విశాఖ, విజయవాడ మెట్రోకు కేంద్రం కీలక ముందడుగు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రతిష్ఠాత్మకమైన విశాఖపట్నం, విజయవాడ మెట్రో రైలు ప్రాజెక్టులకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక ముందడుగు వేసింది. రెండు నగరాల్లో తొలి దశలో మొత్తం 84.63 కిలోమీటర్ల మేర మెట్రో రైలు నెట్‌వర్క్‌ను ఏర్పాటు చేసేందుకు రూపొందించిన సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదికలను ఆర్థిక పరిశీలన కోసం సంబంధిత విభాగానికి కేంద్రం పంపించింది. ఈ రెండు ప్రాజెక్టులకు కలిపి సుమారు రూ.21,616 కోట్ల భారీ పెట్టుబడి అవసరమవుతుందని అంచనా. ఆర్థిక పరిశీలన పూర్తయి కేంద్రం తుది నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత పనులకు మరింత వేగం వచ్చే అవకాశం ఉంది.

విశాఖపట్నం, విజయవాడ నగరాల్లో పెరుగుతున్న జనాభా, వాహనాల రద్దీ, పారిశ్రామిక మరియు వాణిజ్య కార్యకలాపాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని మెట్రో రైలు వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రణాళిక రూపొందించింది. కూటమి ప్రభుత్వం ఏర్పడిన కొద్దికాలానికే ఈ రెండు ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదికలను కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది. నివేదికలను పరిశీలించిన కేంద్ర పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ కొన్ని అభ్యంతరాలు, సూచనలు వ్యక్తం చేసింది. వాటిపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అవసరమైన వివరాలు సమర్పించిన అనంతరం ఆర్థిక పరిశీలనకు అనుమతి లభించింది.

విశాఖపట్నంలో ప్రతిపాదిత మెట్రో మార్గం ఉక్కు కర్మాగారం ప్రాంతాన్ని నగరంలోని ముఖ్యమైన ప్రాంతాలతో అనుసంధానించనుంది. ఉక్కు కర్మాగారంలో పనిచేసే ఉద్యోగులతో పాటు సాధారణ ప్రజలకు కూడా వేగవంతమైన, సౌకర్యవంతమైన ప్రజా రవాణా అందుబాటులోకి రావడం ఈ మార్గం ప్రధాన ప్రయోజనంగా భావిస్తున్నారు. విశాఖ ఇప్పటికే పారిశ్రామిక, సమాచార సాంకేతిక, పర్యాటక రంగాల్లో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరంగా ఉంది. మెట్రో సేవలు అందుబాటులోకి వస్తే నగర రవాణా వ్యవస్థ మరింత బలోపేతం కానుంది.

విజయవాడలో ప్రతిపాదిత మెట్రో మార్గం గన్నవరం నుంచి నగరంలోని ప్రధాన నివాస, వాణిజ్య ప్రాంతాలను అనుసంధానించనుంది. ముఖ్యంగా విజయవాడ విమానాశ్రయం నుంచి నగరంలోని కీలక ప్రాంతాలకు ప్రజలు సులభంగా చేరుకునేలా ఈ మార్గాన్ని రూపొందిస్తున్నారు. గన్నవరం, పెనమలూరు, బందర్‌ రోడ్డు, ఏలూరు రోడ్డు ప్రాంతాలకు మెట్రో అనుసంధానం ఏర్పడితే రోజువారీ ప్రయాణికులకు రవాణా సౌకర్యం మెరుగుపడుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. విమానాశ్రయం, నివాస ప్రాంతాలు, వ్యాపార కేంద్రాల మధ్య ప్రయాణ సమయం తగ్గే అవకాశం ఉంది.

