇరుపక్షాలు పరస్పరం ఒత్తిడి పెంచేందుకు సైనిక చర్యలను విస్తరిస్తున్నాయి. ఈ క్రమంలో సాధారణ ప్రజలు ఆధారపడే పౌర మౌలిక సదుపాయాలు కూడా దాడుల ప్రభావానికి గురవుతున్నాయి. ఇంధన సరఫరా కేంద్రాలు, నౌకాశ్రయాలు, రవాణా వ్యవస్థలు మరియు ఇతర కీలక సదుపాయాలపై దాడుల కారణంగా మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతంలో లక్షలాది మంది ప్రజల రోజువారీ జీవితం తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతోంది. బుధవారం అమెరికా వైమానిక దాడులు కొనసాగుతున్న సమయంలో ఇరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్ సమీపంలో గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలు క్రియాశీలమయ్యాయి. ఇరాన్ ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ న్యూస్ ఏజెన్సీ ప్రకారం, బుషెహర్, తూర్పు అజర్‌బైజాన్, హమదాన్, హోర్మోజ్‌గాన్, ఖుజెస్తాన్ మరియు సిస్తాన్-బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్సుల్లో పేలుళ్ల శబ్దాలు వినిపించాయి. దాడుల తీవ్రత ఇరాన్‌లోని పలు ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తున్నట్లు ఈ పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి. మరోవైపు, ఇరాన్ కూడా తన సైనిక చర్యలను కొనసాగిస్తోంది. మంగళవారం హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఒక చమురు ట్యాంకర్‌పై ఇరాన్ దాడి చేసినట్లు సమాచారం. దాడి తర్వాత నౌకలోని సిబ్బంది తమ ప్రాణాలను కాపాడుకునేందుకు నౌకను విడిచిపెట్టాల్సి వచ్చింది. ఈ ఘటన సముద్ర రవాణా భద్రతపై మరింత ఆందోళనలకు దారితీసింది. ఇరాన్ అమెరికా మిత్రదేశాలపై కూడా దాడులు కొనసాగించింది. బహ్రెయిన్, జోర్డాన్ మరియు కువైట్‌లపై ఇరాన్ దాడులు జరిపినట్లు సమాచారం. దీంతో యుద్ధం అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య నేరుగా జరిగే ఘర్షణను దాటి, మొత్తం మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసే విస్తృత సంక్షోభంగా మారుతోంది. అమెరికా మిత్రదేశాలు కూడా దాడుల లక్ష్యాలుగా మారుతున్న నేపథ్యంలో ప్రాంతీయ యుద్ధం మరింత విస్తరించే ప్రమాదం పెరిగింది. ఈ సైనిక ఉద్రిక్తత ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. హోర్ముజ్ జలసంధిలో నౌకాయానం దెబ్బతినడం, చమురు రవాణా ప్రమాదంలో పడటం మరియు మధ్యప్రాచ్యంలోని ఇంధన సరఫరాలపై అనిశ్చితి పెరగడంతో అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి. బుధవారం అంతర్జాతీయ ముడి చమురు ధర బ్యారెల్‌కు 92 డాలర్లకు పైగా చేరింది. అమెరికాలో సాధారణ పెట్రోల్ ధర సగటున గ్యాలన్‌కు 4 డాలర్లకు పెరిగింది. ఇంధన ధరలు పెరగడం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా రవాణా ఖర్చులు, సరకు రవాణా ఖర్చులు మరియు నిత్యావసర వస్తువుల ధరలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. యుద్ధం దీర్ఘకాలం కొనసాగితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై మరింత ఒత్తిడి ఏర్పడవచ్చు. ఇంధన ధరల పెరుగుదల ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచే అవకాశం ఉండటంతో పలు దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలు కొత్త సవాళ్లను ఎదుర్కొనే పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు. ఇరాన్‌పై అమెరికా 11వ రాత్రి దాడులు జరపడం యుద్ధం వేగంగా తీవ్రమవుతున్నదనే సంకేతంగా కనిపిస్తోంది. ఇప్పటికే