ఈ రెండు మెట్రో ప్రాజెక్టులను సంయుక్త భాగస్వామ్య విధానంలో అమలు చేయాలని నిర్ణయించారు. ఇందులో కేంద్ర ప్రభుత్వం 20 శాతం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరో 20 శాతం నిధులను సమకూర్చనున్నాయి. మిగిలిన 60 శాతం నిధులను ఆర్థిక సంస్థల నుంచి రుణాల రూపంలో సమీకరించనున్నారు. ఇప్పటికే కొన్ని విదేశీ బ్యాంకులు ఈ ప్రాజెక్టులకు రుణాలు అందించేందుకు ఆసక్తి చూపినట్లు సమాచారం. భారీ పెట్టుబడి అవసరమయ్యే ఈ ప్రాజెక్టులకు దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వనరులను సమీకరించడంలో ఈ విధానం కీలకంగా మారనుంది.

మెట్రో ప్రాజెక్టుల వల్ల రహదారి రవాణాపై ఒత్తిడి తగ్గడమే కాకుండా నగరాల ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు కూడా ఊతం లభిస్తుందని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది. ప్రస్తుతం విశాఖపట్నం, విజయవాడలో ప్రధాన రహదారులపై వాహనాల సంఖ్య పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది. మెట్రో అందుబాటులోకి వస్తే వ్యక్తిగత వాహనాలపై ఆధారపడే వారి సంఖ్య తగ్గే అవకాశం ఉంది. ఫలితంగా రహదారులపై రద్దీ, ప్రయాణ సమయం, ఇంధన వినియోగం తగ్గే అవకాశాలు ఉన్నాయి.

మెట్రో మార్గాల వెంట కొత్త వాణిజ్య, నివాస కేంద్రాలు ఏర్పడే అవకాశం కూడా ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం నగర అభివృద్ధి కొన్ని ప్రాంతాలకే పరిమితమవుతున్న పరిస్థితిలో మెట్రో అనుసంధానం ఉన్న ప్రాంతాల్లో కొత్త అభివృద్ధి కేంద్రాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. వ్యాపార సంస్థలు, కార్యాలయాలు, నివాస సముదాయాలు, సేవా రంగ సంస్థలు మెట్రో మార్గాల చుట్టూ విస్తరించే అవకాశం ఉంది. దీంతో నగరాల అభివృద్ధి మరింత సమతుల్యంగా విస్తరించవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు.

ప్రాజెక్టు వ్యయానికి సంబంధించి మొత్తం రూ.21,616 కోట్ల పెట్టుబడి అవసరమవుతుందని ప్రాథమికంగా అంచనా వేశారు. ఈ భారీ ప్రాజెక్టును దశలవారీగా ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ప్రభుత్వం ఇప్పటికే కొన్ని చర్యలు ప్రారంభించింది. మెట్రో రైలు సంస్థకు ప్రాజెక్టు వ్యయంలో గరిష్ఠంగా 40 శాతం వరకు విలువైన పనులకు టెండర్ల ప్రక్రియ ప్రారంభించేందుకు సూత్రప్రాయ అనుమతి లభించినట్లు సమాచారం. దీంతో ఆర్థిక పరిశీలన పూర్తయ్యే సమయానికి ప్రాథమిక పనులకు సంబంధించిన ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లే అవకాశం ఏర్పడింది.

విజయవాడ మెట్రో ప్రాజెక్టులో భాగంగా సామాజిక ప్రభావ అంచనా సర్వేను కూడా ప్రారంభించారు. బందర్‌ రోడ్డు, ఏలూరు రోడ్డు, గన్నవరం, పెనమలూరు ప్రాంతాల్లో ఈ సర్వే కొనసాగుతోంది. మెట్రో మార్గం, స్టేషన్లు, ఇతర నిర్మాణాల కోసం అవసరమయ్యే భూమి, స్థానిక ప్రజలపై ప్రాజెక్టు ప్రభావం, ఆస్తులు, జీవనోపాధిపై కలిగే మార్పులు వంటి అంశాలను ఈ సర్వేలో పరిశీలిస్తున్నారు. భూసేకరణ ప్రక్రియకు ముందు సామాజిక ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడం ఈ ప్రక్రియలో ముఖ్యమైన దశగా ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

రెండు కారిడార్లతో కూడిన మెట్రో ప్రాజెక్టుకు సుమారు 80 ఎకరాల భూమి అవసరమవుతుందని అధికారులు అంచనా వేశారు. మెట్రో రైలు బోగీల కోసం డిపో, స్టేషన్లు, ఇతర మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణానికి ఈ భూమిని వినియోగించనున్నారు. భూసేకరణ ప్రక్రియలో ప్రజలకు ఇబ్బందులు తలెత్తకుండా అవసరమైన నిబంధనలను పాటిస్తూ ముందుకు వెళ్లేందుకు అధికారులు చర్యలు చేపడుతున్నారు.