దౌత్య ప్రయత్నాలు నిలిచిపోవడం, హోర్ముజ్ జలసంధిలో నౌకాయానం తీవ్రంగా దెబ్బతినడం మరియు ఇరుపక్షాలు పరస్పరం దాడులు పెంచడం పరిస్థితిని మరింత ప్రమాదకరంగా మార్చాయి. అమెరికా దాడులు ఇరాన్ సైనిక సామర్థ్యాన్ని తగ్గించేందుకు ఉద్దేశించినప్పటికీ, ఇరాన్ కూడా తన ప్రాంతీయ మిత్రదేశాలు మరియు సైనిక వ్యవస్థల ద్వారా ప్రతిదాడులు చేస్తోంది. దీంతో యుద్ధం ఒకే ప్రాంతానికి పరిమితం కాకుండా విస్తరించే ప్రమాదం ఉంది. పాకిస్థాన్ వంటి మధ్యవర్తి దేశాలు దౌత్య మార్గాల ద్వారా యుద్ధాన్ని ఆపేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, అమెరికా చర్చలకు ఆసక్తి చూపడం లేదని ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ ప్రయత్నాలకు పెద్ద ఎదురుదెబ్బగా మారాయి. ఇరాన్ కూడా తనపై జరుగుతున్న దాడులకు ప్రతిస్పందనగా సైనిక చర్యలను కొనసాగిస్తుండటంతో ఇరుపక్షాల మధ్య నమ్మకం పూర్తిగా దెబ్బతిన్నది. కాల్పుల విరమణ కోసం ముందుగా ఏ పక్షం వెనక్కి తగ్గాలి అనే ప్రశ్న కూడా దౌత్య చర్చలకు ప్రధాన అడ్డంకిగా మారింది. హోర్ముజ్ జలసంధిపై నియంత్రణ ఈ యుద్ధంలో కీలక వ్యూహాత్మక అంశంగా మారడం పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేసింది. ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాల్లో కీలకమైన ఈ సముద్ర మార్గం దీర్ఘకాలం మూసుకుపోతే అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో చమురు కొరత ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. చమురు ధరలు మరింత పెరిగితే అనేక దేశాల్లో ఇంధన ధరలు పెరగవచ్చు. దీని ప్రభావం రవాణా, పరిశ్రమలు, వ్యవసాయం మరియు సాధారణ ప్రజల జీవన వ్యయంపై పడే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే యుద్ధం కారణంగా ప్రాంతీయ ప్రజలు భద్రతా సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు. పలు దేశాల్లో సైనిక స్థావరాలు, నౌకలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలు లక్ష్యంగా మారుతున్నాయి. దాడుల భయంతో ప్రజలు తమ ఇళ్లను విడిచి వెళ్లాల్సిన పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. పౌర మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులు పెరిగితే మానవతా సంక్షోభం మరింత తీవ్రం కావచ్చు. మొత్తంగా, ఇరాన్‌పై అమెరికా 11వ రాత్రి దాడులు యుద్ధాన్ని ముగించేందుకు జరుగుతున్న దౌత్య ప్రయత్నాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపాయి. అమెరికా దాడులు మరింత తీవ్రం కావచ్చని ట్రంప్ సంకేతాలు ఇవ్వడం, ఇరాన్ ప్రతిదాడులు కొనసాగించడం మరియు హోర్ముజ్ జలసంధిపై నియంత్రణ కోసం పోరాటం పెరగడం వల్ల మధ్యప్రాచ్యంలో పరిస్థితి అత్యంత ఉద్రిక్తంగా మారింది. యుద్ధం మరింత విస్తరించకుండా నిరోధించేందుకు దౌత్య పరిష్కారం అవసరం ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం ఇరుపక్షాల వైఖరులు కఠినంగా కనిపిస్తున్నాయి. దాడులు కొనసాగితే ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలు, చమురు ధరలు మరియు అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. હવે ఈ ఘర్షణను ముగించేందుకు దౌత్య ప్రయత్నాలు మళ్లీ ఊపందుకుంటాయా, లేక అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం మరింత విస్తృతమైన ప్రాంతీయ సంక్షోభంగా మారుతుందా అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్న ప్రశ్నగా నిలిచింది.