సామాజిక ప్రభావ అంచనా సర్వేను పరిపాలనా సిబ్బంది కళాశాల నిపుణులు, రెవెన్యూ అధికారులు సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్నారు. సంబంధిత ప్రాంతాల్లో పర్యటిస్తూ ప్రాజెక్టు ప్రభావానికి గురయ్యే ప్రాంతాలను గుర్తిస్తున్నారు. స్థానిక ప్రజల అభిప్రాయాలు, భూముల వివరాలు, నిర్మాణాల పరిస్థితి, జీవనోపాధిపై ప్రభావం వంటి అంశాలను నమోదు చేస్తున్నారు. సర్వే పూర్తయిన తర్వాత జిల్లా యంత్రాంగం భూసేకరణకు సంబంధించిన అధికారిక నోటిఫికేషన్‌ జారీ చేసే అవకాశం ఉంది.

మెట్రో ప్రాజెక్టులకు కేంద్రం ఆర్థిక పరిశీలనకు అనుమతి ఇవ్వడం రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ముఖ్యమైన పురోగతిగా భావిస్తున్నారు. సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదికలపై ఆర్థికంగా సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించిన తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం తుది నిర్ణయం తీసుకోనుంది. నిధుల సమీకరణ, రుణాల లభ్యత, ప్రాజెక్టు వ్యయం, నిర్మాణ ప్రణాళిక వంటి అంశాలు ఈ పరిశీలనలో కీలకంగా ఉండనున్నాయి. కేంద్రం నుంచి తుది ఆమోదం వచ్చిన తర్వాత తొలి దశ పనులకు పునాది పడే అవకాశం ఉంది.

విశాఖపట్నం ఇప్పటికే రాష్ట్రంలోని ప్రధాన పారిశ్రామిక, సాంకేతిక, పర్యాటక కేంద్రాల్లో ఒకటిగా ఉంది. మరోవైపు విజయవాడ వాణిజ్యం, రవాణా, పరిపాలన రంగాల్లో కీలక నగరంగా కొనసాగుతోంది. ఈ రెండు నగరాల్లో మెట్రో రైలు సేవలు ప్రారంభమైతే నగరాల రవాణా వ్యవస్థలో గణనీయమైన మార్పులు రావచ్చని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఉద్యోగులు, విద్యార్థులు, వ్యాపారులు, పర్యాటకులు, రోజువారీ ప్రయాణికులకు వేగవంతమైన ప్రజా రవాణా అందుబాటులోకి రానుంది.

మొత్తంగా విశాఖపట్నం, విజయవాడ మెట్రో ప్రాజెక్టుల సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదికలు ఆర్థిక పరిశీలనకు వెళ్లడం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ పట్టణ రవాణా రంగంలో కీలక పరిణామంగా నిలిచింది. 84.63 కిలోమీటర్ల మేర ప్రతిపాదిత మెట్రో నెట్‌వర్క్‌, రూ.21,616 కోట్ల పెట్టుబడి, కేంద్రం–రాష్ట్రం సంయుక్త నిధులు, ఆర్థిక సంస్థల రుణాలతో ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్లే ప్రణాళిక సిద్ధమైంది. భూసేకరణకు ముందు సామాజిక ప్రభావ సర్వేలు కూడా కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో కేంద్రం తుది నిర్ణయం కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎదురుచూస్తోంది. ఆమోదం లభిస్తే ఏపీలో ఆధునిక ప్రజా రవాణా వ్యవస్థకు కొత్త అధ్యాయం ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది.